VOUDAS

ΜΙΑ ΖΕΣΤΗ ΑΓΚΑΛΙΑ

2010-12-23T13:13:00.004+02:00

Καλύτερα δεν θα μπορούσε να είναι. Άφησα τα προετοιμασμένα χειρόγραφα στην άκρη. Τα ζεστά βλέμματα που με αγκάλιαζαν, τα χείλη που χαμογελούσαν, τα πρόσωπα που πλημμύριζαν συγκίνηση, έγιναν χέρια, αγκαλιές, που με έκλεισαν μέσα τους με φροντίδα και τρυφερότητα.

Όλοι κι ο καθένας ξεχωριστά, συγγενείς, φίλοι και γνωστοί, συνάδελφοι και συνμπλόγκερς, ακόμα και πελάτες που βρέθηκαν τυχαία κι έμειναν, όλοι, ο καθένας με τον τρόπο του κι όλοι μαζί με την καρδιά τους, συνέβαλαν στο να δημιουργηθεί χτες το βράδυ μια ατμόσφαιρα τόσο ζεστή, ώστε τα τυποποιημένα λόγια αχρηστεύτηκαν. Μίλησαν τα μάτια κι οι καρδιές κι ήταν τα λόγια αυθόρμητα, φορτισμένα με συναισθήματα, φορτωμένα με επίθετα και υπερθετικούς.

Τους ευχαριστώ όλους θερμά!

Ίσως είναι η καταλληλότερη στιγμή, ο VOUDAS ν’ αναπαυτεί για πάντα γαλήνιος κι ευτυχισμένος μέσα σ’ αυτές τις ζεστές αγκαλιές, κρατώντας σφιχτά στο στήθος του σαν φυλαχτό όλη τη γλύκα και την ομορφιά που του προσφέρθηκε απλόχερα…
Σας ευχαριστώ όλους θερμά!

Καλές γιορτές με υγεία για όλους!

"ΛΑΒΕ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΣΟΥ"

2010-12-18T18:01:00.006+02:00

Ανάμεικτα είναι τα συναισθήματα όταν μια ιδέα γίνεται πραγματικότητα, όταν ένας στόχος επιτυγχάνεται.

Η ιδέα για την έκδοση του βιβλίου είχε δημιουργηθεί μήνες πριν. Αυτές τις μέρες, μετά από πολλούς κόπους, αναβολές, συζητήσεις και σχέδια, το βιβλίο έφτασε σ’ όλα τα βιβλιοπωλεία.

«ΛΑΒΕ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΣΟΥ» είναι ο τίτλος του κι οι εκδόσεις «ΠΑΡΟΥΣΙΑ» του Βασίλη Χατζηιακώβου συνέβαλαν αποφασιστικά στο να πάρει σάρκα και οστά, ενώ ο Στέργιος με τον Νίκο Μπατσιούλα, ανέλαβαν το δύσκολο έργο της προώθησής του.

Την προσεχή Τετάρτη 22 Δεκεμβρίου –ναι, ναι τη μέρα που όλα τα ΜΜΜ έχουν 24ωρη απεργία– στις 8 το βράδυ, στο βιβλιοπωλείο των Ν. & Σ. Μπακατσιούλα (Πανόρμου 83), θα κάνουμε την πρώτη μας συνάντηση, παρουσίαζοντάς το σ’ όλους εκείνους που θα αφηφίσουν τις δυσκολίες στη μετακίνηση και θα μας τιμήσουν με την παρουσία τους.

Χρονιάρες μέρες είναι κι αυτός είναι ένας σοβαρός λόγος για να βγούμε απ’ τα σπίτια μας, αυτός είναι κι ο λόγος που μ’ ενθουσίασε η ιδέα για την παρουσίαση μέσα στις γιορτές. Να βρεθούμε, να γνωριστούμε, να τα πούμε, να γελάσουμε, να γευτούμε απ’ τους σπιτικούς κουραμπιέδες της Έφης, να πιούμε και κανένα κρασάκι (θα έχει και αναψυκτικά, μη σας νοιάζει!)

Η παρουσία σας θα μου δώσει μεγάλη χαρά και θα είναι μια ευκαιρία, όχι μόνο να συναντηθούμε από κοντά, αλλά να μετρήσουμε πόσο οι ψηφιακές «φιλίες» αντέχουν να κυκλοφορήσουν, εκτός απ’ το διαδίκτυο και στους μποτιλιαρισμένους δρόμους.

Σας περιμένω όλους!

ΜΝΗΜΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠ' ΤΗ ΝΤΟΥΛΑΠΑ

2010-12-12T19:15:00.006+02:00

Θα είμαι ειλικρινής μαζί σου. Σ’ αυτή την ειλικρίνεια στηρίζεται, θαρρώ, κι η μεταξύ μας εμπιστοσύνη. Ψάχνομαι. Θέλω να σου μιλήσω, αλλά αισθάνομαι κι έναν κόμπο. Λέω απ’ τη μια, ότι όλα θα πάνε καλά και πάω να σκάσω ένα χαμόγελο, το μετανιώνω μονομιάς και ξαναγυρίζω στη μελαγχολία μου.

Αυτές οι συναισθηματικές μεταπτώσεις –ίδιες κενά αέρος, που σου αδειάζουν, λες, το στομάχι– με κρατούν προσδεδεμένο σε μια συστολή, σε μια επιφυλακτικότητα, σε μια παρατεταμένη άμυνα. Απ’ την άλλη η ανθρώπινη ανάγκη μου να μοιραστώ, να αφεθώ, να βρεθώ.

Κατέβασα το παλτό το πρωί, το γκρι. Δεν χρειάζεται και πολύ σκέψη, πως ανάμεσα στα μάρμαρα και τα κάτω απ’ τα κυπαρίσσια η πρωινή παγωνιά θα είναι τσουχτερή, ιδίως μετά το κύμα ψύχους του περασμένου διήμερου. Η σπουδή συγγενών και φίλων να χωρέσουν στο μικρό παρεκκλήσι το επιβεβαίωσε.

Του άρεσε το διάβασμα κι όσους ήξερε για το «ψώνιο» μας με το γράψιμο –το σόι βλέπεις είχε κάμποσους από δαύτους– μας ρωτούσε μ’ ανυπόκριτο ενδιαφέρον για τι νέο ετοιμάζουμε.

Σαράντα τόσες μέρες πια από τότε και σχεδόν έξι μήνες από τότε που του είχα αναφέρει για πρώτη –και τελευταία– φορά αυτό που ετοιμάζω, όλα κυλάνε με το ίδιο σφίξιμο στο στομάχι, με την ίδια συστολή, με την ίδια επιφυλακτικότητα. Η άμυνα αγνοώ αν υπάρχει πια, εφόσον τα χτυπήματα δεν περιορίζονται πια μόνο πάνω απ’ τη ζώνη.

Πίσω απ’ το σκούρο γκρι, στο βάθος της ντουλάπας, διέκρινα έναν άλλον όγκο, γκρι ήταν κι αυτός. Δεν χρειάστηκε και πολύ σκέψη, άπλωσα με υπερένταση και συνάμα φροντίδα το χέρι. Ο στιγμιαίος μεταλλικός ήχος κάτω απ’ τη θήκη επιβεβαίωσε το περιεχόμενο.

Μαθητής Γυμνασίου. Δεν μου άρεσε το διάβασμα και με την πρώτη ευκαιρία κατέφευγα σ’ αυτήν για να ξεφύγω. Ποτέ δεν την έμαθα καλά. Πάντοτε όμως έδειχνε κατανόηση και υπομονή στα φάλτσα και στις παραφωνίες μου. Μου έδινε αυτοπεποίθηση και σιγουριά. Μ’ έκανε να αισθάνομαι όμορφα σαν την κρατούσα στην αγκαλιά μου και να χαρίζω τραγουδιστά κάτι απ’ αυτή την ομορφιά και στους γύρω μου.

Τριάντα και πλέον χρόνια από τότε που χάδεψα στις χορδές της τις τελευταίες συγχορδίες κι έτρεξαν τα δάχτυλά μου ανάμεσα στα τάστα της. Την έσφιξα στην αγκαλιά μου, αλλά το σφίξιμο στο στομάχι ήταν από την ένταση της στιγμής, η συστολή από τη θύμηση να τοποθετήσω σωστά το δάχτυλο για τους «μπαρέδες», η επιφυλακτικότητα μην τύχη και της κάνω ζημιά.

Άμυνα μεταξύ μας δεν υπήρχε, μόνο η ζωή που επιθετικά μας καλούσε να τραβήξουμε τους ρυθμούς της, με ζωντάνια, με αισιοδοξία και με τη φρεσκάδα και την ορμή μιας άγουρης εφηβείας, που κρατούσε στην αγκαλιά της –εκτός απ’ την εξάχορδη– και τα ζεστά ακόμα σπάργανα της μεταπολίτευσης.

ΑΣΤΟΥΣ ΝΑ ΚΟΥΡΕΥΟΝΤΑΙ

2010-12-05T16:55:00.007+02:00

Σήμερα το μεσημέρι οι Atenistas καθάριζαν στο κέντρο της Αθήνας. Είναι γεγονός, ότι, και με την πρωτοβουλία τους αυτή, δίνουν μιαν άλλη διάσταση στο τρόπο αντίληψης που είχαμε μέχρι σήμερα στο τι μπορεί να σημαίνει κινητοποίηση των πολιτών.

Έχοντας διαπαιδαγωγηθεί στα έτοιμα, στα εύκολα, στα γρήγορα και τα απλά, είναι σίγουρο, ότι τέτοιες πρωτοβουλίες και προσπάθειες αργούμε ή αρνούμαστε να τις κατανοήσουμε, να τις ερμηνεύσουμε, να τις παρακολουθήσουμε. Ακόμα, διστάζουμε να τις επικροτήσουμε, ή πολύ περισσότερο να τις ακολουθήσουμε.

Είναι πολύ ισχυρές οι δόσεις αναισθησίας, αδιαφορίας και ζαμανφουτισμού, που επί δεκαετίες έχουμε δεχτεί ως πολίτες αυτού του τόπου, που και το ίδιο μας το σπίτι να προσφέρονταν να έρθουν να καθαρίσουν αυτοί οι άνθρωποι, σίγουρα θα είχαμε τις αντιρρήσεις, την καχυποψία ή τις επιφυλάξεις μας. Αν και εδώ που τα λέμε, αν πρόκειται για το σπίτι μας, όλο και κάποια δικαιολογία θα βρίσκαμε για τον εαυτό μας, ώστε να εκμεταλλευτούμε με κάθε τρόπο αυτή τη δωρεάν αγγαρεία τους.

Έξω απ’ το σπίτι μας αρχίζουν τα προβλήματα, εκεί που αφήνουμε πίσω το ιδιωτικό και βγαίνουμε στο δημόσιο. Στο πεζοδρόμιο, στο δρόμο, στην πλατεία, στο πάρκο, στο άλσος, στο δάσος, στην παραλία και πάει λέγοντας. Εκεί αλλάζει εντελώς η ψυχολογία μας, γινόμαστε άλλοι άνθρωποι. Δεν μας ενδιαφέρει τίποτα και δεν θεωρούμε τίποτε απ’ όσα μας περιβάλλουν δικό μας, κτήμα μας, περιουσία μας, έτσι όπως συμβαίνει με το σπίτι μας.

Δεν αισθανόμαστε υπεύθυνοι για τη γειτονιά μας, για την πόλη μας, για την ίδια μας τη χώρα.

Η καθαριότητα, η ευπρέπεια, η κοσμιότητα, η ευγένεια, η αλληλεγγύη, η τάξη, ο σεβασμός είναι όροι που παύουν να παράγουν αντανακλαστικά όταν βρεθούμε μέσα στον κόσμο, ή –ακόμα χειρότερα– αφορούν μόνο τη συμπεριφορά των άλλων προς εμάς. Το «εγώ» πάνω από το «εμείς», σ’ έναν φαύλο κύκλο κοινωνικής απαξίωσης, αλλοτρίωσης και αποξένωσης.

Αφορμή γι’ αυτές τις σκέψεις η συμπεριφορά του οδηγού των φωτογραφιών, που τραβήχτηκαν την Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου. Μιλάνε από μόνες τους κι έχουν τραβηχτεί στον παράδρομο προς Χαλάνδρι της Αττικής οδού στο Σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, τρεις το μεσημέρι.

Ο χώρος κι η πέριξ περιοχή δεν αποτελούν ασφαλώς παραδείγματα καθαριότητας –είναι βλέπεται ακόμα εκτός σχεδίου– αν και εξαιτίας του μετρό είναι από τους πιο πολυσύχναστους. Αυτή η γωνιά στο Άνω Νέο Χαλάνδρι περιμένει –σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις– υπομονετικά τη σειρά της για τσιμεντοποίηση.

Πέρα απ’ αυτά, με τέτοιου είδους συμπεριφορές, που καταστρέφουν και τις λιγοστές πρασινάδες στα παρτέρια και εμποδίζουν τους πεζούς να κινηθούν στο ούτως ή άλλως στενό πεζοδρόμιο, αποδεικνύουν με τον πιο παραστατικό και άμεσο τρόπο, πώς αντιλαμβάνονται κάποιοι συμπολίτες μας τη στάση τους απέναντι στη δημόσια περιουσία, αλλά και τους συνανθρώπους τους. Το ατομικό συμφέρον πάνω απ’ όλα. «Εγώ» να βολευτώ. «Εγώ» να εξυπηρετηθώ. «Εγώ» να προλάβω να κάνω τη δουλειά μου. «Οι άλλοι» ας κόψουν το λαιμό τους.

ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΠΑΕΙ ΧΑΜΕΝΟ

2010-12-02T18:45:00.006+02:00

Πλάκα – πλάκα πέρασαν κι όλας τέσσερα χρόνια. Δεν είναι πολλά σε σύγκριση με άλλες περιόδους ή καταστάσεις της ζωής μας, η υποχρεωτική εκπαίδευση π.χ. διαρκεί εννέα χρόνια, η προεδρική θητεία μια πενταετία, ενώ το κλείσιμο του κύκλου της μεταπολίτευσης –αν δεν με απατά η μνήμη μου– αιώνια.

Αισθάνομαι «παλιός», με την έννοια, ότι από τις 26 –αν δε με απατά η μνήμη μου– Νοεμβρίου του 2006, που ανάρτησα το πρώτο μου ψηφιακό κείμενο στο site της LIFO, συναντώ στο διαδίκτυο bloggers, που συνήθως ξεκίνησαν αρκετά αργότερα. Ίσως είναι και το χάσμα των γενεών στη μέση, ή απλώς, μόνον ο πόνος στη μέση.

Πολλά αισθάνομαι να έχουν αλλάξει –αν δεν με απατά η αντίληψή μου– αυτά τα χρόνια, που άλλα σχετίζονται με την εξέλιξη της τεχνολογίας και των μέσων κι άλλα με τη συμπεριφορά και τη στάση των χρηστών. Πολλά έχουν αλλάξει και στις συνθήκες μέσα στις οποίες η διαδικασία αυτή ξεκίνησε, άλλαξαν τα δεδομένα για τη χώρα, για την κοινωνία, για τον καθένα μας.

Κάθε εποχή έχει τα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητές της. Κάθε μηχάνημα έχει τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τις δυνατότητές του –αν δεν με απατούν οι γνώσεις μου. Ο καθένας έχει τα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητές του, έχει και τις ιδιοτροπίες του.

Αυτό το σμίξιμο ανθρώπινων χαρακτήρων και τεχνολογικών χαρακτηριστικών, με καμβά το κλίμα και την «περιρρέουσα ατμόσφαιρα» –όπως ο Βουλγαράκης την είχε επικαλεστεί, αν δεν με απατά η μνήμη μου– διαχέεται σε ψηφιακές κουκίδες και μετουσιώνεται σε λέξεις, εικόνες και τραγούδια και φτάνει από τη μια γωνιά του κόσμου ως την άλλη, πότε σαν είδηση ή πληροφορία, πότε σαν άποψη ή σχόλιο, πότε σαν εικόνα ή τραγούδι. Αυτό το σμίξιμο αποτυπώνει και τον χαρακτήρα της εποχής.

Αν υπάρχει κάπου ακόμα στον πλανήτη αυτόν ελευθερία, μετά την ανακάλυψη πρόσφατα μιας ακόμα άγνωστης φυλής στον Αμαζόνιο, είναι στο χώρο των ιστολογίων του διαδικτύου. Αν θα πρέπει, επομένως, κάποιος χώρος να προστατευθεί από τους ίδιους τους χρήστες του, είναι αυτός εδώ ακριβώς ο τόπος, το διαδίκτυο. Και προστασία δεν σημαίνει ρυθμίσεις, διατάξεις κι εγκύκλιοι. Προστασία σημαίνει σεβασμός, κατανόηση, διαλλακτικότητα, επικοινωνία.

Ο τόπος αυτός για κάποιους από μας είναι ζωτικός, ας μην επιτρέψουμε από επιπολαιότητα ή απερισκεψία, η διαχείρισή του να περάσει σ’ αυτούς που ο έλεγχός του είναι ζωτικής σημασίας.

Το τραγούδι αφιερωμένο σε όλους τους «φίλους» εκείνης της εποχής (τελικά το έκανα μελό!)

Για την ιστορία θα πω, ότι τα πρώτα κείμενα στη LIFO δεν υπάρχουν πια στο διαδίκτυο, αφού χάθηκαν μετά την αλλαγή, από τον Μάιο του 2007, εκείνου του πρώτου site της. Πολλά όμως απ’ αυτά, μαζί με πολλά άλλα, σύντομα θα ξαναζωντανέψουν μέσα από κάποιες άλλες σελίδες, πιο κλασικές, αλλά διαχρονικά αξεπέραστες κι αγαπημένες.

ΜΕΣΗΜΕΡΙΑΝΕΣ ΑΠΟΡΙΕΣ

2010-11-30T11:14:00.009+02:00

Πρόκειται για σύμπτωση ή για γκαντεμιά, ή μήπως ο κόσμος έχει σαλτάρει και δεν το έχω πάρει είδηση;

Το τελευταίο διάστημα, έχει γίνει αυτόπτης μάρτυρας σε διαδοχικά φραστικά επεισόδια μέσα στο μετρό, στα οποία απρόκλητα κάποιοι επιβάτες αρχίζουν να καταφέρονται «έξω φωνή», πότε εναντίων αυτών «που τα έφαγαν», πότε επικρίνοντας όσους «ψηφίζουν ΠΑΣΟΚ», πότε κατά των μουσουλμάνων, πότε κατά των αλλοδαπών συλλήβδην. Το παράξενο είναι, ότι δεν δίνουν την εντύπωση προβληματικών ατόμων, κάθε άλλο.

Η μία εξ αυτών ήταν μια καλοντυμένη και καλοστεκούμενη κυρία γύρω στα εξήντα – εξηνταπέντε, που έπνεε τα μένεα –ήταν η Δευτέρα μετά την εκλογή του Καμίνη– εναντίον όσων ψηφίζουν ΠΑΣΟΚ και καταστρέφουν τη χώρα. Ένας ηλικιωμένος κύριος προσπάθησε να τη «βάλει στη θέση της», αλλά εκείνη απτόητη τον αγνόησε και στράφηκε προς τη διπλανή της συνεχίζοντας –με σαφώς πιο χαμηλή ένταση στη φωνή– το μονόλογο, σαν ν’ απευθύνεται πλέον σ’ εκείνη. Τι να κάνει η άλλη γυναικούλα; Έστρεψε το κεφάλι προς τη μεριά του παραθύρου και συνέχισε κοιτώντας –όσο μπορούσε να δείχνει ατάραχη– έξω.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ήταν εκείνη του νεαρού, που είχε στριμώξει έναν ιερέα και έσουρνε τα εξ αμάξης για τους μουσουλμάνους απευθυνόμενος προς αυτόν, λες κι ήταν εκείνος ο υπεύθυνος για την ανέγερση του τζαμιού, βλαστημώντας ταυτόχρονα τα «θεία». Ο ανθρωπάκος –ένας παχουλός μεσήλικας παπάς– είχε λουφάξει αποσβολωμένος και κατακόκκινος σε μια γωνιά δίπλα στην πόρτα του βαγονιού και δεν έβγαζε άχνα. Άχνα δεν έβγαζε και κανένας από τους συνεπιβάτες, που χάζευαν το «θέαμα» ή συνέχιζαν αδιάφορα τη διαδρομή τους σαν να μην τρέχει τίποτα.

Στην άλλη περίπτωση βρήκα το διάβολό μου!... Τόλμησα να συστήσω να μην ενοχλεί, στον κύριο που ανέλαβε, σαν αυτόκλητος εισαγγελέας, από τη στιγμή που μπήκαμε στο βαγόνι, να διαφωτίσει φωνάζοντας και χειρονομώντας τους συνεπιβαίνοντες, για το πιο μέρος του σταθμού Αμπελόκηποι έφαγε ο ένας πολιτικός, για το πόσα τετραγωνικά του Χολαργού έφαγε ο άλλος και πάει λέγοντας.

Πέσανε τα μούτρα μου!... Με βούτηξε απ’ τα μούτρα και μου σύστησε, αν δεν αντέχω ν’ ακούω την κριτική του και το «δημοκρατικό» δικαίωμά του να τη διατυπώνει δημόσια, να πηγαίνω άλλη φορά με… ταξάκι! Αν και κατεβαίνοντας μου βροντοφώναξε, ότι ήξερε τι μου χρειαζότανε… «Με δυο χαστουκάκια θα συνέλθεις, γελοίε, ε γελοίε…»

Είναι άραγε σημείο των καιρών ή έτυχε να πέσω σε ιδιάζουσες περιπτώσεις; Ότι και να ‘ναι, δεν το αντέχω περιπτώσεις σαν κι αυτές, να με προσβάλουν δημόσια σαν άνθρωπο και σαν πολίτη. Δεν μου πάει να μένω σιωπηλός σαν να μην τρέχει τίποτα, όπως κάνουν συνήθως κι όλοι οι υπόλοιποι παρευρισκόμενοι.

Μήπως είμαι λάθος ή μήπως να είμαι έτοιμος την επόμενη φορά που –ο μη γένοιτο– θα μου ξανασυμβεί, να υποστώ τις όποιες συνέπειες;

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

2010-11-25T22:19:00.006+02:00

Καλά-καλά δεν θυμήθηκα τη φωνή της. Είχε να με πάρει τηλέφωνο πάνω από χρόνο. Στο μεταξύ, ιδίως μετά την αποστρατεία του Νίκου, είχαμε χαθεί και οικογενειακά. Μια εξυπηρέτηση ήθελε, η Αντιγόνη –η γυναίκα του Νίκου–, από το υπουργείο Παιδείας και με πήρε τηλέφωνο. Χάρηκα που την άκουσα μετά από τόσον καιρό, αφού –πέρα από την οικογενειακή φιλία– μας είχαν συνδέσει και κοινές προσπάθειες τόσο στο δικηγορικό σύλλογο, όσο και στα τοπικά του Ηρακλείου.

Με την κουβέντα φτάσαμε και στα επαγγελματικά του Νίκου, που είχε χαθεί, μετά την αποστρατεία, όπως μου είπε, στους τέσσερις τοίχους του ιατρείου –ψυχίατρος είναι– και δεν προλαβαίνει να πάρει ανάσα από ραντεβού σε ραντεβού.

«Και δεν χαίρεσαι;» τη ρώτησα χαριτολογώντας.

«Έχει προβλήματα ο κόσμος. Μιλάμε γίνεται χαμός», ακούστηκε στεγνή και κοφτή η φωνή της.

Κλείνοντας, μου ήρθε στο νου η περίπτωση της ξαδέλφης μου, της Μαρίας, που είδε κι έπαθε να συνέλθει από την κατάθλιψη μετά το διαζύγιο. Και δεν ήταν η μόνη, κοντά σ’ αυτή σκέφτηκα και τον Άρη, απέναντι, που παλεύει με τα ψυχοφάρμακα από τότε που τον απέλυσαν από την εταιρεία. Σαρανταπέντε με δύο παιδιά.

Αν μέσα σ’ ελάχιστα δευτερόλεπτα, μπορώ να θυμηθώ με τόση ευκολία δυο περιπτώσεις, που άνθρωποι χρειάστηκαν ιατρική βοήθεια για να συνέλθουν από ατυχίες της ζωής τους, φαντάζομαι τι μπορεί να συμβαίνει πιο έξω. Το «φουλ τάιμ» του Νίκου, μάλλον το επιβεβαιώνει.

Σημάδι των καιρών; Συνέπεια του σύγχρονου τρόπου ζωής; Αποτέλεσμα της αλλαγής των συνηθειών μας; Όποια κι αν είναι η αιτία, οι ψυχολογικές επιπτώσεις είναι τεράστιες κι οδηγούν άντρες και γυναίκες όλο και συχνότερα στο «ντιβάνι» της ψυχοθεραπείας.

Κρίσιμο το θέμα για τη συμπεριφορά και τις σχέσεις μας, τόσο σε προσωπικό όσο και κοινωνικό επίπεδο, κρισιμότερο για τα παιδιά, που μεγαλώνουν σ’ έναν κόσμο γεμάτο ένταση, άγχος και πίεση, έχοντας λιγότερο χρόνο για επικοινωνία με την οικογένεια, αλλά ταυτόχρονα περισσότερες υποχρεώσεις.

Αν για τους μεγάλους το στρες έχει γίνει τρόπος ζωής μέσα από την καθημερινή επιδείνωση των συνθηκών στις μεγαλουπόλεις και κυρίως στην Αθήνα –για να λέμε τις πόλεις όπως και τα πράγματα με τ’ όνομά τους, για τα παιδιά η καθημερινή επαφή, από τα τρυφερά τους χρόνια, μ’ αυτούς τους εξοντωτικούς ρυθμούς συνθλίβει τα συναισθηματικά αντανακλαστικά τους και ισοπεδώνει τις ηλικιακές διαφοροποιήσεις τους. Βρίσκονται σ’ ένα περιβάλλον απρόσωπο, ανταγωνιστικό, απαιτητικό κι εσωτερικεύουν πρότυπα και συμπεριφορές που διαμορφώνονται στο πλαίσιο ενός κόσμου απαισιόδοξου, ματαιόδοξου, αλλοτριωμένου, απελπισμένου.

Όσο κι αν στο οικογενειακό περιβάλλον επιχειρείται –στο βαθμό που είναι δυνατόν– να καλλιεργηθούν ιδέες, αρχές κι αξίες, που δυνητικά θωρακίζουν τα παιδιά απέναντι απ’ την διάχυτη κοινωνική απαξίωσή τους, είναι βέβαιο, ότι η συμπεριφορά τους τελικά θα επηρεαστεί, από την αντίφαση που θα διαπιστώσουν να υπάρχει με το πρώτο τους βήμα, ανάμεσα σ’ αυτό που νόμιζαν μέσα στο σπίτι και σ’ αυτό που είναι εκεί έξω.

Αυτό, τελικά, που για τα παιδιά είναι μια «φυσιολογική» ρουτίνα, που μπορεί να εκδηλώνεται με μορφές επιθετικότητας, αδιαφορίας ή και απομόνωσης, για εμάς τους μεγαλύτερους, που έχουμε δει αυτόν τον κόσμο και με άλλα μάτια, είτε σαν παιδιά, είτε σαν έφηβοι, είναι η κορύφωση της διάψευσης και η επικύρωση της αποτυχίας μας, πρώτα σαν άνθρωποι και μετά σαν πολίτες, σαν εργαζόμενοι, σαν γονείς.

Αυτή η αντίφαση, του κόσμου που ονειρευτήκαμε, του κόσμου που επιδιώξαμε, του κόσμου που τελικά δημιουργήσαμε και ζούμε –όσο ζούμε– μαζί με τα παιδιά μας, θολώνει τα βλέμματα και πληγώνει τις ψυχές, οδηγώντας τα παραπαίοντα πλέον βήματά μας από τη μια στ’ αδιέξοδα κι απ’ την άλλη σε συνεδρίες με τον Νίκο, τον κάθε ειδικό Νίκο, για να συνθέσουμε λέξη τη λέξη αυτό το παζλ του κόσμου της ψυχής, που τόσο αδέξια το έχουμε σκορπίσει.

Photo by: Glauco Dattini

ΙΣΩΣ

2010-11-17T18:21:00.007+02:00

Οι πιο πολλοί επέλεξαν τη σιωπή. Άλλοι, που θέλησαν κάτι να ψελλίσουν, εξέφρασαν απογοήτευση ή μελαγχολία. Τα έντυπα περιορίστηκαν σε επετειακές αναφορές. Οι τηλεοράσεις στάθηκαν στο πλήθος των αστυνομικών που περιφρουρούσαν την πορεία. Τα σχολεία είχαν «γιορτή».

Δεν ξέρω αν οι λόγοι για τη δύσθυμη στάση μας απέναντι στη φετινή επέτειο του Πολυτεχνείου, σχετίζονται με τη βαριά ατμόσφαιρα και τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών. Δεν είμαι σε θέση να αντιληφθώ, 37 χρόνια από τότε, τι μπορεί να σημαίνει αυτό το ιστορικό γεγονός για τους νέους ανθρώπους, που δεν το βίωσαν, αλλά βιώνουν στις μέρες μας το γηραλαίο και σκληρό πρόσωπο της «Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας». Δεν μπορώ να καταλάβω, ποιο νόημα έχει η σημερινή αργία κι ο σχολικός «εορτασμός», για τα παιδάκια του δημοτικού, αλλά και τα πιο μεγάλα, του Γυμνασίου και του Λυκείου, πέρα ίσως από το να γλυτώσουμε μια ακόμα μέρα μάθημα.

Τριανταεφτά χρόνια πέρασαν και τίποτα δεν ξέρω, τίποτα δεν καταλαβαίνω τίποτε δεν διδάχτηκα. Μου πήρε κάμποσα χρόνια ν’ αντιπαλεύω για τη δικαίωση ή τη συνέχιση του αγώνα, αλλά και την αναπροσαρμογή της Α.Τ.Α., μερικά χρονάκια για να χορτάσω την «εθνική συμφιλίωση», αλλά και την «ελεύθερη» τηλεόραση, άλλη μια δεκαετία για να με κυβερνήσουν οι σαραντάρηδες της γενιάς του Πολυτεχνείου, αλλά και οι εργολάβοι της Ολυμπιάδας, πέντε γεμάτα για να παρακολουθώ αν θα κλείσει επιτέλους αυτός ο «φαύλος» κύκλος της μεταπολίτευσης, ανάμεσα στις άγονες γραμμές και τα θολά νερά της Βιστωνίδας κι έναν χρόνο τώρα να ακούω να μιλάνε για το αν υπήρχαν λεφτά, υπάρχουν λεφτά ή θα υπάρξουν λεφτά, αλλά να βάζουν χέρι μόνο στα δικά μου λεφτά.

Θα έπρεπε να έχουμε σιωπήσει χρόνια πριν.

Ίσως αν σήμερα ήταν μια μέρα σαν τις άλλες. Ίσως αν τα παιδιά δεν απήγγειλαν ποιηματάκια πάνω σ’ εξέδρες σημαιοστολισμένες. Ίσως αν είχαμε αφήσει το χρόνο να κυλήσει, το καταστάλαγμα της μέρας εκείνης, για όσους μ’ όποιον τρόπο την έχουν ζήσει, ν’ αναδυόταν κατευθείαν απ’ τα βάθη της ψυχής και να γινόταν μύθος ή λυγμός ή έστω ένα κρυφό δάκρυ. Ίσως τότε να μην υπήρχε ανάγκη να νομίζουμε πως παλεύουμε για όλα αυτά τα μάταια κι εφήμερα, που τριανταεφτά ολόκληρα χρόνια κάθε τέτοια μέρα μας πληγώνουν, μας χωρίζουν, μας απογοητεύουν, μας συνθλίβουν. Ίσως…

ΜΑΖΕΥΕ ΚΙ ΑΣ ΕΙΝ' ΚΑΙ ΡΩΓΕΣ

2010-11-13T22:03:00.009+02:00

Σύμφωνα με όλες τις περιγραφές και τις πληροφορίες ήμουν από τους πολύ δύσκολους και απαιτητικούς. Είχα φτάσει –λένε– στο σημείο να παίρνω το ξύλινο σκαμνάκι, να το τοποθετώ στην αυλή έξω από την πόρτα της κουζίνας και να φωνάζω στη μάνα μου: «Έλα κάτσε». Κάλεσμα-προσταγή, που δεν είχε να κάνει με την ευγένεια και το σεβασμό ή το ενδιαφέρον μου για να ξεκουραστεί από τις δουλειές του σπιτιού, αλλά γιατί με είχε κόψει λόρδα, το βυζί της ήθελα να πιάσω.

Κοντά δύο και χρονών έφτανα κι αφού είχαν αποτύχει –εξακολουθεί να λέει– όλες οι απόπειρες απογαλακτισμού, με κινίνο, βούρτσες ρούχων, πιπέρι κι άλλα… απωθητικά, που τα εξουδετέρωνα καθαρίζοντάς τα πότε με πετσέτες και πότε με τα χέρια, το κόλπο έπιασε με μια αποκριάτικη χάρτινη μάσκα! Τόσο απλά και τόσο άδοξα έκλεισε για μένα το κεφάλαιο μητρικός θηλασμός.
Διάβασα, ότι την περασμένη βδομάδα έγιναν διάφορες εκδηλώσεις στο πλαίσιο της παγκόσμιας εβδομάδας μητρικού θηλασμού, που στόχευε στο να ενθαρρύνει τις μητέρες να μη διστάζουν να θηλάζουν δημόσια τα βρέφη τους, όταν αυτά το ζητάνε. Μπορώ, λοιπόν, βάσιμα να διεκδικήσω την… πατρότητα της ιδέας, αφού θα πρέπει να είμαι ο πρώτος μέλλων πατέρας, που έκανε τη μητέρα του ακτιβίστρια και της έδειξε το δρόμο του δημόσιου θηλασμού μέσα σε μια μεγάλη αυλή στο Περιστέρι. Μπροστά –υποθέτω– στην κολλητή παιδική μου φίλη την Τέτα, την κυρά Μαλάμω με τον γιό της τον Χρίστο, που δεν έμπαινε ποτέ μέσα και μαδούσε –αυτό όλοι το λένε ακόμα– τον τοίχο κι έτρωγε τον ασβέστη, τον κυρ Θανάση που δούλευε κλητήρας στη Βουλή, τη γυναίκα του την κυρία Θάλεια, που ήταν κι η σπιτονοικοκυρά, τον Μήτσο τον ανάπηρο και τον Γρηγόρη το συνταξιούχο, που έπαιζαν συνέχει τάβλι, τη θεία μου τη Σοφία, που με είχε σαν εγγόνι κι εγώ δεν ξέρω πόσους ακόμα άλλους έμεναν στα μικρά σπιτάκια που έβλεπαν στην αυλή κι έβλεπαν και τη μάνα μου μ’ εμένα κρεμασμένο πάνω στο βυζί.

Δεν κατάλαβα, για να είμαι ειλικρινής, γιατί θα πρέπει οι μανάδες να καταφύγουν σ’ αυτή την δημόσια διαδήλωση για να ξεπεράσουν τους δισταγμούς τους, ούτε προς τα πού απευθυνόταν το «ηχηρό μήνυμα», που κάποιες από της πρωτοπόρους ήθελαν να στείλουν.
Ίσως οι μανάδες σήμερα να περνούν με τα παιδιά τους περισσότερο χρόνο στους δρόμους και τις πλατείες, οπότε σίγουρα θα πρέπει να είναι προετοιμασμένες να ταΐσουν τα μωρούλια τους μόλις πεινάσουν. Ίσως κάποιες να είναι αναγκασμένες να τα παίρνουν και στη δουλειά, αφού οι βρεφονηπιακοί σταθμοί δεν επαρκούν, οπότε εκ των πραγμάτων, κάπου ανάμεσα στα εισερχόμενα και την αρχειοθέτηση, πετάνε και κανέναν θηλασμό στο πόδι μπροστά στον προϊστάμενο, τους συναδέλφους και κανέναν πελάτη. Ίσως και τα βυζιά αυτά καθαυτά να μη μοιάζουν μ’ εκείνα της εποχής μου και να έχουν ανάγκη άμεσου θηλασμού οποιαδήποτε στιγμή η στάθμη του γάλακτος ξεπεράσει κάποιο όριο, οπότε αν τις πιάσει «σφίξη» στο δρόμο να είναι έτοιμες για όλα.
Δεν κατάλαβα ακόμα γιατί ήταν τόσο σημαντικό, που στη δημόσια έκθεση των βυζιών συμμετείχαν και οι πατέρες. Τι ακριβώς καμάρωναν, τα παιδιά τους που θήλαζαν πεινασμένα ή τα στήθη της συζύγου που ξεφούσκωναν ανακουφισμένα; ‘Η μήπως καμάρωναν, γενικώς, μέσα σ’ αυτή την τόσο πληθωρική σύναξη;
Αν οι μητέρες σήμερα έχουν τόσες αναστολές για να θηλάσουν τα βρέφη τους, ώστε να χρειάζεται η μαζική δημόσια έκθεση του στήθος τους, ούτε ψύλλος στον κόρφο τους. Αν η παγκόσμια εβδομάδα για την ενθάρρυνση των μητέρων να θηλάσουν τα βρέφη τους, ξεπερνώντας την αδιαφορία, τον φόβο για το σώμα τους, είτε άλλες προκαταλήψεις –όπως εύστοχα επισημαίνει η UNICEF– μετατρέπεται σε ευκαιρία για δημόσια έκθεση βρεφών και μητέρων σε πλατείες και πάρκα, μόνο σαν αφέλεια μπορώ να το δω.
Η μάνα και το βρέφος μέσω του θηλασμού αναπτύσσουν την πιο στενή σωματική και συναισθηματική επαφή, έναν δεσμό ζωής, που απαιτεί τρυφερότητα, φροντίδα, γαλήνη, ηρεμία κι αυτές τις ιδανικές συνθήκες τις εξασφαλίζει μόνο η ιδιωτικότητα. Όλα τ’ άλλα, τα events, τα σασπένς, τα μηνύματα κι οι δημόσιες μαζώξεις, επιτρέψτε μου κυρίες μου και με όλον το σεβασμό που σας τρέφω, είναι εκδηλώσεις που στοχεύουν αποκλειστικά και μόνο στην ψυχαγωγία και ματαιοδοξία σας. (Και καλά κάνετε!)

Τίποτε δεν είναι πιο γλυκό απ’ το να έχεις ως βρέφος, εκείνα τα δικά σου λεπτά δίπλα στην καρδιά της μάνας σου κι ανάμεσα στα χείλη σου την τρυφερή αίσθηση της αποκλειστικότητας και της μοναδικότητας.

Πιστέψτε με, σας μιλάω εκ πείρας!

FOTO ΒΥ:http://www.aera.gr/images/stories/angel/oct/Breastfeeding.jpg

Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΙΣΩ ΑΠ' ΤΙΣ ΚΑΤΣΑΡΟΛΕΣ

2010-11-11T19:06:00.005+02:00

Μας αρέσει η γκρίνια κι η μιζέρια. Κλεισμένοι στον εθνικό εναέριο χώρο μας και ασφυκτιώντας στα 6 μίλια, αδυνατούμε να παρακολουθήσουμε γεγονότα και εξελίξεις που μπορούν και πρέπει να μας κάνουν πραγματικά εθνικά υπερήφανους.

Με πρωτοστάτες και πρωταγωνιστές τη συντριπτική πλειοψηφία των ηλεκτρονικών ΜΜΕ στην αποθέωση των «κακών» μαντάτων και των μονοθεματικών «ειδήσεων», χάνονται στον ωκεανό των πληροφοριών και στον καταιγισμό των συμβάντων, «καλά νέα» που μπορούν να μας προσφέρουν μια στάλα αισιοδοξίας και μια υποψία χαμόγελου στα σφιγμένα χείλη.
Είναι χαρακτηριστικό, πόση δημοσιότητα δόθηκε στο γεγονός, ότι κανένα ελληνικό πανεπιστήμιο δεν βρέθηκε στη λίστα με τα 200 καλύτερα του κόσμου, που δημοσιοποίησαν οι «Times» του Λονδίνου, ενώ στον αντίποδα, στα «ψιλά» πέρασε η είδηση για την βράβευση του Μουσείου της Ακρόπολης στο Λονδίνο ως το καλύτερο μουσείο του κόσμου από την Ένωση Βρετανών Δημοσιογράφων-Τουριστικών Συντακτών.

Ας μην απορούμε, λοιπόν, με την εθνική μας απαισιοδοξία και την κοινωνική μας κατάθλιψη. Εκεί, ξαπλωμένοι στον καναπέ της τηλεοπτικής μας αποχαύνωσης, παραζαλισμένοι απ’ τις αναθυμιάσεις του απομεσήμερου και την τσίκνα των φούρνων, χάνουμε επεισόδια ζωής.
Σε πείσμα των καιρών, υπάρχει κι η «άλλη» Ελλάδα, που δημιουργεί, αντιστέκεται, ονειρεύεται και κοιτά με θάρρος κι αισιοδοξία το μέλλον ίσια στα μάτια. Αυτή την Ελλάδα αξίζει ν’ αναζητήσουμε, να συναντήσουμε, ν’ ακολουθήσουμε…

Foto: http://www.athina984.gr/files/news-images

ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΑΡΓΙΩΝ

2010-10-29T18:40:00.004+03:00

Σαν Δευτέρα μου έμοιαζε σήμερα. Στο τσακ δεν είπα «Καλή βδομάδα» το πρωί στα παιδιά του θυρωρείου. Το άδειο κυλικείο φανέρωνε το ιδιαίτερο της μέρας. Η χτεσινή αργία, σε συνδυασμό με το Σαββατοκύριακο που έρχεται, ήταν σκέτη πρόκληση. Ψυχή δε συνάντησα στο ασανσέρ, μόνο από το πρωτόκολλο –στο βάθος του διαδρόμου– ξεχώριζε ανάμεσα σε σκόρπιες γυναικείες φωνές το τρανταχτό γέλιο της Ελένης. Στο γραφείο ο χώρος ήταν αξιοπρόσεχτα κρύος, ενώ από το παράθυρο ο ουρανός έμοιαζε ατόφιο μολύβι. Ο καφές έφτασε στο πιτς-φυτίλι.

Το ταχυδρομείο στο πισι κενό, ο φάκελος με τις εκκρεμότητες μισογεμάτος. Το ημερολόγιο δείχνει ακόμα 26 Οκτωβρίου. Ψάχνω το κουμπί να «σπάσω» λίγο την ψύχρα, το κλιματιστικό ακόμα στην «ψύξη». Καλό χειμώνα; Μου κακοφαίνεται να το παραδεχτώ και πρωί – πρωί δεν έχω κέφι για μελαγχολίες. Ακούω να ξεκλειδώνει η πόρτα του απέναντι γραφείου. Ξεχωρίζω το χαρακτηριστικό τσιγαρόβηχα του Τρύφωνα. Καιρός ήταν. Πάει οχτώ και είκοσι. Σήμερα τελειώνουν κι οι συμβάσεις. Μεθαύριο τελειώνει ο μήνας. Αρχίζω ν’ απολαμβάνω το καφεδάκι μου.

Δεν είχε και free press στο μετρό. Γλύτωσε απ’ τον Κύρτσο ο Παπανδρέου. Προσωρινά. Ο Σαμαράς από τις Βρυξέλλες του αφιέρωσε οχτάστηλες δηλώσεις. «Εγώ δεν είμαι Παπανδρέου». Αυτή είναι η Μαριάννα. Είναι 22 χρονών πτυχιούχος Παντείου. Τα παιδιά των stage περνάνε με σκυμμένα κεφάλια για να υπογράψουν. Τελευταία για τους περισσότερους μέρα. Από Δευτέρα τι; Καλά που έρχεται Σαββατοκύριακο. Για κάποιους τετραήμερο και με πλήρεις αποδοχές. Κάποιοι στην ανεργία με το χαρτζιλίκι των γονιών. Βάζω στο αρχείο την εγκύκλιο Ραγκούση για το ωράριο. Ο καφές κρυώνει γρήγορα σήμερα.

Ο Δημήτρης περνάει να με χαιρετήσει. Βουρκώνει. «Μη με πάρουνε κι εμένα τα ζουμιά, γαμώτο μου». Κουράγιο κι ενθάρρυνση θέλουν τα παιδιά. Σαν χτες τον θυμάμαι να έρχεται μαζί με καμιά δεκαπενταριά –μπορεί και είκοσι– άλλους. Χτυπάει το τηλέφωνο. Απομακρύνεται διακριτικά, όπως διακριτικά συνεργάστηκε με τους συναδέλφους του γραφείου όλους αυτούς τους μήνες, όχι –τι λέω;– πάνε πάνω από τρία χρόνια. Προχτές μας είχε κεράσει απ’ το μισθό του. Δεκατρία ευρώ μεροκάματο. Χωρίς ασφάλιση. Κάποιοι παλιοί που έφυγαν έχουν τρέξει στους δικηγόρους. Πίκρα, το κατακάθι παγώνει τα χείλη.

Κολλάω το κίτρινο post it στο σημειωματάριο. Τη Δευτέρα να θυμηθώ να κοιτάξω και την υπόθεση Χρονόπουλου. Τα παιδιά μου χαμογελάνε αμέριμνα μέσα στις ασημένιες κορνίζες. Ανοίγω το τραντζιστοράκι να σπάσει η μουγκαμάρα. 10,1%. Δεκαέξι εκατομμύρια άνεργοι στην Ευρώπη. Δεν είναι αριθμοί, είναι άνθρωποι. Είναι Παρασκευή επιτέλους. Ο Αργύρης μπήκε με ορμή να με πειράξει για το ντέρμπι. Χτυπά αδέξια τα χέρια στο γραφείο «Ο Νόμπλιας από αύριο μπαίνει στην ανεργία!» Κι αυτός με stage;. Ο καφές έχει ξεραθεί μέσ’ στο φλιτζάνι από ώρα.

Έφτασε επιτέλους Σαββατοκύριακο. Πώς περνά η ώρα στην Υπηρεσία!...

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΞΩ

2010-10-17T16:35:00.005+03:00

Είναι ζωντανή και έχει τον τρόπο κάθε φορά που βρίσκομαι κοντά της να μου το υπενθυμίζει. Πότε είναι με το αφρισμένο πήγαιν’ – έλα της, πότε με τους γαλήνιους ιριδισμούς της, μαγνητίζει το βλέμμα μου και με παρασέρνει σε λυτρωτικές ονειροπολήσεις. Η θάλασσα του Κορινθιακού δεν είναι σαν τι άλλες θάλασσες. Αλλάζει μορφές ανάλογα με τις περιστάσεις και κατευθύνσεις από τη μια στιγμή στην άλλη, λες κι άλλαξε αιφνίδια διάθεση.
Περίμενα με ανυπομονησία να την ξαναδώ και δεν με διέψευσε ούτε αυτή τη φορά. Την άκουγα πλησιάζοντάς την να χτυπά ρυθμικά στο στηθαίο, σαν να έκανε χαρές, που με το που έφτασα έτρεξα αμέσως κοντά της. Ήταν έξω. Είχε καταπιεί όλη την παραλία που ζέσταινε το καλοκαίρι νωχελικά ξαπλωμένα σώματα και παιχνιδιάρες παιδικές πατούσες. Άπλωνε γλυκά τους αφρούς της χαϊδεύοντας τις σμιλεμένες πέτρες, που ίσα προλάβαιναν να ξεμυτίσουν για μια ανάσα πριν το επόμενο κύμα τις σκεπάσει με βιασύνη.
Δεν έμεινα ν’ ακούσω τι ψιθύριζε στ’ αρμυρίκια, ούτε να χαζέψω τι έφερνε στ’ αγκίστρι η πετονιά του ψαρά που –λίγα μέτρα πιο κάτω– ανυπόμονα τραβούσε προς τα έξω. Το ψιλοβρόχι άρχισε να δυναμώνει. Ένα αγροτικό αυτοκίνητο διατάραξε παράφωνα τους ήχους της φύσης όπως πέρασε βιαστικό. Μερικά σπουργίτια αναζητούσαν καταφύγιο ανάμεσα στα κεραμίδια. Πεινούσα.
Μαζί στο μικρό τραπέζι της κουζίνας. Ανυπόμονοι δραπέτες της καθημερινότητας. Βιαστικοί φυγάδες των αστικών τειχών. Η τρυφερότητα και το ενδιαφέρον στρωμένα με μεράκι. Οι κινήσεις γεμάτες φροντίδα. Έκοψα το φρέσκο ζυμωτό ψωμί, έπλυνε τις ντομάτες. Το φαγητό ανεπιτήδευτο, μα όχι πρόχειρο. Τα αυγά άστραφταν σαν λαχταριστοί ήλιοι, μελάτα μάτια γυάλιζαν όλο φρεσκάδα. Μια σαλάτα, τυρί, ένα ζβαν. Ένα ποτήρι κρασί. Κάθε μπουκιά μια απόλαυση, ένα νοσταλγικό πισωγύρισμα σε χρόνους αλλοτινούς. Κάθε γουλιά ένα βήμα ακόμα πιο μακριά από τα πρέπει και τα δήθεν.
Η βροχή είχε στήσει για καλά το ρυθμικό χορό της. Έφερνα μια καλολαδωμένη μπουκιά στο στόμα όταν κι εκείνη μου είπε πόσο απολάμβανε αυτές τις στιγμές. Δε μίλησε με το στόμα –ήταν βλέπεις γεμάτο– αλλά με τα μάτια. Μ’ ένα βλέμμα ίδιο η πράσινη θάλασσα. Μ’ αυτά τα μάτια, που φωτίζονται από ζωντάνια κι έχουν τον τρόπο να μου μιλάνε κάθε φορά που βρίσκομαι κοντά τους. Άλλοτε γαλήνια κι αστραφτερά κι άλλοτε πάλι συννεφιασμένα ή μελαγχολικά. Τα μάτια αυτά δεν μοιάζουν μ’ οποιαδήποτε άλλα. Μέσα τους ζει ο κόσμος μου, εκεί κουρνιάζουν οι φόβοι μου κι από ‘κει πάλι ξεπηδάνε οι ελπίδες μου. Εκεί ανατέλλουν οι ήλιοι μου και ‘κει λάμπουνε τα φεγγάρια μου. Είναι η αφορμή να ερωτεύομαι κι ο λόγος για να υπάρχω.
Έκλεισα ασυναίσθητα τα μάτια, να κλείσω τη στιγμή, ν’ ασφαλίσω το βλέμμα, να κλειδώσω το φως σου, να φυλάξω μέσα μου τα μάτια σου.
Η θάλασσα έξω, μέσα στα μάτια σου.

ΝΟΜΟΤΑΓΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΗΣ

2010-10-14T20:38:00.004+03:00

Το ‘χω κόψει κοντά δέκα χρόνια. Στην αρχή ήμουν όλο εκνευρισμό και υπερένταση. Με το χρόνο η έννοια του μου πέρναγε και μόνο σε τίποτε εξόδους ή διασκεδάσεις –ξέρεις εκεί με τις παρέες και τις μουσικές– ερχόταν νοσταλγικά η ανάμνησή του για να με κολάζει. Τίποτε, το άντεχα!
Πιο πολύ από πείσμα ήταν παρά ο φόβος τυχόν αρρώστιας. Η γυναίκα μου έχει να το κάνει, αφού ο φίλος γιατρός που τράβηξε την πλάκα –πιο πολύ για πλάκα λόγω μιας εποχιακής δύσπνοιας– έπαθε στο μεταξύ δύο εμφράγματα κι ο Παναθηναϊκός –φανατικός βάζελος– έκανε δέκα χρόνια και βάλε για να δει πρωτάθλημα!
Και πάνω που όλα κυλούσαν κι είχα το πάνω χέρι, χωρίς να ‘χω ακουμπήσει τσιγάρο ούτε για δοκιμή, σκάει ο νόμος του Αβραμόπουλου για το κάπνισμα. Καλά, στην αρχή αυτόν το νόμο όλοι τον γράψανε και πήγαινε ολοταχώς να συναντήσει στα αζήτητα εκείνον τον μνημειώδη νόμο του Παπαθεμελή για το ωράριο –ποιος τον θυμάται άραγε, όχι μόνο τον Παπαθεμελή, αλλά και το νόμο για το ωράριο! Να ‘σου όμως και πηγαίνει ο Αβραμόπουλος στα αζήτητα –μαζί με όλη τη σεμνή και ταπεινή διακυβέρνηση– κι έρχεται η Μαριλίζα να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Ποια θέση τους, εδώ που τα λέμε, τα τασάκια μόνο να βγάλει απ’ τη θέση τους την ένοιαζε και τον κόσμο στους δρόμους και στα πεζοδρόμια, όχι μόνο να διαμαρτύρεται για το μνημόνιο, αλλά και για να καπνίσει ένα τσιγάρο!
«Καλά», θα μου πεις, «κι εσένα τι σε νοιάζει; Αφού εσύ δεν καπνίζεις, δεν είσαι ευτυχής, που τώρα θα διασκεδάζεις σε υγιεινή ατμόσφαιρα και θα μπορείς ν’ απολαμβάνεις σ’ όλο τους το μεγαλείο κι όχι μέσα στην κάπνα τα μωρά που ανεβαίνουν στο τραπέζι για να ξορκίσουν το σεβντά τους μ’ ένα τσιφτετέλι;» Τι να την κάνω την υγεία μέσ’ στην κόλαση, βρε παιδί μου! Κείνες τις ώρες και τον Κεράνη αυτοπροσώπως –που λέει ο λόγος– να ‘χα μπροστά μου θα τον… κάπνιζα! Αλλά, αφού αυτός έχει κλείσει, άστε με να φτιάχνομαι τουλάχιστον έστω και ως παθητικός καπνιστής!
Το χειρότερο μας όμως μ’ έχει βρει στο γραφείο. «Πρόστιμο», γράφει η ανακοίνωση του Λοβέρδου –μετά τη Μαριλίζα ανέλαβε να βγάλει αυτός τα κάστανα και τα τσιγάρα απ’ τη φωτιά και τους μαγαζάτορες των κέντρων έξω απ’ τα ρούχα τους– βάσει του νόμου τάδε παράγραφος τάδε –πού ‘σαι Ζαμπέτα– το κάπνισμα απαγορεύεται δια ροπάλου σ’ όλους τους εσωτερικούς δημόσιους χώρους κι επιτρέπεται μόνο έξω στο δρόμο.
Ευρώπη γίναμε! Από τασάκια στα θρανία που διεκδικούσαμε στα γυμνασιακά μας χρόνια, θα διεκδικούμε τώρα τασάκια στα πεζοδρόμια.
«Καλά», θα μου πεις και πάλι –το ‘χω καταλάβει από ώρα ότι είσαι βαλτός– «κι εσένα τι σε κόφτει γι’ αυτούς που θα βγαίνουν έξω στο κρύο και τ’ αγιάζι σε λίγο καιρό που θα χειμωνιάσει; Δεν χαίρεσαι που και την ταλαιπωρία γλυτώνεις και τα έξοδα από τις συνεχείς ανατιμήσεις των τσιγάρων λόγω αύξησης του ΦΠΑ;» Τι να την κάνω την οικονομία, βρε παιδί μου! Κείνες τις ώρες που αδειάζει το γραφείο και πέφτει όλη η δουλειά πάνω μου και το Λοβέρδο αυτοπροσώπως –που λέει ο λόγος– να ‘χα μπροστά μου, θα του πέταγα όλους τους φακέλους στα μούτρα. Αλλά, αφού τώρα τηρείται ο νόμος, το κάθε τσιγάρο των συναδέλφων διαρκεί τουλάχιστον μισή ώρα, με το που θ’ ανοίξουν το πακέτο και θα κατέβουν απ’ τον έβδομο κάτω στο πεζοδρόμιο μέχρι να ευαρεστηθούν να επιστρέψουν.
Μισό πακέτο, επί μισή ώρα… Μέχρι υπερωρίες θα γράφουν σε λίγο όλοι οι νομοταγείς υπάλληλοι καπνιστές. Αυτός είναι ο μόνος νόμος που στα υπουργεία θα εφαρμοστεί πιστά από τους θεριακλήδες δημοσίους υπαλλήλους κατά γράμμα –και χωρίς ερμηνευτική εγκύκλιο!

Σκέφτομαι, το λοιπόν, πολύ σοβαρά να ξαναρχίσω το κάπνισμα. Ούτως ή άλλως, εκτός από τα προφανή οφέλη που θα έχω σε καθημερινή βάση, θα βρω κι έναν ακόμα τρόπο να αντιστέκομαι στην κυβέρνηση, βρε παιδί μου, όπως κάνει ο κάθε πολίτης που σέβεται τη σήμερον ημέρα τον εαυτό του.
Ουφ, μπάφιασα!

Foto: Andrzej Radka

Η ΑΛΛΗ ΚΑΤΑΛΗΨΗ

2010-10-08T18:33:00.009+03:00

«Κατάληψη – Όχι στο νέο σχολείο» γράφει το πανό που έχουν αναρτήσει οι καταληψίες μαθητές στην αμπαρωμένη σιδερένια καγκελόπορτα του 2ου Λυκείου.

Για την πραγματοποίηση της «κατάληψης» ψήφισαν οι μαθητές και το αποτέλεσμα ήταν συντριπτικό, 234 υπέρ με 36 κατά. Έτσι, από την περασμένη Δευτέρα το σχολείο έχει καταληφθεί από μαθητές, τα μαθήματα έχουν διακοπεί, στο προαύλιο παιχνίδια και χαβαλές, ενώ ορισμένοι καθηγητές μπαινοβγαίνουν αδυνατώντας να επηρεάσουν ουσιαστικά τις εξελίξεις.
Μεταξύ των κυριότερων αιτημάτων τους –όπως τουλάχιστον μου τα μετέφερε ο γιος μου– είναι το θέμα της μείωσης του αριθμού των απουσιών, η έλλειψη σε πετρέλαιο θέρμανσης και οι ελλείψεις στα βιβλία των αγγλικών, που θ’ αγοράζονται από τους μαθητές.
Έθιμο ή καλύτερα πρακτική, που χρονολογείται κοντά δυο δεκαετίες, οι καταλήψεις των σχολείων λίγο μετά το ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς, κάθε φορά στο όνομα των διαχρονικών αναγκών κι ελλείψεων των σχολείων, πάντα βρίσκει αιτήματα για να νομιμοποιήσει την πραγματοποίησή της. Οι μικρές μειοψηφίες που αποτελούν παραδοσιακά τους πυρήνες των κινητοποιήσεων, μετατρέπονται σε συντριπτικές πλειοψηφίες μέσα από «μαζικές συνελεύσεις» και «δημοκρατικές διαδικασίες».
Η φετινή κινητοποίηση, κρίνοντας απ’ τα αιτήματα –μέχρι και τον Καλλικράτη μας ανέφερε καθηγητής ότι είχαν ανακατέψει στις διεκδικήσεις– έχω την αίσθηση, ότι στο μόνο πλαίσιο που αντέχει να συγκριθεί με αντίστοιχες προηγούμενες, είναι αυτό της πολιτικής κοινωνικοποίησης των παιδιών. Η φτώχια των αιτημάτων σε καμιά περίπτωση δεν αντανακλά την πραγματική φτώχια της εκπαίδευσης και της ουσιαστικής ανάγκης που υπάρχει για ριζική αναδιοργάνωση και εκ βάθρων ανασχεδιασμό. Σε ποιο βαθμό όμως αυτό γίνεται αντιληπτό ως διεκδίκηση από την κοινωνία, όταν με κεφαλαία γράμματα εκπέμπεται ένα τεράστιο «ΟΧΙ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»;
Θα ‘θελα να μάθει το παιδί μου να συμμετέχει στις κοινωνικές κινητοποιήσεις. Θα ‘θελα ν’ αγωνίζεται διεκδικώντας καλύτερο μέλλον. Θα ‘θελα να είναι σε θέση ν’ αξιολογεί και να κρίνει αυτά που του προτείνονται. Θα ‘θελα να μπορεί να αιτιολογήσει, πρώτα στον εαυτό του, την όποια του επιλογή. Τι απ’ όλα αυτά μαθαίνει μέσα απ’ αυτήν τη διαδικασία του χαβαλέ και της πλάκας; Τίποτα. Τώρα, στα πρώτα του εφηβικά βήματα, οδηγείται ν’ αποφασίζει μέσα από διαδικασίες αγέλης. Διαπαιδαγωγείται στη μονολιθικότητα και την αυθεντία της μιας γνώμης. Εμπεδώνει τις δημοκρατικές διαδικασίες σαν αποθέωση της αυθαιρεσίας. Μιμείται συμπεριφορές που αναπαράγουν αναχρονιστικά μοντέλα επικοινωνίας και κοινωνικών σχέσεων.
Δεν τον θέλω «καθ’ εικόναν και ομοίωσιν». Ούτε όμως και εικόνα μιας κοινωνίας που αναζητά τα πρότυπά της μέσα από την τηλεόραση και τις κλειδαρότρυπες.
Υπάρχουν κανόνες, αξίες κι αρχές. Ας ακούσει, ας ψάξει, ας τις γνωρίσει κι αν δεν του αρέσουν, ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν, ν’ αγωνιστεί για να τις ανατρέψει και να τις αλλάξει.
Πρώτα όμως νομίζω πως θα πρέπει, να μάθει να μαθαίνει, ν’ αναζητά και να προβληματίζεται. Κι αυτό πολύ θα ‘θελα να υπάρξει ένα σχολείο που να μπορέσει κάποτε να το διδάξει και τα παιδιά να το καταλάβουν γιατί θα το θέλουν, αντί να το καταλαμβάνουν, επειδή έτσι θέλουν...

ΣΤΟ ΣΚΑΜΝΙ

2010-10-06T19:35:00.006+03:00

Aπό μικρός είχε την τάση να βγάζει λόγους. Μόλις έσερνε το σκαμνί ή την ψάθινη καρέκλα για ν’ ανέβει πάνω της, σαν μια παράξενη μαγεία να έκλεινε τα στόματα των παρευρισκόμενων κι όλα τα βλέμματα μαγνητίζονταν θαρρείς και στρέφονταν προς το μέρος του. Η τσιριχτή λεπτή φωνή του αντηχούσε σ’ όλη την αυλή και ξεσήκωνε γέλια και χειροκροτήματα σε κάθε λέξη που κόλλαγε το «ρο» μέχρι να το φάει τελικά η μαρμάγκα και να γίνει «γο».

Τη μια γινόταν «Δήμαγγγγχος», την άλλη «Υπουγγγός», πότε έφτιαχνε «δγγγόμους» και πότε «γέφυγγγες».
Ο Θύμιος γεννήθηκε αρχές της δεκαετίας του ‘60. Ο θείος Αρίστος –δραστήριος αντιπρόεδρος του εξωραϊστικού συλλόγου της γειτονιάς– απ’ όταν ήταν νήπιο ακόμα τον ανέβαζε στους ώμους και τον έπαιρνε μαζί του –εκτός από το γήπεδο– σε πολλές απ’ τις προεκλογικές συγκεντρώσεις υποψηφίων βουλευτάδων και δημάρχων, που όργωναν, σαν πλησίαζαν οι εκλογές, τους χωματόδρομους και τις φτωχογειτονιές, πότε τάζοντας «σχέδιο», πότε δουλειές και πότε «ύδρευση κι αποχέτευση».
Έτσι, το «καμάρι» δεν άργησε να ξεσηκώσει εκφράσεις και συμπεριφορές και να αντιγράψει ατάκες και κινήσεις, που του έκαναν εντύπωση. Ήμασταν κι εμείς πειραχτήρια, ήθελαν κι οι μεγάλοι να σπάσουν πλάκα και τον τσιγκλούσαν κάθε τόσο να βγάλει λόγο. Οι μόνοι που καμάρωναν σα γύφτικα σκεπάρνια μόλις ο μικρός τους άρπαζε το σκαμνί, ήταν ο θείος κι η θεία Αρετή –όνομα και πράμα– που κρέμονταν απ’ τα χείλη του –κι έσφιγγαν τα δικά τους– μέχρι να βγει το κάθε «γο».
«Δεν έχουμε νερό», του φωνάζαμε από τη γαλαρία κι εκείνος με έναν αστείο στόμφο πάνω απ’ το σκαμνί, υποσχόταν μ’ ετοιμότητα: «Θα σας φέγγγγω και νεγγγό».
Το πόσιμο νερό τελικά πήγε σ’ εκείνες και στις άλλες γειτονιές, πήγαν κι οι δρόμοι κι η άσφαλτος μαζί. Οι λάσπες κι οι αλάνες εξαφανίστηκαν και μαζί τους οι χείμαρροι και τα ρυάκια. Το «σχέδιο» –μαζί και τα λεωφορεία– έφτασε μέχρι τα νταμάρια και τις παρυφές των γύρω βουνών. Ο «συντελεστής δόμησης» κάλυψε τις ταράτσες, που ξαπλώναμε τα καλοκαίρια στρωματσάδα κάτω απ’ τ’ άστρα και η «αντιπαροχή» έθαψε τις αυλές με τα γιασεμιά, τ’ αγιοκλήματα και τα τριαντάφυλλα κάτω από τόνους μπετό και σίδερα.
Οι υποψήφιοι δήμαρχοι μόνο κι οι βουλευτάδες συνεχίζουν ακόμα να αλωνίζουν προεκλογικά τις απρόσωπες από χρόνια γειτονιές, φορτωμένοι χαμόγελα και καλές προσθέσεις για «εφικτές λύσεις» και «ποιότητα ζωής». Από κοντά κι ο Θύμιος, που το παιδικό χούι το έκανε με τον καιρό επάγγελμα, εξακολουθεί να υπόσχεται –όχι πλέον πάνω από το σκαμνί– με το ίδιο όμως σθένος κι αποφασιστικότητα «χώγγγους πγγγασίνου», «κυκλοφογγγιακές γγγυθμίσεις» και «θέσεις πάγγγκιγκ».
Εκτός από το ρο –που κανείς από μας δεν το προσέχει πια– έχει φάει για χρόνια και την αυτοδιοίκηση με το κουτάλι. Την ξέρει σαν την χούφτα του, με τα καλά και τα κακά της. Με τις προεκλογικές συμφωνίες κάτω ή δίπλα απ’ το τραπέζι. Με τα χρίσματα και τους αντάρτες. Με τις εργολαβίες και τις αναθέσεις. Με τους συμβασιούχους και την καθαριότητα. Με τους σκαμμένους δρόμους και τα έργα της τελευταίας στιγμής.
Έχει άγχος αυτή τη φορά, γιατί –όπως εκμυστηρεύεται κατ’ ιδίαν– «ο κόσμος είναι δυσαγγεστημένος με την κυβέγγγνμηση και θα την πληγγγώσουν οι δήμαγγγχοι κι οι πεγγγιφεγγγειάγγγχες».

Κάποιος, επιτέλους, πρέπει να «πληγγγώσει», Θύμιο μου, για ‘κείνα και τ’ άλλα που επί τόσες δεκαετίες τα έχουμε πληρώσει –και ξαναπληρώσει– και, δυστυχώς, μας έχουν όλους τόσο πολύ πληγώσει...

ΝΤΑΪΛΙΚΙΑ

2010-09-29T19:22:00.007+03:00

Τα φορτηγά ασκούσαν από παλιά πάνω μου μια ξεχωριστή γοητεία. Κάτι ο όγκος, κάτι οι δυνατές κόρνες, κάτι οι ανατροπές ή οι τεράστιες ρεζέρβες μ’ εντυπωσίαζαν και δεν ήταν λίγες οι φορές που, αν τύχαινε να δω κανένα τους να περνάει, μαγνήτιζε το βλέμμα μου μέχρι να χαθεί στην πρώτη στροφή.
Ίσως δεν ήμουν ο μόνος, αφού μεγαλώνοντας διαπίστωσα, ότι ενέπνευσαν κατά καιρούς και διάφορους ασχολούμενους με τη λογοτεχνία, την ποίηση, αλλά και τη στιχουργική κι έγιναν αφορμή για να γραφούν πολλές ιστορίες κι ακόμα περισσότερα τραγούδια. ‘Ηταν ίσως κι οι ίδιοι οι φορτηγατζήδες τραβηχτικοί από τη φύση τους κι έτσι δεν είναι τυχαίο που κατέχουν ιδιαίτερη θέση στο στιχουργικό μας πάνθεον.
Στο Δημοτικό, με τις πρώτες εκδρομές, με εντυπωσίαζαν τα πούλμαν. Χρωματιστά, καλογυαλισμένα, με τεράστια παράθυρα και ραδιόφωνα. Συναγωνιζόμασταν με την πιτσιρικαρία των συμμαθητών ποια τάξη θα έχει το πιο ωραίο και μετά κατά τη διάρκεια της διαδρομής το πλημμυρίζαμε με τις προτροπές μας: «Βάλε φόρα οδηγέ να τους προσπεράσουμε!...»
Η χειρότερή μας ήτανε αν τύχαινε να συναντηθούμε, όπως αλητεύαμε με τα ποδήλατα, με κανένα βυτιοφόρο που άδειαζε κάποιο βόθρο. Τα βυτία αυτά ήταν για μας τα χειρότερα, ώρες έκανε να ξεβρομίσει μετά η γειτονιά κι ακόμα παραπέρα. Κρατούσαμε τις μύτες μας μέχρι που πονούσαν και κοντεύαμε να σκάσουμε.
Είχε κι ο θείος Ανάργυρος ένα φορτηγό, που έκανε πιάτσα από τα ξημερώματα στο Περιστέρι, αλλά αυτό ήτανε πιο μικρό κι ήτανε «γιώτα χι» κι έκανε μόνο μεταφορές, μέχρι που –εκεί γύρω στο 1983–84 ή και λίγο αργότερα– το μίσθωσε στον ΟΤΕ και «λίγδωσε το άντερό του», όπως συνήθιζε να λέει –χρόνια μετά– όταν πια είχε πάρει σύνταξη, είχε νοικιάσει και το τριώροφο στο Λόφο Αξιωματικών και ζούσε μόνιμα στο κτήμα του στον Ωρωπό.
Την ίδια περίπου εποχή, άρχισαν να γεμίζουν οι εθνικές φορτηγά και τα ραδιόφωνα και τα μπουζουξίδικα να στοιχειώνουν με τη φωνή του Γιώργου Σαρρή και τις «Νταλίκες» του. Δεν είναι ίσως τυχαίο, που η δεκαετία του ’80 οριοθετήθηκε λες από τα εντυπωσιακά αυτά τροχοφόρα, πρώτα από την αλησμόνητη φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου –κάπου εκεί γύρω στο 1981– με τη διαχρονική «Νταλίκα» του Δήμου Μούτση και με το «Τρελό Φορτηγό» του αξέχαστου Μάριου Τόκα και τη μοναδική φωνή του Γιάννη Πάριου, που μας τρέλανε με τη σειρά του στα τέλη περίπου του 1989.
Τις προάλλες, στο θέατρο «Πέτρας», με την ευκαιρία της συναυλίας για τα 20 χρόνια, που γιόρτασαν οι Γιατροί του Κόσμου, θυμήθηκα μέσα στη δροσερή φθινοπωρινή βραδιά, το μπλε φορτηγό της μάντρας του κυρ Μιχάλη, που μας έπαιρνε μαζί με το γιό του τον Δημήτρη κάτι καλοκαιριάτικα πρωινά και μας ανέβαζε ψηλά στο βουνό βόλτα, για να φορτώσουμε στην καρότσα πότε άμμο και πότε γαρμπίλι από το νταμάρι που λειτουργούσε τότε στην ίδια θέση.
Τώρα πια, οικογενειάρχης μ’ αυτοκίνητο και σπίτι σ’ εξοχή, τα φορτηγά και τις νταλίκες τα παρατηρώ –και τα ξορκίζω– κανένα Σαββατοκύριακο που θα τύχει να εδράμω προς Διακοφτό, οπότε –εκεί μετά την Κόρινθο που η εθνική δεν είναι ούτε Δέλτα Εθνικής Κατηγορίας– είμαι υποχρεωμένος να μετρώ τα χιλιόμετρα μ’ έναν κόμπο στο λαιμό δίπλα σε φορτηγά ψυγεία, βυτία καυσίμων, ρυμουλκούμενα, πούλμαν των μυρίων ΚΤΕΛ, τουριστικά λεωφορεία και αρθρωτά μεγαθήρια διεθνών μεταφορών.

Σκληραίνει –ακούω– η κυβέρνηση τη στάση της απέναντι στους ιδιοκτήτες φορτηγών. Δεν ξέρω καν αν πρόκειται για ‘κείνους τους φορτηγατζήδες που είχα στο παιδικό μου μυαλό, με το ηλιοκαμένο πρόσωπο και τα γεροδεμένα μπράτσα. Δεν ξέρω καν μέχρι πού φτάνει κι αυτή η «κόκκινη γραμμή», που αποφασίστηκε να μπει –πέρα για πέρα– σε ότι ίσαμε χτες μας είχαν μάθει να νομίζουμε για δικό μας. Νομίζω όμως, πως ήρθε η ώρα να σταθούμε στην ουρά εδώ και τώρα –σαν τα φορτηγά τα παρκαρισμένα στις εισόδους των εθνικών οδών– για να πληρώσουμε τις δανεικές κι αγύριστες ελπίδες για λεωφόρους προκοπής κι ευημερίας, που χρόνια ολόκληρα έπαιρναν παρατάσεις κι εξαργυρώνονταν –πάντοτε μετρητοίς– με ψήφους, διαπλοκές και «χορηγίες».

Φωτο: http://photo.net/no-words-forum/00SgNX

ΤΟ ΠΡΟΣΚΕΦΑΛΙ

2010-09-17T16:51:00.006+03:00

Λέγεται και προσκέφαλο.

Από παιδί είχα συνδέσει αυτή τη λέξη με δυσάρεστα συναισθήματα και καταστάσεις. Μου έφερνε στο νου αρρώστια, συμπόνια, παρηγοριά, θλίψη. Την ξαναθυμήθηκα τις τελευταίες μέρες, μέσα σε ατέλειωτες ώρες σιωπής σε καταστολή ή ηλεκτρονικούς θορύβους μηχανημάτων, απέναντι από βλέμματα που κυλούν στο άπειρο του ταβανιού και σε ματιές που χάνονται σε αναμνήσεις χρόνων.
Σ’ ένα προσκεφάλι δίπλα μπορείς να σκεφτείς εκείνα που η καθημερινότητα προσπερνάει αδιάφορα κι οι προτεραιότητες της ζωής εξοστρακίζουν στα αζήτητα.
Μπορείς να δεις μέσα στο μισοσκόταδο δίπλα στο προσκεφάλι να ξεπηδούν λευκοντυμένες όχι μόνο οι φιγούρες γιατρών και νοσοκόμων, αλλά κι εικόνες ζωής, σαν σκηνές από ταινίες με τον Χοντρό και το Λιγνό στο Σινεάκ, σαν ζωγραφιές στο τετράδιο της πρώτης Δημοτικού, σαν εικόνες από παιχνίδια με τους προσκόπους στο Σούνιο, σαν βόλτες με το πλοιάριο στα Σελήνια, σαν γαρίδα καθαρισμένη απ’ το μεζέ κάποιου ούζου στην «Αίγλη».
Ο χρόνος είναι βασανιστικά αργός, για να δώσει, λες, ευκαιρίες στη ζωή, αλλά συνάμα και σε σένα, για να δεις, να σκεφτείς, να νοιώσεις. Μετρώντας τα λεπτά με τις σταγόνες του ορού μπορείς να βυθιστείς, να κυλήσεις αργά-αργά μέσα σε φλέβες ασβεστωμένες πια απ’ το χρόνο, που κάποτε κόχλαζαν κατακόκκινη λαχτάρα σε μπράτσα γεμάτα αγκαλιές και δύναμη και σε μιλίγκια φλογισμένα από ιδέες και όνειρα. Ακολουθώντας τα ρυθμικά ηλεκτρονικά τικ τακ του καρδιογράφου, σαν βήματα σιγανά λες, φτάνεις ως τα βάθη μιας καρδιάς που είναι έτοιμη να χαθεί σαν λευκή σκιά στην επόμενη γωνία της γραμμής, αντί να βροντά μ’ ορμή το χέρι στο τραπέζι πλημμυρισμένη από πάθος και αγάπες. Παρακολουθώντας τ’ οξυγόνο να κοχλάζει νευρικά μέχρι να φτάσει το σωληνάκι στα ξέψυχα ρουθούνια, ορμάς σε πνεύμονες που στον αέρα, λες, έχουν κλείσει τις χαραμάδες και από χρόνια μια μαύρη κουκίδα από νικοτίνη βασιλεύει, εκεί που η φωνή ορθωνότανε αυθόρμητα για να κυλήσει δυνατή και γάργαρη σαν γέλιο, σαν τραγούδι, σαν φοβέρα .
Είναι πολλά αυτά που σ’ ένα προσκεφάλι δίπλα θα μπορούσες να σκεφτείς, ίσως είναι πολλά κι εκείνα που θα ’θελες να μπορούσες να διορθώσεις, ένα όμως μπορείς με σιγουριά να κάνεις –ίσως έτσι όπως σ’ αυτό το προσκεφάλι απλώνεις ένα χάδι σου– ν’ αφήσεις την ελπίδα να βρει να φωλιάσει και να ζήσει, εκεί, ανάμεσα σε κάτασπρα μαλλιά, βουβές βραδιές και σκόρπιες αναμνήσεις.

Photo by: Ben Goossens

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ

2010-09-03T18:02:00.006+03:00

Ότι ετοιμαζόμουν να φύγω για το σπίτι όταν τον είδα να προβάλει δισταχτικός απ’ την πόρτα του γραφείου. Τον καλωσόρισα εγκάρδια. Ήταν από τους συναδέλφους που σε κερδίζουν με τη διακριτικότητα και την ευπρέπειά τους και που συνήθως με την αποχώρησή τους αφήνουν μια αίσθηση έλλειψης στη θέση τους.

Επί πολλά χρόνια μοίραζε τη ζωή του μεταξύ αρχείου και νοσοκομείου, ανάμεσα στους παμπάλαιους τόμους βιβλίων και στην κατάκοιτη από ανίατη αρρώστια γυναίκα του. Τον συλλυπήθηκα για μια ακόμα φορά κι έσπρωξα ελαφρά την πολυθρόνα προς το μέρους του. Αισθανόμουν και κάπως άβολα, γιατί δεν είχα πάει στο μνημόσυνό της την περασμένη Κυριακή.
Αν και με κάποια νευρικότητα στις κινήσεις, έδειχνε ξελαφρωμένος κι η όψη του διατηρούσε τη χαρακτηριστική –παρά τα χρόνια του– αρχοντιά της, ενώ ένα αδιόρατο αμήχανο χαμόγελο γλύκαινε ακόμα περισσότερο το πρόσωπό του. Μιλήσαμε για τη δουλειά και τις πολλές μου υποχρεώσεις, για τις εκδόσεις που έχουν περιοριστεί αισθητά, για το διαδίκτυο που κερδίζει καθημερινά και νέους φίλους. Μιλήσαμε όμως και για το καλοκαίρι και τις διακοπές μου στη Χίο, για τη μεγάλη του αγάπη, την Άσσο, που τόσο του λείπει, για τον Πανάγο, για τη Χριστίνα και το Βασίλη. Για πότε χώρεσαν όλα αυτά σε μια κουβέντα πέντε λεπτών; Η σιωπή που ξεπετάχτηκε ξαφνικά ανάμεσά μας, μόλις γύρισε και με κοίταξε ολόισια στα μάτια λέγοντάς μου «Θέλω μια χάρη από σένα!», ήταν τόσο αιφνιδιαστικά κραυγαλέα, που αμφιβάλω αν ακούστηκε το «Στη διάθεσή σου, Γιώργο μου!»
Να επιστρέψει ήθελε, να του δώσω την άδεια –αν ήταν αποκλειστικά στο χέρι μου– να ξαναβρεθεί πίσω στους παμπάλαιους τόμους, στο γραφείο του που ήταν έτοιμο να βουλιάξει από τις σκόρπιες σελίδες και τ’ από χρόνια αταξινόμητα περιοδικά. Στο γραφείο που κανείς δεν είχε τολμήσει από τότε που πήρε σύνταξη να χρησιμοποιήσει, παρά έμενε σκοτεινό κι έρημο, γεμάτο σκόνες, αράχνες κι ακαταστασία. Ήθελε να ξαναγυρίσει, «έστω και για λίγο κάθε μέρα» –όπως με παράπονο είπε κάποια στιγμή.
Τώρα πια που η ζωή του κι εκεί έξω, έγινε το ίδιο σκοτεινή κι έρημη, γεμάτη άδειες ώρες κι ατέλειωτες μέρες, η απόγνωση τον έφερε στο γραφείο νομίζοντας, ότι αυτοί οι παμπάλαιοι τόμοι θα την ξαναγεμίσουν μ’ ενδιαφέρον, με φροντίδα, με νόημα.

Τον σκέφτομαι όλες αυτές τις μέρες, όχι τόσο για το αν θα του κάνω τη χάρη, μα για τη ζωή που έχτισε μέρα τη μέρα με τα χέρια του και μπήκε μέσα και δημιούργησε κι ευτύχησε –το ξέρω καλά– έστω κι αν δεν έκανε παιδιά και έκανε φίλους και παρέες και ταξίδια και συναναστροφές μ’ επώνυμους και σπουδαίους. Πού πήγαν όλα αυτά τα χρόνια τώρα; Πού πήγε η ζωή, πού κρύφτηκε ο ενθουσιασμός του, η ζωντάνια του; Ίσως μέσα στις χιλιάδες σελίδες που σκονίζονται χρόνια ολόκληρα στα ράφια, ίσως πίσω από το μικρό υπηρεσιακό γραφείο που αργοπεθαίνει αραχνιασμένο, ίσως σε κάποιο θάλαμο νοσοκομείου, ίσως πάνω στο κομοδίνο με τα φάρμακα και τα παυσίπονα.
Η ζωή μας τα χαρίζει λίγο-πολύ όλα απλόχερα –αναλογίζομαι– τη μόνη χάρη που δεν μας κάνει ποτέ είναι να την ξαναζήσουμε έστω για μια φορά ακόμα, όσο πόνο ή δυστυχία κι αν μας έχει προσφέρει.
Αυτόν τον κανόνα της, λοιπόν, ευλαβικά και με συνέπεια θα τον περιφρουρήσω, οι τόμοι –έστω με σκόνες και φθορές– θα μένουν ίδιοι, το ίδιο και το ξύλινο σαρακοφαγωμένο γραφείο, μέχρι να δεχθούν κάποιου άλλου –ίσως– Γιώργου τις φροντίδες και να δεθούν με κάποιου άλλου Γιώργου της ζωής τις αναμνήσεις…

ΟΜΗΡΟΙ

2010-08-24T17:29:00.006+03:00

Όλο αυτό τον καιρό της σιωπής μια λέξη τριβελίζει ξανά και ξανά το μυαλό μου: Διάψευση.
Τη βλέπω να ζωγραφίζεται στο πρόσωπό μου όπως φευγαλέα καθρεφτίζομαι στα μάτια σου, όπως λοξοκοιτάζω βιαστικά τις βιτρίνες, όπως αδιάφορα απλώνω τον αφρό ξυρίσματος. Τρυπά τ’ αυτιά μου όπως ανακατεύεται με τις ακαθαρσίες των δρόμων, όπως μπερδεύεται με το ξεφύσημα της μάνας μου, όπως καγχάζει τις βουβές λέξεις μου. Στάζει πίκρα στα ξερά χείλη μου όπως η θύμηση του μισεμού, όπως ο εφιάλτης της απώλειας, όπως η ματαίωση του αναστεναγμού. Την αισθάνομαι να πληγώνει τον εγωισμό μου όπως με ντροπιάζει δημόσια, όπως με εγκαλεί με αυστηρότητα, όπως με περιπαίζει αναίσχυντα.
Μερικές φορές την ψιθυρίζω ασυναίσθητα, όπως αναίσθητα συνεχίζω της καθημερινότητας τις μεγαλειώδεις εκδηλώσεις και της ρουτίνας τις πομπώδεις διαδικασίες.
Δηλαδή, αν όλα όσα συμβαίνουν αυτόν τον χρόνο δεν συνέβαιναν, όλα θα ήταν μια χαρά; Δηλαδή, αν οι κερδοσκόποι κι όλοι –όπως τουλάχιστον μας λένε οι ειδήσεις– όσοι καιροσκοπικά εργάζονται στους ανά τον κόσμο οίκους, τράπεζες και λόμπυ δεν αποφάσιζαν να μας πάρουν το κεφάλι, όλα θα δούλευαν ρολόι; Δηλαδή, αν το επιτόκιο δανεισμού δεν χτύπαγε το κόκκινο, θα συνεχίζαμε να χασκογελάμε σαν χώρα ανά την υφήλιο περήφανα, ξετσίπωτα, αδιάφορα κι αδιάκριτα;
Χάρη χρωστάμε, το λοιπόν, σε ποιους; Σ’ αυτούς που μας ξεβρακώνουν διεθνώς ή σ’ αυτούς που μας ξεβρακώνουν κάθε μέρα;
Μόνος μου μέρα τη μέρα ξεβρακώθηκα, απέναντί μου πρώτα, στα παιδιά μετά, στους φίλους λίγο αργότερα, στους γνωστούς και σ’ εσένανε –πιο σπάνια– ιδίως από τότε που η κουμπάρα έπιασε το από πάνω μας τριάρι. Γυμνός γυμνοσάλιαγκας με τα εγχειρίδια του Μαρξ και της Αλλαγής στο χέρι, με την επιδότηση στην κωλότσεπη, τις πιστωτικές στο πορτοφόλι και τα γαρύφαλλα στις χούφτες. Κρατικοδίαιτος καπιταλίστας στα τέσσερα επί τέσσερα καβάλα στο πεζοδρόμιο, με τη 350 τ.μ. μεζονέτα εκτός ζώνης αλλά ως αποθήκη εντός Ε9, με το σκάφος, τις μετοχές και την offshore καβάτζα.
Μόνος μου πέταξα ματαιόδοξα του φιλότιμου και της μπέσας τα διαδήματα, ξέσκισα του μέτρου και του δίκιου τις περγαμηνές, ποδοπάτησα της αλληλεγγύης και της συνεργασίας τις κονκάρδες κι έτσι απογυμνωμένος αλαζόνας στήθηκα μπροστά στης τηλεόρασης το άθλιο ξεβράκωμα, κορώνες για την ηθική και για την τάξη να υψώνω.
Κάπου πιο πέρα ένοιωθα πως με καμάρωναν όλοι οι ιλουστρασιόν επώνυμοι και διάσημοι, που εικόνα τους πιστή –κι ενίοτε συνένοχη– κατάφεραν να κάνουν εκείνους που δεν άντεξαν της επαρχίας την κοπιαστική απομόνωση ή των μεγάλων πόλεων τη φιλική ανωνυμία. Κάθε γιορτή ή εκλογή, που κι αυτή –χρόνια τώρα– με γιορτή και πανηγύρι έμοιαζε, οι κάρτες και τα δώρα έφταναν με το κιλό στα σπίτια κι οι δεξιώσεις, οι χοροί και τα μπαλκόνια γέμιζαν εικονικές πολιτικές και Photoshop χαμόγελα, μαζί με πλαστικούς μπουφέδες και σημαίες.
Όλα στα σκουπίδια. Διάψευση. Σκληρή, οδυνηρή, αδυσώπητη.
Όμηροι από χρόνια, όμηροι από πάντα. Σφιχτοδεμένοι με τις ίδιες τις επιλογές μας, αγκαλιά με τα ίδια μας τα λάθη, χέρι-χέρι με τον κακό μας εαυτό. Όμηροι μέσα σ’ έναν φαύλο κύκλο αναξιοπιστίας, κακοδιοίκησης, αυταρχισμού, ανισότητας, απογοήτευσης. Αγωνιούμε περιμένοντας, με όλα τα φώτα και τις κάμερες του κόσμου απέναντί μας, αν η επέμβαση για να σωθούμε θα έχει τέλος αίσιο ή αν θα φτάσουμε αισίως σ’ ένα τέλος, που σχεδιάστηκε και παίζεται –όπως το πόκερ– από εκείνους που συμφέρουν τα συμβάντα.
Όλα τα ενδεχόμενα πιθανά –όπως τουλάχιστον μας λένε οι ειδήσεις– κλείνω, το λοιπόν, τα μάτια, την τιβι κι αντί να περιμένω τις δυνάμεις, δύναμη βάζω να το πιάσω πάλι απ’ την αρχή, μήπως και βρω κάποιαν αρχή και κάποιαν άκρη απ’ το κουβάρι που του νου τον τρόπο αλλάζει.

Photo: Patrick Desmet

ΚΥΡΙΑΚΗ ΑΠΟΓΕΥΜΑ

2010-05-09T20:38:00.003+03:00

Όπως το αεράκι ανεμίζει τις κουρτίνες του γραφείου εισχωρώντας δροσερό από τ’ ανοιχτό παράθυρο, μπορώ να διακρίνω πέρα μακριά, πίσω από τις μουντές ταράτσες με τις απλωμένες κεραίες και τη μπετόν αρμέ ασχήμια, μιαν άλλη πόλη. Απολαμβάνει το απογευματινό καφεδάκι της ακούγοντας τα πουλιά να φτερουγίζουν στα πεύκα. Έχει στα χείλη ζωγραφισμένο ένα εμπριμέ χαμόγελο, όπως είναι ξαπλωμένη στην αναπαυτική σεζλόνγκ. Ο καπνός του τσιγάρου ίσα – ίσα προφταίνει να επιστρέψει στο στόμα, αφού εγκλωβίζεται στην πιο βαθειά γωνιά του θώρακα με κάθε ατέλειωτη γουλιά. Η θάλασσα μπορεί να μην φαίνεται, όμως ακούγεται να πηγαινοέρχεται ανυπόμονα με κάθε λεωφορείο που ανηφορίζει ασθμαίνοντας προς την Αγία Φωτεινή. Λίγο αν προσέξει μπορεί ν’ ακούσει τις φωνές από το γήπεδο ή απ’ τα παιδιά που παίζουν ξένοιαστα στο δρόμο τα παιχνίδια τους. Μπορεί να πάει σινεμά το βράδυ ή ν’ αποκοιμηθεί ακούγοντας ραδιόφωνο. Μπορεί να ξυπνήσει αύριο και να ‘ναι η Δευτέρα.

Το αεράκι δεν έφερε την τέφρα, έφερε γλυκό του κουταλιού –ή μήπως βανίλια υποβρύχιο;– και άρωμα λεμόνι απ’ τον κήπο. Μπορεί να ξυπνήσω αύριο και να ‘ναι πάλι η Δευτέρα.

ΤΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΕΧΕΙ;

2010-04-25T20:02:00.007+03:00

Ίσως είναι η παρόρμηση της στιγμής, μιας Κυριακής που ξεφυλλίζεται αργά πάνω σε πάκα εφημερίδων. Ίσως πρόκειται για κάτι πιο υπαρξιακό, που τυλίγεται με τις μεθυστικές μυρωδιές της άνοιξης έξω απ’ το ανοιχτό παράθυρο. Μπορεί πάλι να ‘ναι το αίσθημα αυτοσυντήρησης, που στροβιλίζεται μέσα μου για ν’ αρπαχτώ, να γαντζωθώ, να πιαστώ κάπου για να ονειρευτώ. Μπορεί να μην είναι τίποτε απ’ αυτά και να πρόκειται απλώς για μια από τις εμμονές μου, τραγούδια που μ’ αρέσουν ν’ αποχτούν σε συγκεκριμένες στιγμές ή περιστάσεις ένα ιδιαίτερο νόημα και σημασία.

Ότι και να ’ναι είναι αυτό και το αφήνω να ταξιδέψει και ν’ αναζητήσει από μόνο του τον προορισμό του…

ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ

2010-04-20T19:25:00.001+03:00

Αρχίζουν από τις 7 το απόγευμα, κορυφώνονται γύρω στις 8.30’ και ολοκληρώνουν γύρω στα μεσάνυχτα –πολύ μετά την Πετρούλα δηλαδή. Αν συνυπολογίσουμε μάλιστα και τα κρατικά ΕΤ3, που ανοίγει το χορό από τις 5 το απόγευμα και ΝΕΤ, που παίρνει τη σκυτάλη στις 6, μπορούμε επί 7 (ολογράφως εφτά) ώρες στη σειρά κάθε μέρα να κάνουμε ζάπινγκ παρακολουθώντας μόνο ειδήσεις.
Αν τώρα κάτσουμε και σκεφτούμε, ότι τα πέντε πανελλήνιας εμβελείας ιδιωτικά (mega, ANT1, ALPHA, ALTER και ΣΚΑΪ) πιάνονται από ένα θέμα και το παρουσιάζουν, το συζητούν και το ξετινάζουν μέχρι… ξεκατινιάσματος επί τρία και βάλε τέταρτα, τρεις έως έξι δημοσιογράφοι, συν δύο έως έξι ρεπόρτερς –χώρια τους τυχόν καλεσμένους– συνειδητοποιούμε με τρόμο πόσος χρόνος διατίθεται καθημερινά για την «ανάλυση»-ανάδειξη ενός και μόνο θέματος.
Όταν κάθε μέρα, επί τόσες ώρες, τόσοι άνθρωποι μιλάνε για το ίδιο θέμα, εκφράζοντας εν πολλοίς παρεμφερείς ή συγκλίνουσες απόψεις και σχόλια ή αερολογούν απεραντολογώντας κι επαναλαμβάνουν στερεότυπα τα ίδια και τα ίδια –γεγονός που παρατηρείται με ιδιαίτερη ένταση τα Σαββατοκύριακα– είναι δυνατόν να μην παγιωθεί στο κοινό που παρακολουθεί από τον αναπαυτικό του καναπέ η αντίληψη κι η στάση που τα ΜΜΕ αυτά επιθυμούν;
Είτε γρίπη λέγεται, είτε οικονομία, είτε σεισμός, είτε δυστύχημα, είτε τρομοκρατία, απ’ τη στιγμή που θα διαβεί το κατώφλι της επικαιρότητας και θ’ ανεβεί στο ψηλότερο σκαλί της δημοσιότητας, αν δεν αποφασίσουν τα ΜΜΕ να το κατεβάσουν ή αν δεν προκύψει στο μεταξύ κάτι θεαματικότερο –γιατί τελικά περί αυτού πρόκειται– το θέμα «παίζει» μέχρι να τα παίξουν οι «θεατές».
Επικαιρότητα που κατασκευάζεται, συσκευάζεται και προσφέρεται προς κατανάλωση καθημερινά, από λαμπερούς δημοσιογράφους, βαρόνους του star system και υπαλλήλους ταυτόχρονα των ισχυρότερων οικονομικών παραγόντων του τόπου. Γεγονότα που γίνονται σήριαλ, μιούζικαλ και δράματα και αναπαριστάνονται μπρος στα μάτια του έκπληκτου κοινού με σκίτσα, computer animation, γραφήματα και ρεπόρτερς «λάστιχο».
Παλιά η «πληγή». Κοινές και πασίγνωστες οι διαπιστώσεις. Προφανείς οι δυνατότητες ενεργητικής «άμυνας», είτε με τη μη παρακολούθηση τηλεόρασης, είτε με την αλλαγή προγράμματος. Το τηλεχειριστήριο είναι από χρόνια διαπιστωμένο, ότι είναι το πλέον ισχυρό όπλο στα χέρια μας. Πόσοι έχουν τη γνώση, την ικανότητα και τη δύναμη να το αξιοποιήσουν είναι, φυσικά, ένα άλλο θέμα.
Το φαινόμενο παρακολουθεί, αλλά και διαμορφώνει την κοινωνική συμπεριφορά κι εξέλιξη. Είναι από τα αίτια, αλλά και τις συνέπειες της κρίσης που τρώει σαν σαράκι τον κοινωνικό ιστό. Είναι όμως κι η κλασική περίπτωση, που δικαιώνει εκείνους που υποστηρίζουν την αναγκαιότητα ύπαρξης των δημόσιων ΜΜΕ.
Ιδιαίτερα σε περιόδους γενικευμένης κρίσης –όπως αυτή που διανύουμε– τα δημόσια ΜΜΕ αποτελούν ένα ισχυρό αντίβαρο στη φτήνια, τη μονομέρεια και την εμπορευματοποίηση των γεγονότων. Είναι εκτεθειμένα, φυσικά, στην –τόσο ελκυστική– επιρροή της εκάστοτε κυβέρνησης κι έχουν χάσει από καιρό την έξωθεν καλή μαρτυρία. Σε κάθε περίπτωση, όμως, για τον καλόπιστο τηλεθεατή και τον άνθρωπο που παρακολουθεί την επικαιρότητα για να ενημερωθεί κι όχι για να αποχαυνωθεί ή να ψυχαγωγηθεί, αποτελούν διαχρονικά ένα έγκυρο μέσο ενημέρωσης κι έναν αξιόπιστο τρόπο πληροφόρησης.

ΒΑΣΙΚΑ

2010-04-14T10:56:00.008+03:00

Το πρόβλημά μας ήταν από παλιά με τα βασικά. Βασικά ως κράτος δεν είχαμε σταθερούς θεσμούς, παραγωγικές υποδομές, πλούσιους φυσικούς πόρους, ανεπτυγμένη τεχνολογία. Βασικά ως κοινωνία δεν είχαμε αστική τάξη, εξαθλιωμένους προλετάριους, συλλογική αλληλεγγύη, μακροπρόθεσμους στόχους και γενική μόρφωση.

Όταν σου λείπουν τα βασικά κοιτάς να τη βολέψεις όπως-όπως. Όταν σου λείπουν τα βασικά η αυριανή μέρα σου φαίνεται τόσο μακρινή κι αμφίβολη. Όταν σου λείπουν τα βασικά τα φέρνεις βόλτα με δανεικά, με δουλειές του ποδαριού, με κομπίνες, με παρακάλια. Όταν σου λείπουν τα βασικά είσαι εκτεθειμένος σε προσβολές, ειρωνείες, συκοφαντίες, προκλήσεις και προπηλακισμούς. Όταν σου λείπουν τα βασικά είσαι δύστροπος, απαισιόδοξος, μισαλλόδοξος, απαθής και φοβισμένος.

Μιας και το ‘χουμε χωνέψει, ότι τα βασικά που μας λείπουν είναι δύσκολο να τ’ αποκτήσουμε, ασχολιόμαστε από χρόνια με ότι έχει σχέση με βάσεις. Οι κάθε είδους «βάσεις» έχουν γίνει κάτι σαν συλλογικό απωθημένο μας. Οι «βάσεις» -όποιες κι αν είναι- είναι από μόνες τους ικανές να μας διχάσουν και να μας ξεσηκώσουν.

Μας πήρε κάμποσα χρόνια για να ξεμπερδέψουμε με τις «βάσεις του θανάτου». Τι ψηφίσματα, τι πορείες, τι αντιπαραθέσεις και συλλαλητήρια. Έφευγαν δια της παραμονής και απομακρύνονταν με το αζημίωτο. Τώρα πλέον κανείς δεν ασχολείται. Κανείς δεν νοιάζεται. Ούτε καν για τις απέραντες εκτάσεις που παραμένουν αναξιοποίητες επί δεκαετίες μιλάμε. Βασικά το πρόβλημα ήταν και είναι η απλή και άδολη αναλογική…

Οι «βάσεις εισαγωγής» έγιναν ύστερα το κρισιμότερο φετίχ μας. Κάθε χρόνο περιμένουμε ν’ ανακοινωθούν προβλέποντας, συγκρίνοντας, κάνοντας τάματα –και «θρησκευμάτων» γαρ– και αγωνιώντας. Κι αυτές με τη σειρά τους ανεβοκατεβαίνουν χρόνο με το χρόνο καρατομώντας νεανικές ελπίδες και οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ισοπεδώνοντας όνειρα και ματαιώνοντας προσδοκίες. Εποχιακό φαινόμενο με αντοχή και διαχρονικότητα. Ανασύρεται όταν ο αρμόδιος υπουργός έχει ανάγκη δημοσιότητας. Βασικά το πρόβλημα ήταν και είναι η παραπαιδεία…

Πρόσφατα μπήκαν στο λεξιλόγιό μας οι «μονάδες βάσης», που έγιναν ένα από τα βασικά εργαλεία μας στο μεταπτυχιακό των χρηματοοικονομικών, που σπουδάζουμε οικογενειακά εικονικά –και εξ αποστάσεως– από τον καναπέ μέχρι το καφενείο κι από τη Σητεία μέχρι το Σουφλί. Αυτό κι αν είναι ράλι καθημερινά. Μόνη λύση για ν’ απαλλαγούμε η εισαγωγή μας -τιμής ένεκεν- ως αριστούχοι στο ΔΝΤ. Βασικά το πρόβλημα ήταν και είναι οι πολιτικοί…

Σήμερα ξυπνήσαμε πρωί-πρωί με το θέμα της «βάσης του 10» κρεμασμένο σαν τσίμπλα στο μάτι. Ξαναζεσταμένο –διαβάζεται και σαν «δια βίου μάθηση»– και λαχταριστό προς τέρψιν του φιλοθεάμονος κοινού. Γιατί πριν τέσσερα χρόνια μπήκε ως όριο κανείς δεν κατάλαβε. Τι συνέπειες είχε στο επίπεδο σπουδών κανείς δεν πήρε είδηση. Πόσο κόστισε σε χιλιάδες οικογένειες κανείς δεν νοιάστηκε. Βασικά το πρόβλημα ήταν και είναι το άρθρο 16…

Όταν σου λείπουν τα βασικά, βρίσκεις τρόπους να ξεγελιέσαι και να ξεγελάς. Δίνεις βάση στα γύρω-γύρω και στα έξω-έξω. Πλατσουρίζεις στα ρηχά. Όταν σου λείπουν τα βασικά, επινοείς λογής-λογής «βάσεις» για να στηριχτείς. Όταν σου λείπουν τα βασικά, ποιος μπορεί να πιστέψει, ότι μπορεί να βασίζεται σε σένα;

ΤΟ ΠΑΡΤΙ

2010-03-22T16:29:00.006+02:00

Τέτοιες μέρες οι προετοιμασίες ήταν στο φόρτε τους. Η διακόσμηση του χώρου, οι προσκλήσεις, οι προμήθειες μαζί με την αδημονία, την αγωνία και τη χαρά έστηναν, όσο πλησίαζε η 25η Μαρτίου, το σκηνικό της γιορτής. Παράδοση που διαμορφώθηκε αυθόρμητα χρόνο με το χρόνο και στόμα με στόμα, το «πάρτι του Βαγγέλη» ήταν από τα γεγονότα της μαθητικής μας ζωής.

Αυτή η αίσθηση μ’ έκανε κάθε φορά ν’ αναζητάω πρωτότυπες ιδέες και ξεχωριστά σασπένς για να εντυπωσιάσω και να ευχαριστήσω τους καλεσμένους –αλλά και τους απρόσκλητους– φίλους, γνωστούς και συμμαθητές. Λύσεις απλές κι ανεπιτήδευτες, γεμάτες με το μεράκι τη φαντασία και τον ενθουσιασμό της ηλικίας. Πότε τα πορτρέτα του «ΦΑΝΤΑΖΙΟ» επιστρατεύονταν, πότε χρωματισμένα πλαστικά μπουκάλια από γάλα κρέμονταν απ’ το ταβάνι, πότε μπαλόνια και γιρλάντες από τοίχο σε τοίχο και πότε αυτοσχέδιες αφίσες με συνθήματα έδιναν γιορταστικό χρώμα στη βραδιά, που –απαραιτήτως– αποχτούσε μοναδική ψυχεδέλεια κι από τις ρυθμικές αναλαμπές του φωτορυθμικού.
Αν το πριν είχε τη γοητεία της αναμονής και την ένταση της προετοιμασίας, ανήμερα το βράδυ γινόταν κάθε φορά ο χαμός. Αγόρια και κορίτσια με τη συστολή –στην αρχή– και την αμηχανία στις κινήσεις, απελευθέρωναν όλη τους την ενέργεια και τη θέρμη και με την ανυπόκριτη τρυφερότητα κι αγάπη τους, μ’ έκαναν να νοιώθω δημιουργός σε κάποιες απ’ τις πιο σημαντικές βραδιές τους. Η θέση του ντιτζέι –με δισκάκια ρεφενέ– αποτελούσε σχεδόν πάντα το μήλον της έριδος μεταξύ του Πάνου και του Νίκου. Απ’ την άλλη, η πληθωρική Σούλα πάντα εύρισκε τον τρόπο ν’ αποτελεί το μήλον της έριδος για όλα τ’ αρσενικά του πάρτι. Πού χωρούσαν τόσοι άνθρωποι ήταν απορίας άξιο –η λέξη «συνωστισμός» τότε νομίζω ανακαλύφθηκε– αφού παρά το παραμέρισμα των επίπλων και την υποτυπώδη διαμόρφωση του χώρου, το διαμέρισμα εξακολουθούσε να είναι στενό για τις ανάγκες της βραδιάς. Το λιγοστό βερμούτ έλυνε τον κόμπο και δρόσιζε όπως-όπως τα άμαθα λαρύγγια μας, ξεκολλώντας τα απ’ την κάψα του σέικ και της κάπνας. Μόλις «έπεφτε» –μαζί με το φωτισμό– ο Christophe στο πικάπ η αδρεναλίνη χτύπαγε κόκκινο κι η καρδιά χίλιες φορές το δευτερόλεπτο. Μπλουζ! Όλες οι αισθήσεις σε επιφυλακή κι ο άγουρος ερωτισμός στην κορύφωσή του.

Τα περισσότερα κορίτσια που τότε λαχταρούσαμε να τα κρατήσουμε έστω για ένα μπλουζ στην αγκαλιά μας, έχουν χορέψει με άλλους συντρόφους πια το χορό του Ησαΐα, ενώ ο Πάνος, ο Νίκος κι οι άλλοι φίλοι σκόρπισαν στων καιρών το φυλλορρόημα και στης ζωής τις διαδρομές. Το ουίσκι –πλέον– ρέει άφθονο, όπως συναθροιζόμαστε σε βολικά κι ευρύχωρα σαλόνια με μεζέδες, λιχουδιές και καθώς πρέπει δώρα κι ο κόμπος που μου πνίγει τελευταία το λαιμό ανήμερα του Ευαγγελισμού, ξεγελιέμαι πως είν’ απ’ την –επί τούτου– καινούργια μου γραβάτα.

Η ΑΦΟΡΜΗ

2010-03-17T18:39:00.005+02:00

Ξέρεις την αφορμή.
Τη βρίσκεις, φτάνει ν’ ακούς την καρδιά στο στήθος και να αισθάνεσαι το αίμα στις φλέβες. Δεν φτάνει ο ήλιος να καιροφυλαχτεί. Δεν φτάνει το πρωινό να σε βρίσκει στο πόδι. Δεν φτάνει η «καλημέρα» να ‘ναι ένα φιλί. Η αφορμή είναι εκεί, υπομονετική, ακούραστη, πανταχού παρούσα. Κάθε φορά με άλλη μορφή, μα πάντα η ίδια. Τι κι αν είναι προσχηματική, ανούσια, αιφνίδια, επικίνδυνη, απροσδόκητη, ασήμαντη. Από σένα εξαρτάται να την διακρίνεις, να την ξεχωρίσεις, να την επιλέξεις. Αν της χαμογελάσεις, θα σου χαμογελάσει. Αν την αρπάξεις, θα σ’ ακολουθήσει. Αν την κυνηγήσεις, μπορεί να τη χάσεις.

Το σπίτι ρημάζει.
Χαμόσπιτο, από τα πρώτα που χτίστηκαν –παράνομα φυσικά, όταν ακόμα η περιοχή ήταν λαχανόκηποι, βουστάσια και γουρουνάδικα. Καμαράκι, καμαράκι, τσιμέντο, ασβέστης κι ελενίτ, με μια τζαμαρία στη μπροστινή βεραντούλα, αλλά με μια ευρύχωρη αυλή με λογής – λογής λουλούδια και δέντρα και μια 'μυγδαλιά που μας έφερνε την άνοιξη. Αυτή την αυλή αλώνιζε μέχρι που ‘φυγε για πάντα η κυρά Μαρία. Με μια σκούπα στο χέρι, τη θυμάμαι να την καθαρίζει όλη τη μέρα. Κατά τ’ απόγευμα, όταν πια ο ήλιος είχε πέσει από πίσω, έσερνε το ξύλινο σκαμνί κάτω απ’ την ακακία και, με τη μακριά πολύχρωμη ποδιά της ν’ ακουμπά στο χώμα, καθόταν και χάζευε στο δρόμο τ’ αυτοκίνητα, που χρόνο με το χρόνο πλήθαιναν και συνωστίζονταν πριν στρίψουν για την κεντρική λεωφόρο. Εκεί έξω μαζεύονταν –από τέτοια εποχή και μετά– τα παιδιά, τ’ ανίψια και τα εγγόνια της για να της κάνουν παρέα και να πάρουν τον αέρα τους.
Όμορφα σπίτια.
Γέμισε η περιοχή διώροφα, με κεραμοσκεπές, με πρασιές, με τζάκια, με πόρτες ασφαλείας και με δορυφορικές κεραίες. Λάχανα αγοράζουμε από τον μανάβη, γάλα, τυριά στο σούπερ μάρκετ και χοιρινές μπριζόλες στο χασάπικο του κυρ Γιάννη. Ο Δήμαρχος μας έφτιαξε και ποδηλατόδρομο, αλλά ποδήλατα δεν βλέπουμε να περνάνε. Εμείς πάντως μια χαρά παρκάρουμε εκεί πάνω τα γιωταχί μας, αφού πια με δυο και τρία αυτοκίνητα το κάθε σπίτι, πού να χωρέσουν τα γκαράζ κι οι πυλωτές. Τους κήπους τους φροντίζουν κηπουροί, που κάθε Σάββατο πρωί –λες και το βάζουν στοίχημα– συναγωνίζονται ποιος θα πρωταρχίσει να κουρεύει το γκαζόν. Τ’ αυτοκίνητα συνεχίζουν να συνωστίζονται πριν στρίψουν για την κεντρική λεωφόρο. Τα παιδιά και τα εγγόνια της κυρά Μαρίας έχουν ρίξει μαύρη πέτρα από χρόνια.
Η ακακία ασφυκτιά από τα ξερόκλαδα και την αγριάδα. Την προσπερνάμε αδιάφορα πηγαίνοντας για τσιγάρα κι εφημερίδα στο περίπτερο. Η 'μυγδαλιά όμως συνεχίζει ν’ ανθίζει αδιαφορώντας για το πέρασμα του χρόνου και τις αλλαγές στις συνήθειες των ανθρώπων.
Μου έδωσε σήμερα πρωί – πρωί την αφορμή να σκεφτώ πως ήρθε η άνοιξη. Μου έδωσε την αφορμή να σταθώ και να τη θαυμάσω. Μου έδωσε την αφορμή να θυμηθώ πώς ήταν οι μέρες πριν από δέκα, δεκαπέντε χρόνια –ίσως και περισσότερο. Τότε που τα παιδιά μου δεν είχαν ακόμα έρθει κοντά μας και τα παιδιά της κυρά Μαρίας δεν ήξεραν πως κάποτε θα τσακωθούν με αφορμή μια πειραγμένη διαθήκη.

ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

2010-03-14T19:09:00.004+02:00

Ο Σπύρος Παπαδόπουλος μου είναι από τα συμπαθή τηλεοπτικά πρόσωπα. Τόσο σαν ηθοποιός, όσο και σαν παρουσιαστής μ’ έχει κερδίσει με την απλότητα, την αμεσότητα και το χιούμορ του. Η αλήθεια είναι ότι θεατρικά τα τελευταία χρόνια με το «κόλλημα» στον Ξενόπουλο, δεν μπορώ να πω ότι μ’ ενθουσιάζει. Είδα το «Δεν είμ' Εγώ» πριν από χρόνια και δε μπορώ να πω ότι μου άφησε και κάτι. Τηλεοπτικά όμως έχει παίξει ρόλους ενδιαφέροντες –για μένα– όπως, τον «Σπύρο» στη σειρά «Οι Απαράδεκτοι» και τον «Βαλέριο» μαζί με τον Θανάση Βέγγο στο «Περί ανέμων και υδάτων».
Διάβαζα το πρωί μια συνέντευξη του στη «Realnews» κι όπως είχα νωπή και τη χθεσινοβραδινή εικόνα –ένεκα Αλεξάνδρας– απ’ το «Στην υγειά μας», σκέφτηκα πως κάποιοι καλλιτέχνες κατορθώνουν να οικοδομήσουν ένα δημόσιο προφίλ, μια εικόνα, που τους ακολουθεί σε όποια επιλογή κι αν κάνουν. Δεν είναι τυχαίο πως, εγώ, ο απλός θεατής ή αναγνώστης, βλέποντας αυτό το πρόσωπο δεν διέκρινα ίχνος από τις επιθέσεις που δέχτηκε τον τελευταίο καιρό με αφορμή τη δημοσιοποίηση κάποιων οικονομικών στοιχείων ως προς την αμοιβή του και το κόστος της εκπομπής. Πολύ περισσότερο, δεν αισθάνθηκα πως είχα απέναντί μου κάποιο από τα χρυσοπληρωμένα golden boys της προηγούμενης διακυβέρνησης για να του φωνάξω με οργή: «Φέρε πίσω τα λεφτά».
Δεν ξέρω αν είναι πιο πολύ θέμα «μαγκιάς», ικανότητας ή επιτυχημένων δημοσίων σχέσεων –μπορεί να παίζει ρόλο κι ότι είναι γαύρος! Ό,τι κι αν είναι, για μένα σημασία έχει, ότι είναι αποτελεσματικός σ’ αυτό που πληρώνεται για να κάνει. Ίσως κι αυτό από μόνο του ν’ αποτελεί πρόκληση για κάποιους κύκλους συναδέλφων του και λοιπών εμμέσως ή αμέσως εμπλεκόμενων ή ενδιαφερόμενων. Επιτυχία που έχει χρονική διάρκεια, κοινωνική εμβέλεια και πολύπλευρη διάσταση δεν γίνεται εύκολα αποδεκτή προπαντός στον ιδιαίτερα ανταγωνιστικό χώρο της τέχνης και του lifestyle.
Μήπως, όμως, κι ο χώρος αυτός, δεν είναι μια μικρογραφία –που μεγεθύνεται φυσικά μπροστά σε οθόνες, πίστες και πασαρέλες– της κοινωνίας μας; Πόσες και πόσες περιπτώσεις έρχονται στο μυαλό μου –από πού να πρωτοθυμηθώ, από τον επαγγελματικό μου χώρο, αλλά κι απ’ την ιδιωτική μου ζωή, από γνωστούς και φίλους– ανθρώπων με άποψη, ικανότητες και γνώσεις, που χάθηκαν σε μια νύχτα, γιατί έπεσαν στο στόμα κάποιων αετονύχηδων της συκοφαντίας και της διαβολής. Θα μου πεις, κι η αντοχή απέναντι σ’ αυτούς τους μηχανισμούς θέλει την τέχνη και την τεχνική της, «μεγάλο στομάχι». Συμφωνώ απολύτως. Αυτό όμως, κάνει ακόμα πιο σπουδαία την ικανότητα εκείνων που ξεχωρίζουν και αναδεικνύονται.
Σχολιάζεται μ’ απογοήτευση, ότι ζούμε σε μια εποχή «δήθεν», ότι σ’ αυτόν τον τόπο «είσαι ό,τι δηλώσεις», ας ψαχτούμε πριν βιαστούμε να συμφωνήσουμε. Σε κάθε εποχή τα πρόσωπα δίνουν τον παλμό και σφυρηλατούν την προσωπικότητά της και τα πρόσωπα αυτά είμαστε όλοι μας, ανώνυμοι κι επώνυμοι. Δεν είναι μόνο όσοι τρων’ και πίνουν «εις υγείαν των κορόιδων», αλλά κι εκείνοι που τρων’ και πίνουν «στην υγειά μας».

ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ

2010-02-24T21:14:00.003+02:00

Ο τελευταίος από τους πέντε είναι ο πατέρας μου. Τέσσερα αγόρια, ένα κορίτσι. Αμέτρητες ιστορίες δίπλα στο παιδικό μου κρεβατάκι ή πάνω στα αγαπημένα γόνατά του για την προσφυγιά, για τη φτώχια, για τις ξύλινες παράγκες στο Περιστέρι, αλλά και για την αξιοπρέπεια, τη δύναμη και τη θέληση για ζωή. Ώρες και ώρες έχω περάσει ακούγοντας τις διηγήσεις του για τα δύσκολα παιδικά χρόνια, τις ιστορίες από το στρατό και τις δουλειές, αλλά και τις περιπέτειες της ζωής και των ανθρώπων.
Όλες τις εικόνες που έπλαθα εκείνες τις ώρες στο μυαλό μου, ερχόντουσαν να τις συμπληρώσουν παραστάσεις και εικόνες από άλλες ώρες, ατέλειωτες –Κυριακές και γιορτές συνήθως– ανάμεσα σε πρόσωπα οικεία, που το καθένα στο μεταξύ είχε χαράξει τη ρότα της ζωής του. Ποτέ δεν τους συνάντησα όλους μαζί. Κανένας γάμος ή καμιά γιορτή δε στάθηκε ικανή να τους τραβήξει και να τους σμίξει να πιουν οικογενειακά ένα ποτήρι κρασί. Ήταν κι οι συνθήκες ανάποδες και δύσκολες, ήταν κι οι άνθρωποι.
Το κορίτσι βρέθηκε νωρίς - νωρίς στη Γερμανία. Πρώτη Δημοτικού πήγαινα όταν ο θείος –που στο μεταξύ είχε φύγει πρώτος– τους κάλεσε όλους κοντά του, τη θεία και τα ξαδέρφια μου, το Γιάννη, τη Στέλλα. Άφησαν πίσω όλους τους φίλους, όλη τους την πίκρα κι ένα ποδήλατο, που το ζαχάρωνα χαζεύοντάς το πάνω σ’ ένα πανύψηλο για το μπόι μου πατάρι πάνω απ’ την κουζίνα.
Ο μεγαλύτερος, που από πάντα νόμιζα πως είχε άσπρα μαλλιά, αποτραβηγμένος με την οικογένειά του, βαρύς κι ακριβοθώρητος, δούλευε ιδιωτικός υπάλληλος. Δεν είχε πολλά - πολλά με τους άλλους, είχε όμως ο γιός του, ο Χρήστος, ένα ακορντεόν, που με λαχτάρα κρέμασα μια φορά στους ώμους για να διαπιστώσω μ’ απογοήτευση πως ήταν πιο μεγάλο κι απ’ το μπόι μου. Δεν θυμάμαι τότε τι τάξη πήγαινα.
Ο άλλος –δημοσιογράφος ήτανε– ατύχησε, βρέθηκε μ’ ένα παιδί, μα, τη θεία μου αυτή δεν τη γνώρισα ποτέ. Έλιωσε, νέος ακόμα, σαν το κερί απ’ τον ξορκισμένο πάνω στο κρεβάτι της γιαγιάς μου. Τετάρτη Δημοτικού πήγαινα κι η μάνα μου με φώναξε από την τάξη γιατί «ο θείος έφυγε». Το πανέμορφο ξανθό κορίτσι που γνώρισα στο στενό χωλ μπροστά από τη σάλα που πάγωνε νεκρική σιωπή, ήταν η κόρη του.
Ο μικρότερος έμενε μόνος –με το ίδιο γκρι κοστούμι– μια ζωή. Ολομόναχος από τότε που έχασε και τη μάνα του που ζούσαν μαζί. Εξαιτίας της γιαγιάς μου μαζί του είχα τις περισσότερες ευκαιρίες να συναντιέμαι, κάθε Κυριακή σχεδόν όσο πήγαινα στο Δημοτικό, ποτέ όμως δε συναντηθήκαμε, ποτέ δεν κοιταχτήκαμε, ποτέ δεν παίξαμε. Μόνο μια φορά θυμάμαι, ναι, μια φορά, Μεγάλη Πέμπτη, με πήγε σινεμά –δε θυμάμαι, ή στην «ΕΛΕΝΑ» ή στη «ΡΙΒΙΕΡΑ» ήτανε– για να δω τα πάθη του θεανθρώπου.
Ζωές και σχέσεις που σκόρπισαν στα γυρίσματα του χρόνου και των καιρών, που βρέθηκαν, πάλεψαν, πόνεσαν κι αγάπησαν, έκλαψαν κι ονειρεύτηκαν, που το μέλλον τους έγινε το παρόν μου, το παρόν μας και το παρόν των παιδιών μας. Ήρθαν στο νου μου τώρα που ακούω και διαβάζω να κατηγορούν και να βρίζουν τους Γερμανούς εξαιτίας του εξώφυλλου του focus. Δεν ξέρω, με τη Γερμανία με συνδέει μια γλυκόπικρη νοσταλγική διάθεση. Μια τρυφερή παιδική εικόνα που είναι βαθειά κρυμμένη μέσα στο μυαλό μου με χαμογελαστά πρόσωπα, όμορφα ρούχα, σπίτια με κήπο, μεγάλα αυτοκίνητα, δωμάτια με παιχνίδια. Ίσως είναι η εικόνα που έβγαινε μέσα από τις ασπρόμαυρες γυαλιστερές φωτογραφίες που έφταναν από το ‘Αιμπεκ μαζί μ’ όλα τα νέα από ‘κει, γραμμένα με τα ολοστρόγγυλα γράμματα της ξαδέρφης μου.
Μας αξίζει μια καλύτερη ζωή. Καλύτερη απ’ αυτή που έζησαν οι δικοί μας άνθρωποι, καλύτερη απ’ αυτή που αναζητούσαμε ως σήμερα για μας και τα παιδιά μας. Με τους εφιάλτες ενός κόσμου που στοιχειώνει μόνο τα δικά μας μυαλά, το μόνο που πετυχαίνουμε είναι ν’ αποξενωνόμαστε, να χανόμαστε, να γινόμαστε εμείς και τα παιδιά μας μετανάστες μέσα στο ίδιο σπίτι, μέσα στην ίδια μας την πατρίδα. Ας δούμε αυτό που συμβαίνει στη χώρα μας σαν μια ευκαιρία, ας αντιμετωπίσουμε αυτά τα άγρια διεθνή χαστούκια σαν ένα άγριο, οδυνηρό ξύπνημα από βαθιά μέθη. Μέθη, αλλοτρίωση, αποπροσανατολισμό. Ας πεισμώσουμε, ας ματώσουμε, ας προχωρήσουμε. Μπορούμε αυτό που μας αξίζει να το πετύχουμε. Αυτό το μέλλον, ας μην επιτρέψουμε με κραυγές, αναθέματα και μισαλλοδοξίες να σκορπίσει –όπως το μέλλον προηγούμενων γενιών– στο γύρισμα του χρόνου και των καιρών…

ΜΕΤΑ ΤΙΜΗΣ

2010-02-21T19:02:00.006+02:00

Ο μικρός προσπαθεί από τις δυόμιση να μου δείξει ότι διαβάζει φυσική. Εγώ προσπαθώ να του δείξω ότι ο «Μάζης» κάποτε έκανε θαύματα. Ο μικρός έχει αύριο διαγώνισμα φυσική. Εγώ έχω από το πρωί που ξεφυλλίζω την «Κυριακάτικη». Ο μικρός μπερδεύεται στο να υπολογίσει την αντίσταση που έχει ένα σύρμα από κράμα σιδήρου–νικελίου. Εγώ μπερδεύω μετανάστες, κράτος μάνατζερ, 80 προσταγές και… παπαρούνες.

Μετά τους χιλιάδες ανώνυμους από τα βάθη της ανατολής και της Αφρικής που λαθραία και κακήν κακώς περνούν από χρόνια τα σύνορά μας, το τελευταίο διάστημα αποχτήσαμε και τους επώνυμους ευρωπαίους που διαβαίνουν όλο και συχνότερα το κατώφλι των vip’s του «Ελ. Βενιζέλος». Οι πρώτοι έρχονται για να βρουν στον ήλιο μοίρα, οι άλλοι για να μας πουν τη μοίρα μας. Οι οικονομικοί μετανάστες κυνηγούν στον τόπο μας το όνειρο της επιβίωσής τους, οι οικονομικοί εμπειρογνώμονες κυνηγούν στον τόπο μας το επίπεδο διαβίωσής μας.
Για τους «ξένους» σχεδιάζονται μέτρα από την κυβέρνηση που θα διευκολύνουν την παραμονή τους στη χώρα, για τους «ντόπιους» σχεδιάζονται μέτρα απ’ την κυβέρνηση που θα διευκολύνουν την παραμονή της χώρας στην Ευρώπη. Για τους λογής-λογής ειδικούς κι επιτετραμμένους απ’ τις Βρυξέλλες καταρτίζονται ειδικές εκθέσεις με στοιχεία και λογιστικά κατάστιχα από το 2004, για τους εργαζόμενους συλλήβδην καταρτίζονται λίστες περικοπών επιδομάτων και μισθών από το 1974.
Στο γαϊτανάκι της παγκόσμιας επιβίωσης, αυτό που για άλλους είναι όνειρο, τείνει μέρα με τη μέρα να γίνει για άλλους εφιάλτης κι αυτό που για άλλους είναι αυτονόητο, είναι για άλλους άπιαστο όνειρο.
Κάποτε φεύγανε κι οι Έλληνες για τα «ξένα». Κάποτε για να πας στην Αμερική ήθελες βδομάδες. Κάποτε για να φας κρέας έπρεπε να ‘ναι Κυριακή. Κάποτε δούλευες πολύ κι ήθελες λίγα. Κάποτε ο κόσμος ήταν τεράστιος και μοιρασμένος. Κάποτε αυτοί που αποφάσιζαν είχαν στρατούς και πλούτο. Κάποτε οι ανήσυχες ιδέες έτρεφαν τις ανθρώπινες ελπίδες...
Όταν οι Έλληνες ανακάλυψαν τα Λιόσια και την Πλατεία Αμερικής. Όταν για να πας στην Αμερική ήθελες βδομάδες για να βγάλεις βίζα. Όταν έκανες όλη τη βδομάδα δίαιτα για να φας την Κυριακή. Όταν δούλευες πολύ αλλά ήθελες και πιο πολλά. Όταν ο κόσμος μίκρυνε πίσω απ’ τα γκρεμισμένα σύνορά του. Όταν ο πλούτος αποφάσισε να ‘χει και στρατούς. Όταν χόρτασαν οι άνθρωποι ιδέες...
Τότε τα «δικά» μας έγιναν πολύτιμα. Τότε η Αμερική πήγε απέναντι. Τότε τα σουπερ μάρκετ πήραν το ρόλο ψυχοθεραπευτή. Τότε το μόνο που ήθελες ήταν να ‘χεις μια δουλειά. Τότε το σύνορο του κόσμου όλου ήταν ότι χώραγε στην οθόνη της τηλεόρασης. Τότε ο στρατός έφερε πλούτο σ’ αυτούς που αποφασίζουν. Τότε οι ιδέες έβαλαν γκρι κοστούμι κι έγιναν ντίλερ ανθρώπων και ελπίδων....
Τώρα και πάντα όλοι είμαστε μετανάστες. Τώρα και πάντα η Αμερική ήταν δίπλα κι απέναντι. Τώρα και πάντα το φαγητό ήταν το ζητούμενο της ζωής. Τώρα και πάντα για τους πολλούς «τα αγαθά κόποις κτώνται». Τώρα και πάντα οι άνθρωποι ήθελαν κάπου να έχουν να γυρίσουν. Τώρα και πάντα οι στρατοί γεννούσαν πλούτο κι ο πλούτος εξουσίες. Τώρα και πάντα κάποιοι θα ονειρεύονται και κάποιοι θα τρέφονται απ’ τα όνειρα των άλλων.
Τώρα ο μικρός συνεχίζει να διαβάζει με τη μάνα του. Τώρα εγώ έχω έτοιμο το ποστ.
Αν της τα πει καλά θα πάει και το βράδυ κινηματογράφο. Κάποτε και τότε και τώρα, όλα στη ζωή έχουν το τίμημα και την τιμή τους τελικά…

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ (ΑΛΛΗΣ ΜΙΣΗΣ) ΚΑΡΔΙΑΣ

2010-02-08T19:12:00.011+02:00

Λοιπόν είχες δίκιο, στα ανθρώπινα βλέπουμε την αλήθεια μας πάντα από τη μια της, τη μισή, μεριά, την άλλη της μεριά, την άλλη μισή, θα πρέπει να την αναζητήσουμε στην αλήθεια των άλλων. Η φύση μόνο έχει αλήθειες-σταθερές που ξεπερνούν τ’ ανθρώπινα και ισχύουν αναμφισβήτητα, διαχρονικά, καθολικά.
Σου είπα τη μισή μου αλήθεια, μιλώντας για τραγούδια τις προάλλες. Σου είπα την αλήθεια μου όπως τη βίωνα ‘κείνη τη στιγμή, αυθόρμητα, εγκάρδια, ειλικρινά. Ήρθες στο νου μου το ίδιο αυθόρμητα, το ίδιο εγκάρδια, το ίδιο ειλικρινά, με ξάφνιασες με την αλήθεια που μου θύμισες, που έδωσε στην αλήθεια μου το άλλο της μισό κι έγινε η ολοστρόγγυλη αλήθεια μας. Αργότερα –ή μήπως ήτανε την ίδια τη στιγμή;– σκαλίζοντας δίσκους, κασέτες και σιντί έπεσα πάνω σ’ αυτό το ξεχασμένο μου τραγούδι , που μόλις έπαιξε γέμισε την κάμαρα η μορφή σου κι έγινε τότε αυθόρμητα, εγκάρδια, ειλικρινά, μια άλλη αλήθεια, που ‘γινε το ίδιο ολοστρόγγυλη, μαζί με ‘κείνη τη δική μου τη μισή. Χτύπησε το τηλέφωνο και χώθηκε στην παρέα μας κι ο Μήτσος –ξέρεις, εκείνος στο περίπτερο– και στην κουβέντα πάνω μου μίλησε αυθόρμητα, εγκάρδια κι ειλικρινά για ‘κείνο το τραγούδι, που –ξημερώματα– σκόρπισε πάνω στην πίστα του έρωτά σου το μεθύσι. Έγινε μεμιάς η άλλη ολοστρόγγυλη αλήθεια μου, πλάι στο κομμάτι της δικής μου της αλήθειας το μισό. Βγήκα στο παράθυρο αέρα ν’ ανασάνω και χειμώνα, από δίπλα είχαν μαζευτεί τα παιδιά της πιτσαρίας, χτύπησε ένα κινητό κι έμεινα ακίνητος, ποιος να καλεί κι ο ήχος ζωγραφίζει το σούρουπο; Ποιος δίνει αυθόρμητα, εγκάρδια, ειλικρινά στη μισή μου αλήθεια αυτό το σχήμα τ’ ολοστρόγγυλο για άλλη μια φορά;
Λοιπόν είχες δίκιο, σου είπα τη μισή αλήθεια. Η άλλη μισή αλήθεια είναι, ότι κάποιες φορές δεν έχει σημασία το τραγούδι, ο συνθέτης, ο στιχουργός. Αυτά είναι φορές που μόνο για μελέτες, αναλύσεις και διαλέξεις αμφιθεάτρων φτάνουν, για μέγαρα και χώρους περισυλλογής αρκούν. Όταν χτυπήσει η καρδιά από τη ζήλια, όταν κορώσω στου πόθου το καμίνι, όταν βροντήσει την πόρτα του χωρισμού ο θυμός ή κάποιο ξημέρωμα όταν του ουίσκι ο δρόμος τραβήξει κατά την Εθνική, αυτά είναι εκεί, αυθόρμητα, εγκάρδια, ειλικρινά, να μου θυμίζουν την άλλη αλήθεια, τη μισή, που έχει την όψη ή τη μορφή σου ή τ’ άρωμά σου. Που είσαι εσύ, είσαι η άλλη, αλλά κι αυτή.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

2010-02-02T18:02:00.005+02:00

Με το που άνοιξα το ραδιόφωνο στρογγυλοκάθισε η πριγκηπέσα στο διπλανό κάθισμα κι ένα πλατύ νοσταλγικό χαμόγελο στα χείλη. Φαίνεται απίστευτο, μα δεν υπάρχει πιο άτιμο πράγμα από το τραγούδι, ειδικά κάποιες φορές που είσαι μόνος, σ’ αρπάζει από τ’ αυτί και βρίσκεις το δάσκαλό σου. Τουλάχιστον έτσι συμβαίνει στην περίπτωσή μου, υπάρχουν τραγούδια που ξεκλειδώνουν αναμνήσεις, ζωγραφίζουν χαμόγελα, ελευθερώνουν δάκρυα, απλώνουν τα χέρια και στριφογυρίζουν ρυθμικά τα πόδια.

Δεν γράφονται πια τέτοια τραγούδια. Δεν γράφονται τραγούδια για να σημαδέψουν στιγμές, να χαράξουν αναμνήσεις, να αλλάξουν διαθέσεις, να τα ερωτευτείς, να τα τραγουδήσεις, να τα πάρεις μαζί σου βόλτα. Σουξεδάκια για κατανάλωση σκαρώνονται με το κιλό πάνω σε φόρμες σούπερ μάρκετ. Φταίνε –λένε οι γνωρίζοντες– οι εταιρίες, φταίνε –λένε οι ειδήμονες– οι λίστες των σταθμών, φταίει –λέει ο φίλος μου ο Φώντας– η πειρατεία. Φταίει ο κακός μας ο καιρός –αυτό εκτός από μένα το λένε και μερικοί άλλοι όπως ο Μήτσος στο περίπτερο. Ότι και να φταίει μου λείπουν οι τραγουδοποιοί που με μεγάλωσαν. Ο Σαββόπουλος, ο Παπάζογλου, ο Μαχαιρίτας, ο Μάλαμας, ο Περίδης, οι Κατσιμιχαίοι. Μεγάλωσαν ίσως κι αυτοί…

Απ’ αυτούς που μ’ αρέσουν, ο Πορτοκάλογλου το παλεύει πάνω στη στροφή. Ο Ιωαννίδης έριξε μια λυτρωτική Νεροποντή και χάθηκε, κάπως έτσι κι ο Θαλασσινός. Ο Μικρούτσικος ετοιμάζει την εκατοστή εβδομηκοστή ένατη διασκευή του Σταυρού του Νότου. Αμφότεροι οι Παπακωνσταντίνου αλλού. Η Αρβανιτάκη τι είπες; Οι πιο πολλοί αρκούνται σε επανεκδόσεις, ζωντανές ηχογραφήσεις και επαναλήψεις, καλά…Μια ματιά στις κυκλοφορίες των εταιριών φτάνει για να δεις πού πάει το πράγμα.

Βαρέθηκα ν’ ακούω και να ξανακούω τα ίδια τραγούδια σε άλλες εκτελέσεις. Δεν αντέχω πια άλλες εκτελέσεις. Τα έχουν εκτελέσει όλα. Θέλω τον Τσιτσάνη όπως τον τραγούδησε η Νίνου και το θολωμένο μυαλό του Άκη Πάνου από τον Καζατζίδη, τέλος. Θέλω τον Άξιο και μοναδικό Θοδωράκη όπως τον ερμήνευσε ο Μπιθικώτσης. Θέλω το Χατζηδάκη όπως τον αισθάνθηκε η Μούσχουρη. Θέλω τον Πλέσσα όπως τον άγγιξε ο Πουλόπουλος. Θέλω το Λοΐζο όπως τον θυμάται η Χαρούλα. Θέλω τον Κουγιουμτζή όπως τον ανέβασε στα ψηλά τα παραθύρια ο Νταλάρας. Θέλω τη Νταλίκα του Μούτση από τη φωνή της Σωτηρίας. Θέλω αυτό που μας ενώνει να το βρω με τη φωνή του Μπάμπη του Στόκα. Θέλω…

Τώρα κάθε «μαγαζί» που σέβεται τον εαυτό του, είτε μπουζουξίδικο λέγεται, είτε ταβέρνα με πρόγραμμα, είτε ταβέρνα σκέτη, είτε μουσική σκηνή, είτε μπαρ κ.λπ. κ.λπ. στηρίζει το πρόγραμμά του στα οικεία ακούσματα από τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 μέχρι τις παρυφές –με το ζόρι– του 2000. Δεν μ’ ενδιαφέρει πού μπορεί να βγάλει αυτό, δεν μ’ ενδιαφέρει αν θα βγουν άλλα τέτοια τραγούδια. Μου φτάνει που υπάρχουν αυτά. Πιστεύω πως οι καιροί δεν εμπνέουν πια. Ότι γράφτηκε το ’60 και το ΄70 γράφτηκε, ότι μας ξεσήκωσε το ’80 και το ’90 συνεχίζει να μας ξεσηκώνει. Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, το τέλος του ελληνικού τραγουδιού, ούτε είναι νομοτέλεια επειδή το λέω εγώ, αλλά τραγούδια που θα αντέξουν στο χρόνο και θα συντροφεύουν για χρόνια τις παρέες και τους μόνους δύσκολα θα υπάρξουν.

Μην μου πεις για καλύτερα ή χειρότερα, μόνο άκου κι έλπιζε…

ΜΕΤΕΩΡΟ ΦΟΡΤΙΟ

2010-01-28T18:35:00.011+02:00

Όταν είμαι χαρούμενος μου έρχονται εικόνες στο μυαλό. Όταν είμαι χαρούμενος κάθε εικόνα είναι μια αφορμή. Όταν είμαι χαρούμενος κάθε άκουσμα είναι ένα ερέθισμα. Είμαι χαρούμενος που είμαι χαρούμενος, όμως όταν είμαι χαρούμενος μου βγαίνει μελαγχολία. «Η ιστορία με το χαρτοκούτι μου άρεσε περισσότερο από όλες» διάβασα κι ο ανύποπτος συγγραφέας του «BOHEME», πού να ’ξερε τότε που το ‘γραφε, ότι ανέφερε τη λέξη που θα ήτανε απόψε το κλειδί. Το «χαρτοκούτι» σήκωσε τα μάτια μου απ’ τη σελίδα 176. Η βραδιά έχωνε στην αγκαλιά της σιγά-σιγά το χειμωνιάτικο απόγευμα. Σηκώθηκα κι εγώ. Μέχρι να φορτώσει το πισί λέξεις ανακατεμένες με εικόνες που σαν σε παζλ σχηματίζονταν κι αδημονούσαν να παίξουν. Βιάζονταν να ταξιδέψουν κάνοντας μελαγχολικό το μισοσκόταδο πίσω απ’ το μπλε φως της οθόνης. Αγγίζω δισταχτικά τα πλήκτρα.
Παρατημένες χαρτόκουτες οι σκέψεις
στο πάτωμα
νωπές ακόμα οι υγρές πατημασιές σου
στο νου
ακολουθούν –τρελές– τρεκλίζοντας
στα μάτια
πριν να λυθούν βουβά πικρές σταγόνες
στα χείλη
λέξεις που μένουν μετέωρο φορτίο
στο μπουκάλι
άδειου μυαλού που μεταφέρει αναμνήσεις
Είμαι χαρούμενος κι όταν είμαι χαρούμενος μου έρχονται εικόνες στο μυαλό. Όταν είμαι χαρούμενος κάθε εικόνα είναι μια αφορμή. Όταν είμαι χαρούμενος κάθε άκουσμα είναι ένα ερέθισμα. Είμαι χαρούμενος που είμαι χαρούμενος, όμως όταν είμαι χαρούμενος μου βγαίνει μελαγχολία. Ξανά και ξανά γράφω απ’ την αρχή, σαν την πρώτη φορά. Δεν κολλάω. Κοροϊδεύω το δεξί κλικ του «ποντικιού». Όταν είμαι χαρούμενος μ’ αρέσει ν’ αποφεύγω τα συνηθισμένα. Όταν είμαι χαρούμενος μ’ αρέσει να το ξέρεις. Είναι αυτό που μπορώ και θέλω να σου χαρίσω. Ένα πλατύ χαμόγελο μπροστά σε λέξεις που κύλησαν ως τις άκρες των δαχτύλων αψηφώντας της μελαγχολίας τ’ αποτυπώματα.

ΑΛΛΑΞ' Ο ΚΑΙΡΟΣ

2010-01-13T10:52:00.002+02:00

Σαν γνώριμος από παλιά μου φαίνεται ο καιρός του τόπου μας. Ο χρόνος που άλλαξε, άλλαξε μόνο τη σειρά που κουβαλάει τα μηδενικά, 2009, 2010. Για παρηγοριά στεκόμαστε στο λήγοντα, στο «10» –κάποιοι το βάφτισαν πρόωρα «καλό». Έπαψαν κι οι χρονολογίες από μόνες τους να κινητοποιούν συνειρμούς και να εξάπτουν φαντασιώσεις. Τα χρόνια που νομίζαμε ορόσημα έχουν μείνει δραματικά πίσω κι αυτά που καταφθάνουν –λες και το γνωρίζουν προκαταβολικά– έρχονται όχι μόνο μ’ άδεια χέρια, αλλά και με μονίμως απλωμένα, έχοντας ανοιχτές τις παλάμες, πότε διακονιάρικα και πότε αυθάδικα, πότε να μας τα πάρουν, πότε να μας φασκελώσουν, πότε και τα δυο μαζί.
Δεν ξέρω γιατί μου έρχονται αυτές οι σκέψεις στο νου. Ίσως γιατί το άγνωστο και το αβέβαιο έχουν γίνει περισσότερο από ποτέ άγνωστο και αβέβαια. Ίσως γιατί ο χρόνος σε κάθε χρονική στιγμή ή περίοδο έχει διαφορετικό ειδικό βάρος, αξία και περιεχόμενο. Ίσως γιατί έχουν γίνει δυσεύρετα τα ευχάριστα νέα κι οι ελπιδοφόρες ειδήσεις. Ίσως γιατί δεν πρόλαβα ν’ αποσύρω τ’ αυτοκίνητο ή να νομιμοποιήσω τον ημιυπαίθριο. Ίσως γιατί έχασε ο Ολυμπιακός. Ίσως…
Μικρές καθημερινές απώλειες, ανεπαίσθητες φθορές, αδιόρατες συρρικνώσεις. Όσο ο χρόνος μεγαλώνει ο καιρός αρκείται με μονότονη ραθυμία σε γνώριμες βολές και συνήθειες. Τα πρόσωπα γύρω λιγοστεύουν, οι σχέσεις ως εκ θαύματος σχετικοποιούνται, οι λέξεις φλύαρα χάνουν το νόημά τους, οι ομόκεντροι κύκλοι ζωής γίνονται προβλέψιμοι, χαλαρότεροι, αχνότεροι.
Μεγάλες της μέρας στιγμές, μια αγουροξυπνημένη «καλημέρα», μια γουλιά ζεστός καφές, ένα βιαστικό σπουργιτίσιο φτερούγισμα, η μυρωδιά του σπιτικού φαγητού, δυο νέοι που φιλιούνται με πάθος, μια ξαφνική μπόρα, ένα παιδικό γέλιο, η αστροφεγγιά που γεμίζει τη χειμωνιάτικη παγωνιά με όνειρα καλοκαιρίας, προσπερνούν τα μάτια και ξεφεύγουν απ’ τους αισθητήρες της ψυχής αφήνοντας πίσω τους μελαγχολικές εικόνες παρελθόντος.
Ανοίγω το παράθυρο, η πρωινή δροσιά ξυπνά τ’ ανατριχιασμένα μου κύτταρα κι ο κρύος αέρας αναστατώνει τους κουρασμένους πνεύμονες, που αντιδρούν μ’ έναν ξερό βήχα. Τα μάτια μου τρέχουν με το που κλείνουν τα τσίνορα. Γυρίζω το κουμπί, αλλάζω σταθμό, αλλάζω κατεύθυνση, αλλάζω διάθεση, αλλάζω μέρα, αλλάζω ζωή.
Ο ήλιος αντανακλά θαμπά στην απέναντι τζαμαρία. Αφήνομαι να με ημερέψει το πολύτιμο χάδι του, ο χρόνος παραστέκει χαζογελώντας παιχνιδιάρικα κι ο καιρός –αυτός ο γνώριμος και προβλέψιμος συνταξιδιώτης– δείχνει τώρα τόσο διαθέσιμος κι ελκυστικός για νέες καθημερινές εξερευνήσεις και συναρπαστικές ολοζώντανες περιπέτειες.

ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΙΝ ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΤΑ

2009-12-28T12:21:00.007+02:00

Δέκα χρόνια πάνε που έκοψα το τσιγάρο. Δέκα μέρες που ήρθε για τις γιορτές ο γιός μου. Δέκα λεπτά που μιλήσαμε στο τηλέφωνο. Γεγονότα που σφραγίζουν το χρόνο, χρόνος που σημαδεύει τα γεγονότα. Η ζωή κυλά στις ράγιες του χρόνου, περνά από σταθμούς, κάνει στάσεις, χαζεύει μέρη, γνωρίζει ανθρώπους, συναντά στροφές, μπαίνει σε τούνελ, αφήνει πίσω σχέσεις, κουβαλά αναμνήσεις.
Γύρισα το πρωί στο γραφείο μια από τις τελευταίες μέρες του ημεροδείχτη για τη χρονιά που φεύγει. Δεκέμβριος 28. Δευτέρα. Των εν Νικομηδεία Δισμυρίων μαρτύρων. 2009. Μέσα στην ησυχία που δημιουργείται από τις γιορταστικές άδειες, στους ατέλειωτα άδειους διαδρόμους, στα ασανσέρ που χάσκουν σταματημένα, στα γεμάτα ερημιά γραφεία, ο χρόνος κινείται πιο αργά, αφήνει το περιθώριο ν’ ανακαλέσω εικόνες, να ξεχωρίσω στιγμές, ν’ αξιολογήσω γεγονότα, να κοντοσταθώ σε πρόσωπα, μπορώ ν’ αντισταθώ για λίγο στη φόρα της ρουτίνας και της μηχανιστικής επανάληψης της καθημερινότητας.
Δέκα χρόνια μετά, δέκα μέρες μετά, δέκα λεπτά μετά…
Είμαι εδώ, είμαι και πάλι εδώ κι από ‘δω μπορώ και πάλι ν’ ανακαλέσω, να ξεχωρίσω, ν’ αξιολογήσω, να κοντοσταθώ, ν’ αντισταθώ. Αυτό είναι που δίνει διαρκώς στο χρόνο μου την αξία, αυτό είναι που γεννά ξανά μέσα μου την ελπίδα… Καλή μας νέα χρονιά!

ΜΝΗΜΕΣ...

2009-12-06T17:45:00.008+02:00

Ο Μιχάλης με το χαρακτηριστικά δισταχτικό του βήμα μας έφερνε τους καφέδες. Ο Γιώργος έκλεινε σελίδες όρθιος στο μάρμαρο κι εγώ με τον Μελέτη «τραβούσαμε» αράδες στις λινοτυπικές. Τη μια για την «Αλλαγή» της Κεφαλονιάς, την άλλη για την «Αλλαγή» της Λέσβου, την τρίτη της Φωκίδας και πάει λέγοντας. Τέλη της δεκαετίας του ’70 κι η εποχή της «αλλαγής» πλησίαζε, όχι μόνο στο στενάχωρο ημιυπόγειο τυπογραφείο στο γωνιακό τριώροφο της Μεσολογγίου με την Αντρέα Μεταξά, αλλά και για όλη την Ελλάδα.

Κάποια μεσημέρια, εκεί λίγο πριν τα Χριστούγεννα, έπρεπε να μείνουμε ως αργά, εφόσον όλοι οι πελάτες-εκδότες βιάζονταν να κλείσουν εορταστικό φύλλο κι η «ύλη» μαζευότανε στα ντοσιέ βουνό. Το μικρό μπαρ-εστιατόριο –με το καταπληκτικό βραστό– στην άλλη άκρη της Μεσολογγίου ζέσταινε και με το παραπάνω τα πεινασμένα μας στομάχια. Ύστερα ο Μιχάλης ξανά τους καφέδες να μας κρατήσουν ξύπνιους ως το βράδυ.

Ο Μιχάλης διατηρεί ακόμα το ίδιο μπακαλικάκι –σαν mini market πλέον– αλλά όλα τριγύρω έχουν αλλάξει από την εποχή που λαχάνιαζα καθημερινά στην ανηφορική διαδρομή για το μεροκάματο, Ομόνοια-Κάνιγγος-Κωλέττη-Μεσολογγίου. Το τυπογραφείο δεν υπάρχει πια, από χρόνια το ‘χει καταπιεί η φωτοσύνθεση. Η Μεσολογγίου κι η Τζαβέλα θάφτηκαν κάτω από πλάκες κι έγιναν πεζόδρομοι, παλιά νεοκλασικά γκρεμίστηκαν ή ρημάζουν μέσα στην εγκατάλειψη και τη βρώμα. Η γειτονιά δεν θυμίζει σήμερα κάτι από τη γειτονιά του τότε. Η ζωή δεν θυμίζει σήμερα κάτι από τη ζωή του τότε.

Φέρνω στο νου εικόνες από τότε κι αφηγούμαι στα παιδιά μου ιστορίες ‘κείνης της εποχής. Τα σφίγγω –όσο μπορώ πια– στην αγκαλιά μου κι αισθάνομαι την καρδιά τους να χτυπά ζεστή κάτω απ’ το στήθος τους. Στα μάτια όμως αποφεύγω τούτη την ώρα να τα κοιτάξω. Αυτό το σήμερα έχει κι απ’ τα χέρια μου περάσει…

ΑΝΕΙΔΙΚΕΥΤΟΣ

2009-09-24T10:57:00.005+03:00

Λείπω αλλά δεν απουσιάζω. Οι καιροί ορίζουν κι οι μέρες παρακολουθούν τα προστάγματά τους. Μεγάλη δύναμη οι συνήθειες, σαγήνη σκέτη η καθημερινή βολή. Φόβος το άγνωστο κι ανησυχία η αλλαγή. Από τόπο σε τόπο, οι εποχές που φεύγουν γι’ αλλού δεν σε συγκινούν και δε σε γοητεύουν το ίδιο, εσύ είσαι ήδη αλλού. Οι μέρες μικραίνουν σαν έχεις πολλά να προφτάσεις στις ώρες τους.
Με μια εφημερίδα στο χέρι, από κολώνα σε κολώνα κι από ενοικιαστήριο σ’ ενοικιαστήριο. Οι εξετάσεις, τα μηχανογραφικά, οι βάσεις, τ’ αποτελέσματα, οι έννοιες κι οι συζητήσεις ενός ολόκληρου καλοκαιριού, εκτοπίζονται από την αγωνία να βρεθεί έστω μια γκαρσονιέρα της προκοπής, να στηθεί ένα υποφερτό νοικοκυριό, να τακτοποιηθεί το παιδί. Όλα ανακατεμένα με τη χαρά της επιτυχίας απ’ τη μια και τη συγκίνηση του αποχωρισμού απ’ την άλλη.
Οι νομοτέλειες της ζωής, που θέλουν τα παιδιά ν’ απομακρύνονται και ν’ ανοίγουν τα δικά τους φτερά με το πέρασμα του χρόνου, αντιμέτωπες με το συναίσθημα του γονιού και τη δύναμη της συνήθειας. Να τα ξυπνήσεις, να τα φροντίσεις, να τα διαβάσεις, να τα παίξεις και στο τέλος τα παίζεις εσύ διαπιστώνοντας πόσο ανώριμος, εγωιστής κι αλαζόνας είσαι.
Το «ξύπνα!» γίνεται «ξύπνησε;», το «τι θα φας;» γίνεται «έφαγε;», το «πού θα πας;» γίνεται «πήγε;», το «τι ώρα θα γυρίσεις;» γίνεται «γύρισε;» και πάει λέγοντας στο γαϊτανάκι της καθημερινότητας, που αλλάζει άρδην για την οικογένεια που το παιδί της πετυχαίνει σε σχολή εκτός των οικογενειακών τειχών.

Ανειδίκευτος γονιός ήμουνα γι’ αυτή την κατάσταση. Ευτυχώς, το παιδί φαίνεται να διαθέτει όχι μόνο την αγάπη και το ενδιαφέρον να με νοιώσει, αλλά και την ευφυΐα και την ωριμότητα να με ερμηνεύσει και να με κατανοήσει. Προσπαθώ να το διαχειριστώ, αλλά προς το παρόν παρηγορούμαι ότι το Σαββατοκύριακο των εκλογών θα είναι πάλι εδώ… (Να και κάτι καλό που αφήνει αυτή η κυβέρνηση!)

Foto by: Igor Seyl

ΛΟΝΔΙΝΟ ΤΕΛΟΣ

2009-07-07T11:23:00.012+03:00

Είναι ακριβή πόλη το Λονδίνο, είναι όμως μια πόλη που σε αποζημιώνει με την ποιότητα ζωής και το υψηλό επίπεδο των υπηρεσιών και ανέσεων που προσφέρει, αν τύχει μάλιστα να είναι κι ο καιρός καλοκαιρινός –όπως ήταν όλη σχεδόν την προηγούμενη εβδομάδα– μπορείς να χαρείς και ν’ απολαύσεις τις ομορφιές της πόλης ακόμα πιο άνετα κι ευχάριστα.
Διάλειμμα ξενοιασιάς και αναψυχής αυτό το ταξίδι, που όλη η οικογένεια όπως φαίνεται το είχε ανάγκη. Παρά τις απίστευτες ώρες ορθοστασίας, περπατήματος και της κούρασης, η γεύση που αργά το απόγευμα έμενε στα χείλη ήταν γλυκιά κι η διάθεση και για τη βραδινή συνέχεια για μια μπύρα, αμείωτη. Η μέρα βλέπεις αυτή την εποχή είναι ατέλειωτη! Από τις πέντε ξημέρωνε και για να δούμε το φεγγάρι έφτανε έντεκα και βάλε!
Η πόλη δεν χρειάζεται συστάσεις, άλλωστε δεν είμαι κι η… Μάγια Τσόκλη ή ο Μαμαλάκης για να ξεκινήσω τις περιγραφές. Θα επισημάνω μόνο αυτό που έμεινε ως λέξη στο μυαλό μου σχετικά με τον τρόπο που λειτουργεί αυτή η πολυπληθής, πολυπολιτισμική μεγαλούπολη: Οργάνωση.
Καθαριότητα, συγκοινωνίες, εξυπηρέτηση, αποτελεσματικότητα. Δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό να αξιοποιείς ακόμα και την «ουρά» για να χρηματοδοτείς την τουριστική σου βιομηχανία, δεν μπορώ όμως να μην παραδεχτώ ότι –αν μη τι άλλο– είναι ευρηματικό κι έξυπνο. Δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό να τρως το μεσημέρι στο διάλειμμα ένα σάντουιτς στο πόδι, δεν μπορώ όμως να μην παραδεχτώ ότι ούτε ένα χαρτάκι ή πλαστικό δεν έμενε μετά πεταγμένο στο πλακόστρωτο. Δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό να διακόπτονται λόγω έργων τα δρομολόγια του μετρό προς Χίθροου, δεν μπορώ όμως να μην παραδεχτώ ότι οι εναλλακτικές συγκοινωνιακές λύσεις ήταν και πολλές και αξιόπιστες. Δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό που τα μάρμαρα από τον Παρθενώνα εκτίθενται δωρεάν επί Βρετανικού εδάφους, δεν μπορώ όμως να μην παραδεχτώ ότι τους αποδίδεται η ιστορική αξία κι ο σεβασμός που τους πρέπει.
Λονδίνο τέλος, αλλά οι διακοπές είναι προ των πυλών!... Και δεν υπάρχει πιο ευχάριστο συναίσθημα νομίζω, από το ν’ αδειάζεις βαλίτσες με άπλυτα –έχοντας γεμάτες τις «μπαταρίες»– και να μετράς τις μέρες μέχρι να τις ξαναγεμίσεις –μαζί με τα βατραχοπέδιλα, τα αντηλιακά και τα μαγιό– για την εξόρμηση στην πανέμορφη Κέρκυρα.

ΤΑ "ΑΓΑΘΑ" ΚΟΠΟΙΣ ΚΤΩΝΤΑΙ

2009-06-27T17:08:00.005+03:00

Βρέθηκα σε μια αποχαιρετιστήρια εκδήλωση για τη λήξη της σχολικής χρονιάς ενός Λυκείου της περιφέρειας. Λίγο – πολύ σ’ όσους έχουν παιδιά είναι γνωστό το τελετουργικό κι η εθιμοτυπία αυτών των εκδηλώσεων, απαγγελίες, βραβεύσεις, πανηγυρικοί κι άλλα παρόμοια και σχετικά. Χτες βράδυ όμως, παρακολουθώντας αυτή την εκδήλωση, αισθάνθηκα πολύ άβολα κι ενοχλήθηκα από την επιπολαιότητα(;) κι ελαφρότητα(;) με την οποία αντιμετωπίστηκαν ορισμένα κρίσιμα κατά τη γνώμη μου θέματα από τον λυκειάρχη κι από το σύλλογο των διδασκόντων.

Παρουσία όλων των τοπικών νομαρχιακών και δημοτικών αρχών και παραγόντων, εκπροσώπου του υπουργείου παιδείας, σχολικών συμβούλων, μαθητών και πλήθους γονέων που συμμετείχαν, μου προκάλεσε αλγεινή εντύπωση το γεγονός, ότι μέσα σε όλες τις βραβεύσεις –που κάποιες ήταν τραβηγμένες όχι μόνο από τα μαλλιά αλλά κι από ‘γω δεν ξέρω από τι– επιτράπηκε σε τοπικό παράγοντα κατασκευαστή ακινήτων και δημοτικό σύμβουλο –ο οποίος χρήστηκε μάλιστα από τον λυκειάρχη «χορηγός»– να ανέβει στην εξέδρα και να μοιράζει φακελάκια με χρηματικά ποσά εν είδη βραβείων στους μαθητές του Λυκείου που αρίστευσαν.

Δεν ξέρω πόση αφέλεια μπορεί να έχει μια τέτοια χειρονομία, εκείνο που μ’ ενδιαφέρει και θεωρώ επιλήψιμο δεν είναι ούτε γιατί ο άνθρωπος είχε τη διάθεση να επιβραβεύσει με έξοδά του μαθητές ή ότι είναι κατασκευαστής, ούτε γιατί είναι δημοτικός σύμβουλος και τοπικός παράγοντας, ο τρόπος, το «φακελάκι» με τα χρήματα είναι εκείνο που με κάνει έξω φρενών.

Τι μήνυμα πέρασε προς το σύνολο των παρευρισκόμενων μαθητών η χειρονομία αυτή; Είναι η «ηθική αμοιβή» των κόπων και των προσπαθειών των μαθητών που αρίστευσαν ή μια απροκάλυπτη νομιμοποίηση του χρηματισμού και του «λαδώματος»; Έχει άραγε σημασία, αν ο χρηματισμός από οποιονδήποτε είναι για καλό σκοπό; Και δεν αναφέρομαι, φυσικά, στο Ι.Κ.Υ και στους άλλους θεσμοθετημένους φορείς της πολιτείας που χρηματοδοτούν κι επιβραβεύουν ανάλογες προσπάθειες, ούτε ασφαλώς στις εταιρείες που προσφέρονται όντως ως χορηγοί στο πλαίσιο και με τους όρους που θέτει η εταιρική κοινωνική ευθύνη τους.

Χάθηκε ένα βιβλίο, ένα αναμνηστικό, ένα εισιτήριο ταξιδιού, κάτι βρε αδερφέ, που θα απενοχοποιούσε και θα έδινε στην χειρονομία τα ευγενικά χαρακτηριστικά της, αλλά ταυτόχρονα θα επέτρεπε να έχουμε κι όλοι οι παρευρισκόμενοι στην εκδήλωση την ψευδαίσθηση, ότι το σχολείο μαθαίνει στα παιδιά πως ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα κι ότι οι δάσκαλοι διδάσκουν ακόμα, ότι τα αγαθά κόποις κτώνται…

ΒΙΒΛΙΑ ΑΠΟ ΧΕΡΙ ΚΑΜΜΕΝΑ...

2009-06-15T17:24:00.004+03:00

Δεν θυμάμαι το γιό μου πιο βαριεστημένο. Κοντά ένα μήνα τώρα έχουν αρχίσει οι εξετάσεις κι ακόμα να τελειώσουν. Σχεδόν αρνείται το διάβασμα. Γεωγραφία δίνει μεθαύριο και αμφιβάλω αν κατορθώσω να τον «στριμώξω» να διαβάσει κάνα δίωρο. Το ωραίο είναι ότι ούτε καν ρυθμό δεν είχαν από μάθημα σε μάθημα. Τη μια τους άφηναν μια βδομάδα και την άλλη έγραφαν τρεις μέρες συνέχεια. «Χόρεψαν» στο ρυθμό των πανελληνίων, στο ρυθμό των εκλογών και τώρα στο ρυθμό το καλοκαιριού. Άντε να μαζέψεις τα παιδιά από τη βόλτα, από το skate και απ’ το lineage.

Όλα τα της εκπαίδευσης φαίνεται να έχουν ακουμπήσει τις όποιες ελπίδες τους πάνω στους ώμους της επιτροπής Μπαμπινιώτη, που θα δημοσιοποιήσει όπως γράφτηκε στις εφημερίδες τις προτάσεις της κατά το Σεπτέμβριο. Ως τότε άλλη μια ευκαιρία θα έχει η εκπαίδευση να βρεθεί στο προσκήνιο κι αυτή θα είναι με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Άλλο μαρτύριο κι αυτό…

Αν κατορθώσουν αυτές οι προτάσεις να υλοποιηθούν δεν το γνωρίζει κανείς, εκείνο που είναι βέβαιο, είναι το ότι, αλλαγές προς τα πάνω -όση συναίνεση κι αν διαθέτουν- χωρίς γενναία χρηματοδότηση, επαρκές και άριστα κατηρτισμένο διδακτικό προσωπικό και άρτιες υποδομές σε κτίρια και μέσα, δεν μπορεί με τίποτα να ορθοποδήσουν.

Ζούμε στη χώρα που τα θαύματα διαρκούν το πολύ μια μέρα. Ένας Θεός, λοιπόν ξέρει, πώς θα επιτύχουμε ν’ αλλάξουμε ριζικά το εκπαιδευτικό μας σύστημα, με την υπομονή μας εξαντλημένη, με τον ενθουσιασμό μας εξαφανισμένο και με τις ελπίδες μας εξοντωμένες, τη στιγμή μάλιστα, που οι πόροι που διαθέτουμε είναι εξαφανισμένοι, οι εκπαιδευτικοί μας εξαντλημένοι κι οι υποδομές σε σχολεία και μέσα εξοντωμένες.

Μέχρι τότε ο μικρός μου γιός –κι όλοι οι συνομήλικοί του γιοί και κόρες– θα υποχρεώνονται να μαθαίνουν στο μάθημα υπό τον τίτλο «Γεωγραφία» Β’ Γυμνασίου, «χύμα» πληροφορίες, που θ’ αρχίζουν απ’ τους «χωροπληθείς» κι «ισοπληθείς» χάρτες, θ’ ανακατεύουν τον πληθυσμό και τις διοικητικές περιφέρειες της Ελλάδας με τις γλώσσες, τις θρησκείες και τον πολιτισμό των ευρωπαίων, θα ρίχνουν κάποιες ματιές στην «παλαιοευρώπη» λοξοκοιτάζοντας πότε στην Ιβηρική χερσόνησο και πότε στην Ιταλία και την Κύπρο και ξαφνικά –αφού αρπάξουν κάτι για το κλίμα της Ευρώπης– θα βρίσκονται να διαβάζουν για τις οικονομικές δραστηριότητες και τις «ζώνες μικτών αγροτικών δραστηριοτήτων», τον τριτογενή τομέα της οικονομίας και τον τουρισμό της Ευρώπης και θα καταλήγουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα όργανά της.

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τη γεωγραφία δεν είμαι εκπαιδευτικός για να το γνωρίζω. Εκείνο για το οποίο είμαι βέβαιος, είναι ότι, αν κάποτε τα παιδιά μας θυμούνται τη Βιστωνίδα, θα το χρωστάνε στο Ρουσσόπουλο και το Βατοπέδι, παρά στην επιγραμματική αναφορά της στη σελίδα 120 του σχολικού βιβλίου…

Υπομονή!... Μία και καμία μας έμειναν και φέτος, μετά; Φουλ για διακοπές!

ΠΛΑΤΕΙΑ ΛΑΥΡΙΟΥ

2009-05-26T17:59:00.013+03:00

Αφετηρία και στάση λεωφορείων δίπλα στους σκουπιδοτενεκέδες, σπασμένες πλάκες στα πεζοδρόμια, κλειστά και βρωμισμένα με κουτσουλιές σιντριβάνια, πεζοδρόμια κατειλημμένα από τραπέζια και ζαρντινιέρες. Αργόσχολοι, μικροπωλητές, νταβατζίδες και χασομέρηδες κάνουν χάζι τις γυναίκες που –απ’ τα χαράματα σχεδόν– ψάχνουν πελάτες για τον αγοραίο ερωτά τους. Η παρκαρισμένη κλούβα της αστυνομίας με τα ΜΕΑ δίπλα στην «Πειραιώς». Μέχρι πρότινος, τριγυρνούσαν ή σωριάζονταν σε κάποιες γωνιές και τ’ ανθρώπινα ναυάγια, που λόγω ΟΚΑΝΑ –στον πρώην σταθμό Α’ Βοηθειών της Γ’ Σεπτεμβρίου. Κάθε εικόνα δίνει τον τόνο και μαρτυρά το στίγμα για το πού οδηγείται η περιοχή.

Στην πλατεία Λαυρίου, που απέχει γύρω στα διακόσια μέτρα από την πλατεία Ομονοίας, αλλά και στους γύρω δρόμους απλώνεται μέρα με τη μέρα ένα πέπλο εγκατάλειψης και μαρασμού. Εκείνοι, που καθημερινά διέρχονται, ζουν ή έχουν τα μαγαζιά τους εκεί, διαισθάνονται τη βαριά ανάσα της παρακμής. Οι γύρω δρόμοι, Βεραντζέρου, Χαλκοκονδύλη, Σωκράτους, μέχρι την πλατεία Βάθη και πιο κάτω το Μεταξουργείο δεν θυμίζουν τίποτε από την Αθήνα της δεκαετίας του ’70 και του ’80, αλλά και πιο πρόσφατα το 1990 και το 2000, που έγινε σοβαρή προσπάθεια για την ανάπλασή της, με πλακοστρώσεις, σιντριβάνια, κήπους, βάψιμο των κτιρίων, αναπαλαιώσεις νεοκλασικών, ξενοδοχείων κ.λπ.. Μετά το 2004 και τη λάμψη των Ολυμπιακών αγώνων, η εγκατάλειψη είναι ορατή δια γυμνού οφθαλμού.

Με την περιοχή με συνδέουν μνήμες από τα παιδικά μου ακόμα χρόνια, όταν πιτσιρίκος γεμάτος ενθουσιασμό και καμάρι, κατέβαινα με το «115» στην αφετηρία της Σατωβριάνδου για να πάω στη δουλειά του πατέρα μου. Οι δρόμοι έσφυζαν από ζωή. Κόσμος πηγαινοερχόταν, μαγαζιά κάθε λογής, σουβλατζίδικα, καφέ μπαρ, εμπορικά με φωτιστικά, με ρούχα, με παπούτσια, μπακάλικα, κοσμηματοπωλεία, φαρμακαποθήκες. Στην πιο πάνω γωνία ο Δενέγρης με τα ατέλειωτα παιχνίδια, αλλά κι η «Στάνη», στην οδό Μαρίκας Κοτοπούλη, με τις παραδοσιακές γεύσεις, το γάλα, το γιαούρτι με το μέλι και τους λουκουμάδες. Στον ίδιο δρόμο κι οι κινηματογράφοι «Κοτοπούλη» –που στη θέση του χτίστηκε το κλειστό σήμερα ξενοδοχείο «La Mirage»– και το «Κοσμοπολίτ» προς τη Βεραντζέρου. Σχεδόν απέναντι επί της Σατωβριάνδου, απέναντι από το ξενοδοχείο «ΕΛΛΑΣ» –ρημάζει κι αυτό κλειστό μαζί με όλα τα μαγαζιά της γωνίας– ήταν κι ο κινηματογράφος «Ομόνοια», που λειτουργούσε στο υπόγειο του ομώνυμου πολυτελούς ξενοδοχείου. Το άλλο μεγάλο ξενοδοχείο που θυμάμαι εκεί γύρω ήταν το «Ambassador», στην οδό Σωκράτους, ενώ πιο κάτω σε μια στενή πολυκατοικία στεγαζόταν το «6ο», μ’ έναν αστυνομικό πάντα να κάνει βόλτες μπρος στην είσοδο. Βεραντζέρου και Γ’ Σεπτεμβρίου ήταν η γωνία τις γλυκιάς μου απόλαυσης, το «Λαύριον», το ζαχαροπλαστείο, με τις υπέροχες σοκολατίνες που έδωσε το όνομά του και στην μικρή πλατεία απέναντι επί της Γ’ Σεπτεμβρίου –ευτυχώς το «ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΝ» σώζει στις μέρες μας τη γλυκιά παράδοση.

Χίλιες δυο εικόνες μπορώ να θυμηθώ απ’ αυτή την περιοχή, που εξακολουθώ κάθε πρωινό, λόγω εργασίας πλέον, να περιδιαβαίνω ακόμα. Μου ήρθαν στο μυαλό με αφορμή το αφιέρωμα στην «Κυριακάτικη», για το Εφετείο της οδού Σωκράτους 65, που δεν είναι άλλο από το ξενοδοχείο «Ambassador», των παιδικών μου χρόνων.

Πλατεία Λαυρίου. Τίποτα σήμερα δεν παραπέμπει σε κεντρική περιοχή μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής πρωτεύουσας, ούτε καν μιας πόλης που αναπτύχθηκε σεβόμενη την ιστορία και το παρελθόν της. Μόνον ο κωφάλαλος λούστρος, με την περιποιημένη μπλε ποδιά και τις χαρακτηριστικές χειρονομίες που χρησιμοποιεί «συνομιλώντας» με τους πελάτες του, έχει μείνει ολόιδιος, απαράλλαχτος στο πέρασμα του χρόνου. Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο αποκρουστική αν κατηφορίσεις προς την πλατεία Βάθη ή το Μεταξουργείο. Δεν είναι μακριά ο καιρός, που κι αυτές οι περιοχές θα έχουν την εξέλιξη που είχε κι εκείνη γύρω από την πλατεία Θεάτρου. Και προς τα Εξάρχεια όμως –που κάθε βράδυ «στενάζουν» από τους ένστολους κρανοφόρους και τις κλούβες των ΜΑΤ– η κατάσταση έχει πάρει δυσάρεστη τροπή…

Δεν ξέρω αν είναι συνομωσία, σχέδιο, αδιαφορία ή ανικανότητα, ένα είναι το δεδομένο, ότι το κέντρο της πόλης των Αθηνών έχει εγκαταλειφθεί από τους κυβερνώντες, αλλά κι από τους τοπικούς άρχοντες. Τα πρόσφατα θλιβερά γεγονότα –αλλά κι όσα σποραδικά εκδηλώνονται– είναι μόνο το ανησυχητικό προανάκρουσμα ενός όχι πολύ μακρινού αύριο, που η κατάσταση θα είναι μη αναστρέψιμη κι η πόλη αναγκαστικά θα αστυνομοκρατείται για να μπορεί υπάρχει και να λειτουργεί.

Δεν της αξίζει ένα τέτοιο αύριο της Αθήνας.

Αυτή η πόλη, όλους μπορεί να τους αγκαλιάσει, να τους θρέψει, να τους σεργιανίσει, να τους αγαπήσει, φτάνει λίγο να της δείξουν σεβασμό, αγάπη, ενδιαφέρον, φροντίδα. Στην πόλη που γεννήθηκε και άκμασε η δημοκρατία, δεν χρειάζεται αυταρχισμός και βία. Χρειάζεται πρώτ’ απ’ όλα η βούληση κι η απόφαση από τις πολύμορφες και πολυώνυμες εξουσίες που σήμερα μόνο την απομυζούν και τη δυναστεύουν (υπουργεία, δήμος, νομαρχία, δημόσιες υπηρεσίες, ΔΕΗ, ΟΤΕ, τράπεζες, πανεπιστήμια κ.λπ.). Χρειάζεται μεταξύ τους διάλογος, συνεργασία και συμφωνία, ώστε να σχεδιάσουν και να χρηματοδοτήσουν από κοινού ένα αύριο που θα είναι πολύχρωμο, πολυπολιτισμικό, πολυφωνικό και πολύβουο. Ένα αύριο, που δεν θα ανήκει μόνο σ' όσους επιμένουν να μένουν και να πασχίζουν για την Αθήνα, αλλά θα προσελκύσει κι άλλους, για την ομορφιά και την ποιότητα της ζωής. Ένα αύριο, μιας πρωτεύουσας πόλης αντάξιο της ιστορίας και της πολιτιστικής της κληρονομιάς.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΛΠΙΔΕΣ

2009-05-15T09:41:00.003+03:00

Αν ήμουν ο Μπαμπινιώτης, θα έβαζα τα παιδιά να γράψουν για την ελπίδα. Θα τα προέτρεπα να εκφράσουν αυτά που τα εμπνέουν, που τα συναρπάζουν, που θα ήθελαν να επιδιώξουν στη ζωή τους. Όχι επαγγελματικά, περιβάλλοντα, οικογένειες και πολιτιστικές ταυτότητες. Όχι όλα αυτά, για τα οποία όλοι εμείς οι «μεγάλοι» έχουμε μπερδέψει τα μπούτια μας -ακροβατώντας μεταξύ των συναισθηματισμών της μεταπολίτευσης και του κυνισμού της παγκοσμιοποίησης- και βάζουμε τα παιδιά να μας τα εκθέσουν. Όχι δεν θα έβαζα τα παιδιά να εκτεθούν, να γράψουν για τα δήθεν προβλήματα, τις δήθεν κρίσεις, τις δήθεν σχέσεις, τις δήθεν εξετάσεις.
Θα δοκίμαζα ν’ αχρηστεύσω όλα τα βοηθήματα και τα λυσάρια για ν’ αναδείξω την ψυχή αυτών των παιδιών, για ν’ αναζητήσουν μέσα τους εκείνη τη φλόγα που σε κάνει ν’ αγαπάς, να οραματίζεσαι, να επιθυμείς, να συμμετέχεις, να ελπίζεις. Θα προκαλούσα τον αυθορμητισμό τους, την ζωντάνια τους, τις ιδέες τους, την επινοητικότητά τους για ν’ ακυρώσουμε τα καλούπια και την τυποποίηση στην πράξη. Ναι, αυτή την τεχνηέντως κατασκευασμένη σαν κορυφαία στιγμή της ζωής τους, θα τα καλούσα να τολμήσουν να ξεφύγουν, να εκφράσουν στο χαρτί ό,τι νομίζουν πως για να το πετύχεις, αξίζει να διεκδικήσεις με πάθος, να ματώσεις, να ξενυχτήσεις, να κοπιάσεις.
Αν ήμουν ο Μπαμπινιώτης και κατόρθωνα με το θέμα αυτό να φωτίσω τα κουρασμένα απ’ το διάβασμα μάτια, να συσπάσω τα σφιγμένα απ’ την αγωνία χείλη, να λύσω τα δεμένα απ’ το άγχος χέρια, ν’ ανοίξω τις κλειδωμένες απ’ την καθημερινότητα νεανικές ψυχές, θα έλεγα πως η ελπίδα δεν έχει πεθάνει. Θα έλεγα πως όσο έχουν αυτά τα παιδιά ελπίδα, όλοι μας μπορούμε να ελπίζουμε…
Καλή σου επιτυχία, αγόρι μου!... Καλή επιτυχία σε όλα τα παιδιά!!

ΓΕΙΑ ΣΟΥ ΜΠΑΜΠΑΚΟ

2009-05-12T12:47:00.006+03:00

Φιγούρες, χάρτινες, δερμάτινες, σκαλισμένες, ασπρόμαυρες, ζωγραφιστές. Χαρακτήρες, σπιρτόζοι, κουτοπόνηροι, αυταρχικοί, ναζιάρηδες, ελληνικοί. Ιστορίες, διασκεδαστικές, περιπετειώδεις, εμπνευσμένες, παραδοσιακές, ξεκαρδιστικές.
Μπορεί να σβήσανε για πάντα τα φώτα του μπερντέ για τον Ευγένιο Σπαθάρη, ο καραγκιόζης όμως μπορεί να ροχαλίζει ήσυχος πως δεν έμεινε στη σκιά. Μπορεί να μην ξαναμιλήσει μ’ εκείνη τη χαρακτηριστική ένρινα βραχνή φωνή του, τη φωνή που όλοι έχουμε φυλάξει τρυφερά στη μνήμη μας, το ταξίδι του όμως στην αιωνιότητα δεν μπορεί να το διακόψει κανένας δράκος, κανένας Βεληγκέκας, κανένα καταραμένο φίδι. Μπορεί το κολλητήρι να μην πρόλαβε να μάθει πόσο κάνουν τρία και δύο, χιλιάδες όμως πιτσιρίκια έμαθαν να γελούν αυθόρμητα και να διασκεδάζουν με τα κατορθώματά του. Το ποτιστήρι, η φασολάδα, η παράγκα, μπορεί να σκοτείνιασαν ξαφνικά, παραμένουν όμως διαχρονικά σύμβολα και συνειρμοί για το ατίθασο κι ελεύθερο πνεύμα, για την ολιγαρκή και λιτή καθημερινότητα, για την αυτάρκη κι ανεπιτήδευτη ζωή.
Το σπουδαίο που προσέφερε ο Ευγένιος Σπαθάρης στον καραγκιόζη, είναι ότι τον έβγαλε από τη σκιά της σκιάς του. Τον ανέσυρε από την ανωνυμία, την ανυποληψία και τη μιζέρια και τον έστησε περήφανο, ανυπόταχτο και αυτόφωτο μπροστά στο φως. Τον έπιασε απ’ το αρθρωτό μακρύ – μακρύ του χέρι και τον πήγε σε κάθε γωνιά του κόσμου, πότε σαν γιατρό, πότε σαν γαμπρό, πότε στο δικαστήριο και πότε δίπλα στο Μεγαλέξανδρο. Τον ενσωμάτωσε στη λαϊκή παράδοση, δίχως να παραβλέψει ή ν’ αποσιωπήσει το παραμικρό απ’ την ανατολίτικη καταγωγή του και τον ανέδειξε ως χαρακτηριστική φυσιογνωμία και αυθεντικό χαρακτήρα ρωμιού, που επιβιώνει, συναναστρέφεται, ελίσσεται και διασκεδάζει.
Το μέγεθος και το μεγαλείο των πραγματικά «μεγάλων», αναδεικνύεται κι επιβεβαιώνεται από το κενό που αισθάνεσαι ν’ αφήνουν με την αποχώρησή τους. Το κενό κι η έλλειψη, που δεν προκύπτει από πομπώδεις βιογραφίες ή επώνυμες υπερβολές κι αμετροέπειες, αλλά φωλιάζει σαν γλυκόπικρο δάκρυ στην ψυχή του καθενός, του ανώνυμου, του λαού. Όλων εκείνων που νοιώθουν ορφανοί, μόνοι κι αισθάνονται την ανάγκη με όποιο τρόπο μπορούν να το εκφράσουν για να λυτρωθούν, για να πιστέψουν ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει, ότι όλα εξακολουθούν να είναι όπως πριν.
Ο Ευγένιος Σπαθάρης πέτυχε να είναι τόσο κοντά μας, ώστε όλοι να έχουμε τη βεβαιότητα –άσχετα αν έχουμε χρόνια να δούμε παράστασή του– ότι όλα εξακολουθούν να είναι όπως πριν. Ότι κι εμείς είμαστε όπως τότε κι ότι κάποια στιγμή, είναι δυνατόν να σβήσουν τα φώτα, να χτυπήσει η κουδούνα, ν’ αντηχήσουν οι φωνές από το θορυβώδες τσούρμο του θεάτρου σκιών κι ο καραγκιόζης να διαγράψει με τη σκιά του τις σκιές της καθημερινότητάς μας, συνεπάιρνοντάς μας και πάλι σαν μικρά παιδιά στα πασίγνωστα γλέντια του. Γι’ αυτό είναι μεγάλος…

ΣΤΟΝ ΠΑΤΟ

2009-05-07T10:05:00.003+03:00

Κατάντησε μονότονο πια ν’ αναρωτιόμαστε κάθε τρεις και λίγο: «Υπάρχει πιο κάτω;» Ποντισμένοι στα βάθη, κοιτάμε χρόνο με το χρόνο προς τα κάτω κι επειδή βλέπουμε μόνο σκοτάδι και μαυρίλα, νομίζουμε πως έχει κι άλλο πιο κάτω. Δεν έχει παρακάτω, έχουμε πιάσει από καιρό πάτο.
Στον πάτο, όλα μοιάζουν να έχουν ομοιομορφία και σταθερότητα, οι θεσμοί, οι κανόνες, οι διαδικασίες, οι πολιτικές. Στον πάτο, η ακινησία κι η επανάληψη φαίνεται να είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των ιδεών, των προβληματισμών, των συναισθημάτων, των γεγονότων. Στον πάτο, το εγώ κι η ιδιοτέλεια επιβάλλονται αμείλικτα στη συλλογικότητα, στην ισότητα, στην αλληλεγγύη, στη δικαιοσύνη. Στον πάτο, οι εξουσίες κι οι αρχές αντιλαμβάνονται το δημόσιο συμφέρον με βάση το πολιτικό κόστος, τις πελατειακές σχέσεις, τις εξαρτήσεις, τις δημοσκοπήσεις. Στον πάτο, οι ανάγκες κι οι συμπεριφορές των κοινωνιών προσαρμόζονται στα πρότυπα του life style, των ΜΜΕ, της παραπολιτικής, της ανηθικότητας.
Όλα όσα συμβαίνουν τις τελευταίες μέρες, τους τελευταίους μήνες στον τόπο μας δεν είναι αιφνίδια ούτε ίσως πρωτοφανή, είναι εκφάνσεις της πραγματικότητας, πτυχές της παρακμής κι εκδηλώσεις της κρίσης. Είναι η μονότονη αναπαραγωγή της καθημερινότητας όπως την επιβάλλουν οι τηλεοράσεις και τα ραδιόφωνα. Είναι η παρατεταμένη ανοχή να κινούμαστε λάθρα στις στήλες της παραπολιτικής. Είναι η προϊούσα κυριαρχία της σκοπιμότητας, του κέρδους και του μικροϋπολογισμού στις κάθε είδους δραστηριότητες και σχέσεις. Είναι τα βαρίδια κι οι σκουριασμένες άγκυρες, που μας δένουν και μας κρατούν στον πάτο. Στον πάτο, που ολοένα γίνεται πιο πνιγηρός κι αποπνικτικός από τα λογής - λογής σκουπίδια, ακαθαρσίες και περιττώματα.
Κάποιοι ψάχνουν το γαλάζιο κοιτάζοντας επίμονα κι εναγώνια προς τα πάνω. Κάποιοι αρκούνται βαριεστημένοι στην αποχαύνωση του γαλάζιου της οθόνης. Κάποιοι βολεύονται όπως – όπως με το γαλάζιο της ταυτότητας. Καθένας με τις ανάγκες του, τις προτεραιότητες, τις επιθυμίες, τις γνώσεις του, όλοι μαζί όμως συνυπεύθυνοι κι όχι απλώς συγκάτοικοι στον πάτο του βαρελιού. Συνυπεύθυνοι για όσα συνέβησαν, για όσα συμβαίνουν και για όσα θα συμβούν. Συνυπεύθυνοι πρώτα για τον εαυτό μας και τις πράξεις μας και μετά για τους απέναντι, γιατί οι απέναντι δεν είναι τίποτε περισσότερο ούτε τίποτε λιγότερο από την εικόνα μας, το είδωλό μας. Οι απέναντι είμαστε εμείς οι ίδιοι…

ΤΟ ΣΠΙΤΙ

2009-04-29T11:36:00.001+03:00

Η τζιτζιφιά ήταν το σήμα κατατεθέν. Ψηλή, λεπτή, δίπλα από τη μικρή μεταλλική πόρτα της αυλής, πίσω από τη χαμηλή μάντρα. Τέτοια εποχή τα παρτέρια κατά μήκος του στενού διαδρόμου και ολόγυρα της αυλής ήταν πλημμυρισμένα με χρώματα και ευωδιές. Τα συναγωνίζονταν οι γλάστρες με τις μικροσκοπικές πιπεριές, τα γεράνια, το πλατύφυλλο και τ’ άλλα λουλούδια δεξιά κι αριστερά απ’ τα σκαλοπάτια. Τα χελιδόνια, πηγαινοέρχονταν ακούραστα τιτιβίζοντας βιαστικά, αναζητώντας μετά από κάθε βόλτα τους τα ανυπόμονα νεογέννητα στόματα, που κούρνιαζαν ψηλά στη μικρή φροντισμένη φωλιά τους ολόγυρα απ’ το καλώδιο της λάμπας στη μικρή βεράντα μπροστά στην είσοδο του σπιτιού. Οι κάτασπροι απ’ τον ασβέστη τοίχοι στολίζονταν από τ’ αναρίθμητα μπιζέλια και το μοσχοβόλο γιασεμί και συμπλήρωναν την ανοιξιάτικη πανδαισία των Κυριακών μου στην αυλή της γιαγιάς στο προσφυγικό τής Χρυσοστόμου Σμύρνης.

Παράλληλα στο μακρόστενο οικόπεδο, το σπίτι –ελαφρώς υπερυψωμένο– με δυο δωμάτια που τα ένωνε ένα μικρό χωλ. Η κατακόκκινης απόχρωσης «πάντα», καρφωμένη στον απέναντι τοίχο, ήταν το πρώτο πράγμα που τραβούσε το βλέμμα μπαίνοντας στο χωλ από την κατά κανόνα ανοιχτή πόρτα της εισόδου. Πάνω της κεντημένοι δυο αγέρωχοι καβαλάρηδες που στέκονταν αντικριστά –φύλακες άγγελοι θαρρείς– πάνω από το μικρό ντιβάνι, τη γωνιά της γιαγιάς, τον χώρο υποδοχής. Εκεί κι η σόμπα, η κρεμάστρα, το τηλέφωνο. Το μεταλλικό άσπρο κρεβάτι δέσποζε στην κρεβατοκάμαρα, που όμως χρησιμοποιούνταν και σαν τραπεζαρία, αφού ήταν δίπλα στην υποτυπώδη κουζίνα. Ο μεγάλος μπουφές με τον σκαλιστό καθρέφτη ξεχώριζε στο άλλο δωμάτιο –κάτι σαν σάλα– που το ξύλινο δάπεδό του έτριζε σε κάθε βήμα και που για μένα, στη σκέψη και μόνο ότι από κάτω υπήρχε ένα σκοτεινό κλειστό από πάντα υπόγειο, φούντωνε τη φαντασία κι έκανε την παιδική μου καρδιά να χτυπά τρελά, αν τύχαινε να περπατήσω βράδυ στα παλιά σανίδια. Ο καμπινές έξω, στην πίσω αυλή, εκεί δίπλα που αργότερα χτίστηκε μια κάμαρα και μια κουζινούλα με πατάρι για να στεγάσει όπως – όπως τα όνειρα της νιόπαντρης τότε θείας. Μετά τον ξενιτεμό της, κατοικήθηκε από τον αδερφό της που ζούσε πάντα μαζί με τη γιαγιά.
Έπαιξα, έτρεξα και γέλασα στην αυλή του, δεν το αισθάνθηκα όμως ποτέ να μου χαμογελά με ξενοιασιά και τρυφερότητα. Ξάπλωσα και κοιμήθηκα κάτω απ’ τα σκεπάσματά του, αλλά τα μόνα παραμύθια που ήξερε ήταν μοναξιά, σκοτάδι και σιωπή. Έφαγα με όρεξη καθισμένος στα σκαλοπάτια το αφράτο φρέσκο ψωμί και το τυρί, δεν με άγγιξε όμως ποτέ το ενδιαφέρον κι η αγάπη του. Καρδιοχτύπησα εξερευνώντας τις γωνιές και τις κρυψώνες του, μ’ έσφιγγε όμως το αυστηρό βλέμμα τού κάθε τι που άγγιζα. Άκουσα ν’ ανακατεύονται με δύναμη αντρικές και γυναικείες φωνές, είδα να μπαινοβγαίνουν οργισμένα συγγενικά πρόσωπα, δεν άκουσα γέλια και τραγούδια, δεν είδα να φιλιούνται και ν’ αγκαλιάζονται. Περπάτησα δυο ώρες για να φτάσω ως αυτό, ελπίζοντας να με περιμένει το πολυπόθητο ηλεκτρικό τρενάκι, αλλά γύρισα με τα μάτια γεμάτα απογοήτευση και πάλι με τα πόδια. Μόνο όταν συναντούσα τα ξαδέρφια μου έμοιαζε ν’ αλλάζει η διάθεσή του, τότε που δεν μ’ ένοιαζε αν ασχολείται μαζί μου και αδιαφορούσα για το τι έκανε και πού βρισκόταν, γιατί εκείνες τις στιγμές, εκείνες τις αξέχαστες ώρες, με πλημμύριζε η λαχτάρα και το ενδιαφέρον της Στέλλας, του Γιάννη, του Χρήστου, αισθανόμουν τη ζωή να κυλά καυτή στο άγουρο εφηβικό μου αίμα.
Αν τα σπίτια παίρνουν κάτι απ’ τις ψυχές των ανθρώπων που τα κατοικούν, αυτό το σπίτι έκλεινε πολύ μοναξιά, πολύ μελαγχολία, πολύ πίκρα. Αν τα σπίτια ανασαίνουν και ζουν μαζί με τα όνειρα, τις ελπίδες και τις προσδοκίες των ανθρώπων που τα κατοικούν, αυτό το σπίτι βαριανάσαινε την απελπισία της διάψευσης, ακολουθούσε ασθμαίνοντας το μονοπάτι της εγκατάλειψης, πνιγόταν αργοπεθαίνοντας από το ρόγχο του μοιραίου. Ήταν αδύνατο η τρυφερή παιδική μου αθωότητα να του δώσει πνοή ζωής. Ήταν αδύνατο η αυθόρμητη χαρά κι η ζωντάνια μου να ξυπνήσει τα από χρόνια νεκρωμένα συναισθήματα κι απαντοχές του. Ήταν αδύνατο η λαχτάρα κι η επιθυμία μου να βρίσκομαι κοντά του να του δώσει τη δύναμη και το κουράγιο να κρατήσει μαζί τους ανθρώπους του.
Το σπίτι ρημάζει. Πνιγμένο απ’ τα δέντρα και τα φυτά που κάποτε το στόλιζαν. Εγκαταλειμμένο για πάντα από εκείνους που κάποτε πλήγωνε. Λησμονημένο απ’ όσους έφυγαν. Παρατημένο απ’ όσους εγκατέλειψε. Κρύβεται μέσα στην ασχήμια των χαλασμάτων, ενώ γύρω του ανθίζει η ζωή. Λεηλατείται από κάθε λογής τρωκτικά, σαν το σαράκι που έτρωγε κάποτε τις ζωές των ανθρώπων του. Μόνο η «πάντα» –κουρελιασμένη πια και με τους ιππότες χαμένους μέσα στα ξέφτια της πολυκαιρίας– διακρίνεται από το χάος της εισόδου στον μισογκρεμισμένο τοίχο, μάρτυρας θλιβερός της ζωής που κάποτε πέρασε μέσα απ’ αυτό το σπίτι, αλλά που δε μπόρεσε να την κρατήσει για πάντα, γιατί τα σπίτια ζουν όταν φωλιάζει μέσα τους και ζεσταίνεται απ’ την αγάπη των ανθρώπων η ζωή κι όχι όταν φυλακίζονται και σέρνονται σαν τα φαντάσματα έρημες ανθρώπινες ψυχές.

Ο ΜΕΣΤΟΥΣΗΣ

2009-04-22T12:54:00.001+03:00

Δεν σας έχω μιλήσει για τη Χίο. Μόνο σκόρπιες αναφορές έχω κάνει και τίποτε περισσότερο. Σήμερα, λοιπόν, θα σας μιλήσω για τον Μιχάλη απ’ τα Μεστά, κι είναι σαν να σας μιλάω για τη Χίο, τη Χίο μου. Ναι, οι τόποι έχουν τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων τους, των ανθρώπων που αφήνουν τις πατημασιές τους στο ηλιοκαμένο χώμα και στα κακοτράχαλα μονοπάτια τους, ποτίζονται από την αρμύρα της θάλασσας, ερωτοτροπούν με τη βροχή και ραίνονται με άνθη μηλιάς ή κερασιάς, ανακατεύουν τις μυρωδιές και τις μπερδεύουν με συναισθήματα, διηγούνται απόκοσμες ιστορίες ή πλάθουν παράξενους μύθους, ξυπνούν και κοιμούνται κάτω απ’ τον ουρανό τους, γεννιούνται και πεθαίνουν εκεί. Αυτή είναι άλλωστε, όπως νομίζω, κι η διαφορά των «τόπων» από τις «πόλεις». Οι τόποι είναι οι ρίζες, τα γεννοφάσκια, οι αφετηρίες, αυτό που υπήρχε και θα υπάρχει ανεξάρτητα από ανθρώπους, ενώ οι πόλεις είναι οι συμβατικές διαδρομές ανθρώπων, που δημιουργούνται και χάνονται από τις ανάγκες, τις συγκυρίες, τις σκοπιμότητες.
Ο Τζώνη και το τζιπ του, έκαναν τις καλοκαιρινές συνήθως διαδρομές τους συνοδεία μπουζουκιού από τον Μιχάλη, μόλις η σούμα είχε ποτίσει καλά-καλά τον ουρανίσκο και το λαρύγγι φλεγόταν όχι θαρρείς σε κάθε γουλιά, αλλά πιο πολύ από τα χαχανητά, όπως ξετυλίγονταν οι γεμάτες παράφωνες κορώνες ερωτικές περιπέτειες του αμερικάνου καρδιοκατακτητή.
Στα Νοτιόχωρα ή Μαστιχοχώρια βρισκόμασταν συνήθως καλοκαίρι. Τα Μεστά, το Πυργί, τα Μαύρα Βόλια, η Κώμη, ο Εμποριός, αλλά και τα Νένητα, η Κοινή κι η Καλαμωτή, ήταν οι συχνότερες αναφορές μας, μια για κανένα φρούτο, μια για την καθιερωμένη εφημερίδα, μια για τον παραδοσιακό… φραπέ, μια για κάποιο τοπικό πανηγύρι και πάει λέγοντας. Τα ουζάκια –αν ξεφεύγαμε απ’ το Λιβάδι και τον… Καράμπελα– στο Λιθί, την Αγία Ειρήνη ή στον Λιμένα. Το μπάνιο και το ψάρεμα όμως είχαν αποκλειστικότητα: Διδύμα. Και μη βιαστείτε –όσοι γνώστες– να πείτε πως δεν έχει θάλασσα στη Μέσα –ή στην Έξω– Διδύμα. Η δική μας Διδύμα έχει και παραέχει κι είναι ο κολπίσκος αμέσως μετά τον Λιμένα των Μεστών στο δρόμο προς Ελάτα και κοιτά απέναντι τη Βολισσό, τα Λημνιά και τη Σιδηρούντα.
Παρθένο μέρος πριν είκοσι χρόνια. Με ένα-δυο αρμυρίκια σε κάποιες άκρες των εγκαταλελειμμένων χωραφιών κι αμπελιών. Σε κάποιο απ’ αυτά –κάτω απ’ το Αυγουστιάτικο λιοπύρι– μας έβγαλε ο Μιχάλης τους πιο αυγομένους αχινούς που είχα γευτεί ως τότε και με το αγγούρι και τη ντομάτα πάνω στην καρό πετσέτα, το τυρί στο χέρι και το ζαμπονάκι για συμπλήρωμα, αντιλάλησαν –ντάλα μεσημέρι– οι ιστορίες του Τζώνη στην απέναντι καταπράσινη από τα πεύκα πλαγιά, τρεκλίζοντας τις μεθυσμένες μας νότες από την ανέρωτη Απαλαρίνα.
Ύστερα το στενό μονοπάτι έγινε με τη φροντίδα του κυρ Αλέκου χωματόδρομος κι η παλιά πετρόχτιστη βότα ξαναζωντάνεψε από τα μαστορικά χέρια του Ηλία του Φορμόζου και πήρε τη μορφή σπιτιού, που ήταν και το πρώτο και μοναδικό.
Όταν ξεκινούσε να έρθει για παρέα κάποια βράδια το ξεχωρίζαμε μόλις το τρίκυκλο αγροτικό του έπιανε τη στροφή ψηλά στην πλαγιά, ο χαρακτηριστικός του θόρυβος κονιορτοποιούσε για λίγα λεπτά την απόλυτη γαλήνη της βραδιάς. Βαστούσε πάντα φρέσκα ψάρια –από το περίσσευμα της καλής του της καρδιάς– κεφάλους και λαυράκια, που πιο μεγάλα δεν έχω ξαναδεί από τότε. Για πότε γινόταν η στενή βεράντα σκούνα που μας σεργιάνιζε στα πεντακάθαρα νερά του Αιγαίου, μόνο το φεγγάρι το καταλάβαινε. Τα φώτα της Βολισσού απ’ αντίκρυ λαμπύριζαν παράξενα όσο προχωρούσε η ώρα κι ο Τζώνυ ήταν έτοιμος –για μια ακόμα φορά– να παραδοθεί –μαζί με μας που είχαμε παραδοθεί στη μέθη της σούμας– στο λάγνο βλέμμα μιας άγνωστης νεαρής μεξικάνας.
Ετοίμαζε από καιρό τη μικρή ξύλινη βαρκούλα που μας δάνειζε για το ερασιτεχνικό μας ψάρεμα. Τι κουπί είχα τραβήξει, κάλλους έβγαζαν οι άψητες παλάμες μου! Κι εκτός από τους χάνους –που τους είχαμε ταράξει με την καθετή– θα μου μείνει αξέχαστη η φορά που, κωπηλατώντας τη από τον Λιμένα προς την παραλία μας, έπιασε τέτοια θάλασσα έξω απ’ το λιμάνι, που, μέχρι να καβατζάρουμε στο διπλανό κολπίσκο της Διδύμας, έλεγα –μια ανάσα από τα άγρια θαλασσοδαρμένα απόκοσμα βράχια– ότι δεν θα κατάφερνα με τίποτα να ξαναπατήσω στη στεριά!...
Μια ζωή ζυμωμένος με τη θάλασσα, παλιός ναυτικός, μα, είχε περάσει από χίλια δυο επαγγέλματα. Ηλιοκαμένος και ξερακιανός με τραχιές και δουλεμένες σκληρά παλάμες, έσφιγγε με λατρεία το μπουζούκι στην αγκαλιά του σαν μωρό, σαν βρέφος που το χαϊδεύεις τρυφερά κι αυτό παραδίνεται στο χάδι απαντώντας μ’ ένα γλυκό μονότονο ρονρόρισμα. Η φωνή του ζεστή και αντρίκια έσβηνε στα ξερά χείλη του, μόλις αναδυόταν εκείνο το τόσο εγκάρδιο και πηγαίο χαμόγελό του. Οι κινήσεις του χαρακτηριστικές, εκφραστικός και παραστατικός για ό,τι κι αν σου μιλούσε, από τις ιστορίες στα καράβια μέχρι το τάβλι. Αχ, αυτό το τάβλι, θα μπορούσε να παίζει όλη τη νύχτα μέχρι το –παλιό– «Νήσος Χίος» να φτάσει στο λιμάνι της Χώρας!... Μεστούσης.
Τον θυμήθηκα με νοσταλγία χτες βράδυ, ώρες που η συγκίνηση για κάποιον άλλο Μεστούση που χάθηκε πρόωρα φόρτιζε την ατμόσφαιρα, εκτοπίζοντας αιφνίδια το ευχάριστο και γιορταστικό κλίμα των ημερών.
Είμαι βέβαιος, ότι οι ιστορίες του Τζώνη θα ακούγονται και πάλι κάπου εκεί ψηλά, καθώς τα ποτήρια με τη σούμα θα υψώνονται απ’ τα ξαδέρφια που ξανάσμιξαν –όπως τότε στον τόπο τους– μαζί με τα πειράγματα, τα γέλια και τα χωρατά, που θα μας κάνουν εδώ στην πόλη να νομίζουμε, πως πιο εύκολα μπορούμε την πίκρα και τον πόνο να βαστάξουμε.

ΠΑΣΧΑ ΣΤΟ ΠΑΓΚΑΡΙ

2009-04-13T12:07:00.002+03:00

Πάσχα έρχεται και το θρησκευτικό συναίσθημα λίγο – πολύ βρίσκεται σε έξαρση. Οι καμπάνες που ηχούν καθημερινά, υπενθυμίζουν την ιδιαιτερότητα των ημερών κι επιβάλλουν με τον οξύ μεταλλικό τους ήχο το ρυθμό της καθημερινότητας.
Μεγάλη Εβδομάδα αρχίζει σήμερα και μέρα τη μέρα οι εκκλησίες θα γεμίζουν πιστούς για να παρακολουθήσουν την εξέλιξη και την κορύφωση των «Παθών». Εξαντλητικό το τελετουργικό, που οδηγεί βήμα το βήμα μέχρι τη μεγάλη στιγμή της χριστιανοσύνης, την Ανάσταση.
Πολύς ο κόσμος που θα διαβεί και πάλι το κατώφλι κάποιας εκκλησίας, αφού αυτές τις μέρες εκτός από εκείνους που εκκλησιάζονται τακτικά, οι περισσότεροι πηγαίνουν για ν’ ανάψουν ένα κερί «για το καλό», από έθιμο, αν κι εδώ που τα λέμε, στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, χρόνο με το χρόνο όλο και πιο πολλοί στρέφονται στην παρηγοριά της θρησκείας μέσω της εκκλησίας.

Καθένας με την είσοδό του στο ναό, μετουσιώνοντας την αγάπη και την αλληλεγγύη του προς τον συνάνθρωπο σε πράξη, θα προσφέρει απ’ το περίσσευμα ή το υστέρημά του κατά τα πατροπαράδοτα. Ποιος άραγε δεν μπορεί ν’ ανακαλέσει με ευκολία στη μνήμη του τον ήχο του «οβολού», όπως πέφτει μέσα στο παγκάρι;
Ενώ όμως η αυθόρμητη κι εκούσια συνεισφορά στο «φιλόπτωχο ταμείο» έχει γίνει συνήθεια κι αναπόσπαστη χειρονομία καλής θέλησης εκ μέρους των πιστών που προσέρχονται στις εκκλησίες, η περιφορά του «δίσκου» αποτελεί απαράδεκτη κι εν πολλοίς εξευτελιστική για την εκκλησία διαδικασία. Δεν μπορώ να φανταστώ κάτι περισσότερο αγοραίο κι αποπροσανατολιστικό από να ψάχνουν οι εκκλησιαζόμενοι το πορτοφόλι τους κατά τη διάρκεια της λειτουργίας.
Η αγάπη, η καλοσύνη, η φιλευσπλαχνία, η αλληλεγγύη δεν επαιτούνται, ούτε απαιτούνται. Αποτελούν συναισθήματα που έχουν εσωτερικευθεί και εκδηλώνονται με διακριτικότητα, σεβασμό και αξιοπρέπεια. Η επίσημη Εκκλησία με το θεσμό του «δίσκου» καταπατά κάθε έννοια ελεύθερης βούλησης των πιστών, αλλοιώνει τον κατανυκτικό χαρακτήρα της λειτουργίας και αναμιγνύει τα υπερκόσμια με τα εγκόσμια. Ανατρέχοντας σχετικές πηγές στο διαδίκτυο, ανακάλυψα και οδηγία για τον τρόπο που θα πρέπει οι Επίτροποι ν’ αδειάζουν τους «δίσκους» στο παγκάρι, «ώστε ο θόρυβος των κερμάτων νά μή ενοχλεί κανένα, ούτε νά σκανδαλίζει».
Το μέγεθος κι η αποτίμηση της «εκκλησιαστικής», όπως λέγεται, περιουσίας έχει αποτελέσει θέμα για μύρια όσα άρθρα, σχόλια και αντιπαραθέσεις. Το ίδιο και για το χάος με τα μυριάδες -περισσότερα από 10.000- εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα (μητροπόλεις, ναοί, μονές, προσκυνήματα, ιδρύματα, κληροδοτήματα κ.ά.). Δεν θα λύσουμε τώρα –αμφιβάλουμε κι αν θα λυθεί ποτέ– αυτό το θέμα. Το θέμα όμως της «περιφοράς δίσκου» κατά τη διάρκεια της λειτουργίας είναι ένα θέμα που μπορεί και πρέπει να λυθεί άμεσα. Η κατάργηση αυτού του αήθους «εκβιασμού» των εκκλησιαζόμενων στο όνομα της στήριξης των ναών ή κι εγώ δεν ξέρω ποιού, είναι αναγκαίο να τερματιστεί.
Δεν θα χρησιμοποιήσουμε ως επιχείρημα τη φορολογική ασυλία της Εκκλησίας ενόψει της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας, ούτε την εν πολλοίς λαϊκιστική κριτική για τη χλιδή και την υπερβολή που παρατηρείται στις εκδηλώσεις πολλών ιεραρχών και ιερών ναών. Δεν θα εκμεταλλευτούμε τις αμφιλεγόμενες δραστηριότητες που πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας και πρόσβαλαν το κοινό αίσθημα (βλέπε Βατοπέδιο). Υποστηρίζουμε μόνο την ανάγκη ν’ αποκτήσει ο εκκλησιασμός, αυτό το καταφύγιο της ψυχής για τους πιστούς, τα πνευματικά χαρακτηριστικά που θα πρέπει να τον διακρίνουν και ν’ απαλλαγεί από στοιχεία που αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία του και προκαλούν το θρησκευτικό συναίσθημα.
Οι «λαϊκοί» έχουν το κριτήριο και το αισθητήριο να συμπαραστέκονται και να υποστηρίζουν εκεί που υπάρχουν πραγματικές ανάγκες. Ας τους δείξει κι η Εκκλησία την εμπιστοσύνη της, ας αρκεστεί στην ενθάρρυνση και στην εμψύχωση των πιστών κι ας αφεθεί στην ελεύθερη κρίση και την αγάπη τους. Είμαι βέβαιος, ότι όχι μόνο θα εκπλαγεί από το αλάθητο και τη διακριτικότητα των πρωτοβουλιών τους, αλλά θα εισπράξει ως «σώμα» και πολλαπλάσια. Κι αυτά τα «έσοδα» –αν αναφερόμαστε φυσικά σε πνευματικό ίδρυμα– δεν αποτιμώνται μόνο από Εκκλησιαστικά Συμβούλια κι Ερανικές Επιτροπές, αλλά προπαντός από γαλήνιες συνειδήσεις και χαμόγελα αγάπης.

Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ...

2009-04-07T13:10:00.001+03:00

Δεν ξέρω αν σου έχει συμβεί να αισθάνεσαι κάποιον ολότελα δικό σου, αν και δεν τον ξέρεις, ούτε έχεις κάτι κοινό μαζί του, απλώς και μόνο ταυτίζεσαι μαζί του επειδή υποφέρει, βρίσκεται σε κίνδυνο ή σε δεινή θέση. Αγωνιάς κι υποφέρεις, μετράς λεπτά κι αφουγκράζεσαι ραδιόφωνα –λες κι είσαι εσύ αυτός που θα ξανακούσει τη φωνή του…
Ο χτεσινός φονικός σεισμός στην Ιταλία έθαψε κάτω από τα χαλάσματα όχι μόνο κορμιά ζεστά από τον ύπνο ή τον έρωτα, όχι μόνο γαλανά μάτια και κατακόκκινα χείλη, όχι μόνο ανάσες και όνειρα. Έθαψε την ελπίδα, μια ελπίδα που φυτρώνει κάθε φορά που, ενώ κάποια κρύα είδηση για καταστροφικό σεισμό κάνει το γύρο του κόσμου, μια φωνή ακούγεται κάτω από τα χαλάσματα…
Η φωνή του Βασίλη ήταν που έκανε να φυτρώσει στην ψυχή μου η χτεσινή ελπίδα. Λες και όλα θα γίνονταν όπως πριν αν ο Βασίλης τα κατάφερνε. Λες κι η ζωή θα γύριζε τους λεπτοδείχτες της πίσω. Λες και μέσα στην ψυχή μου όλα θα γαλήνευαν και το ύπουλο τράνταγμα δεν θα μπορούσε να κάνει κακό πια σε κανέναν…
Αισθάνομαι να μιλώ σαν για κάποιο δικό μου, τώρα που η φωνή του Βασίλη σιώπησε. Τώρα που το κορμί του παγώνει τους χυμούς της ζωής κι η ψυχή του αναζητά –μαζί μου– τα αναπάντητα «γιατί;»
Να γίνω εγώ μια φωνή σαν του Βασίλη τολμώ και να πω, πως κανείς δεν ξέρει πότε θα είναι η επόμενη φορά, πότε θ’ ακουστεί η επόμενη φωνή… Ας κάνουμε ως τότε ότι περνά απ’ το χέρι μας να είναι όλα στη θέση τους κι εμείς έτοιμοι…

"Η ΣΚΟΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ"

2009-04-01T17:32:00.002+03:00

Όταν ο Γιάκομπ άφησε το βλέμμα του να φύγει στο άπειρο και βούτηξε, σου έσφιξα ασυναίσθητα το χέρι. Κι έμεινα έτσι ως το τέλος, δίχως ο χρόνος να σταθεί ανάμεσά μας, όπως δε στάθηκε και πάνω στην οθόνη όσο οι εικόνες ορμούσαν στην ψυχή μου. Έμεινα κι έμεινες βλέποντας την Ελένη να απομακρύνεται μες στην ομίχλη του αύριο. Κι ύστερα, που το σήμερα πήρε φωνή και φώτα και μορφή, λες και το χέρι μου είχε κάτι απ' τη ζεστή της παλάμης σου υγρασία, που έφτανε ως τις άκρες των δαχτύλων σαν χάδι, απ' όσα περασμένα είχαμε ζήσει. Απ' όσα κύλησαν -όχι σαν σε ταινία μπροστά σε σκηνικά, κάμερες, πλατό, και συνεργεία, ούτε κάν μέσα απ' τα μάτια του Αγγελόπουλου του ίδιου- αλλά όσα ξυπνήσανε στο νου μου αλαφιασμένα, είτε στης μνήμης μου βρισκόταν τις κρυψώνες, είτε κάποιων μεγάλων αφηγήσεις, είτε κλεισμένα σε βιβλία, περιοδικά κι εφημερίδες. Αυτά που είχαν μείνει πίσω, απωθημένα, μα όχι τελειωμένα, κάτω απ' τη σκόνη, που ο κουρνιαχτός σηκώνει στο κάθε γύρισμα των εποχών και των αιώνων.

Δεν είμαι ο ειδικός για να σε κρίνω. Να σε κρίνω, που τη συγκίνηση έφερες στα μάτια για έναν έρωτα που -άραγε- υπήρξε; Πού άραγε υπήρξε; Σε ποια ερωτευμένα φυλλοκάρδια έμεινε φλόγα ζωντανή για να διαλύει της ομίχλης τη θαμπάδα και να θερμαίνει την ελπίδα ενός φιλιού πάνω στο χιόνι. Δεν θα σου πω για τα δωμάτια, τις σάλες, τα εργοστάσια, για τις πλατείες, τα γιαπιά και τους σταθμούς, γιατί μπαινόβγαινα δίχως να με αφήνεις, μόνος να νοιώθω την παγωνιά μες στην ψυχή. Δεν θα στο πω, γιατί ήσουν παρών -όχι ακριβώς όπως από πάντα- όμως ήσουν. Το ψιθυρίζανε οι σιωπές, οι απουσίες, οι λυγμοί. Το φανερώνανε τα βλέμματα που έρχονταν πιο κοντά, τα χείλη που τρεμόπαιζαν, τα χέρια -αχ, τα χέρια που έγραψαν «ό,τι μου λείπει σε άγγιγμα, το έχω σε όνειρο»...

Έξω, στου δρόμου τη βοή και της βραδιάς την υγρασία, με άλλους πολλούς -όμως με σένα αγκαλιά- βρέθηκα με ιστορίες να μιλάω για πόσα ζήσαμε, για πόσα άλλαξαν, για πόσα -λένε- θα ‘ρθουν. Κι όπως κοντοσταθήκαμε σ' εκείνο το απόμερο στενό -πριν τα κλειδιά ανασύρω απ' την τσέπη- μου ήρθε σαν σε όνειρο και είπα «σ' αγαπώ», για κάθε μέρα που ξυπνώ και σ' έχω πλάι μου. Ήταν κι εκείνη η μουσική -που μαγεμένες είχε ακόμα τις αισθήσεις- κάπου γλυκά να ηχεί μέσα στ' αυτιά μου, μες στα κλειστά μου μάτια, μες στο υγρό μου στόμα, ν' αντιλαλεί με κάθε χτύπο της καρδιάς αυτό το σ' αγαπώ μέσα στη νύχτα, επιμένοντας με λυρισμό και ειλικρίνεια, πως τίποτε δεν τέλειωσε...

Κάθε μέρα που τη σκόνη της θ' αφήνει πάνω σε πράγματα, αισθήματα, ανθρώπους, μικρά και μεγάλα, εγώ θα σ' αγαπώ.

Freida Pinto, slumdog millionaire

2009-04-01T17:28:00.004+03:00

Δεν μ' άγγιξε η αισιοδοξία που προσπάθησε να περάσει το «Slumdog Millionaire». Δεν ξέρω αν είμαι απαισιόδοξος, χοντρόπετσος ή ακαλλιέργητος, αλλά παρακολουθώντας την ταινία δεν αισθάνθηκα ν' ακολουθώ αυτό που έβλεπαν τα μάτια μου. Γι' αυτό ίσως οι όμορφα εναλλασσόμενες εικόνες, οι καλοδουλεμένες σκληρές σκηνές κι η εξαιρετικά ευχάριστη μουσική δεν μπόρεσαν να λειτουργήσουν συναισθηματικά, να με συγκινήσουν, να μ' απογειώσουν.

Καθόμουν αναπαυτικά στην κατάμεστη αίθουσα του κινηματογράφου, χαλαρός, άνετος. Δεν λαχάνιασα από το αλαφιασμένο τρέξιμο των πιτσιρακάδων ανάμεσα στις παράγκες της Βομβάης. Δεν σκίρτησα από του πρώτου έρωτα το τρυφερό χαμόγελο. Δεν κοιμήθηκα πάνω στους σωρούς απ' τα σκουπίδια. Δεν πόνεσα απ' τα χαστούκια του αστυνόμου. Δεν αγωνιούσα για την επόμενη ερώτηση. Δεν έπαθα ντελίριο από την απίθανη εύνοια της θεάς τύχης. Το καθένα ξεχωριστά, αλλά κι όλα μαζί, ενέπνεαν μια σιγουριά, μια αίσθηση ασφάλειας, μια ξενοιασιά, μια βεβαιότητα ότι στο τέλος όλα θα πάνε καλά...

Και όλα πήγαν καλά. Όχι μόνο για την ταινία, αλλά για όλους όσους δούλεψαν γι' αυτή. Ένα φιλμ που από καθαρή τύχη δεν βρέθηκε DVD στις προθήκες των βίντεο κλαμπ του κόσμου, έφερε όλους τους συντελεστές του στο προσκήνιο της επικαιρότητας σ' όλη την υφήλιο. Ίσως παρακολουθούμε μια από εκείνες τις εξαιρετικές περιπτώσεις, που η ζωή αντιγράφει την κεντρική ιδέα μιας κινηματογραφικής ταινίας. Με μόνη διαφορά ότι στην προκειμένη περίπτωση η πρωταγωνίστρια είναι γένους θηλυκού!

Η «ταινία» Φρίντα Πίντο μόλις τώρα αρχίζει!... Δεν ξέρω σε τι λάκκους με ακαθαρσίες ίσως χρειαστεί να βουτήξει για να φτάσει στο όνειρό της, ούτε πόσα χαστούκια μπορεί να υπομείνει για να υπερασπιστεί την επιλογή της. Δεν μπορώ να γνωρίζω πόσο μπορεί ν' αντέξει τις «αναθυμιάσεις» που αποπνέει ο χώρος του life style και πολύ περισσότερο την ανατροπή και τη σύγκρουση με τον κόσμο και τον τρόπο ζωής που μέχρι σήμερα ζούσε.

Όλα είναι θέμα τύχης; Τουλάχιστον έτσι διατείνεται το σενάριο της ταινίας... Θυμάμαι όμως παλιά -στο γυμνάσιο- είχαμε γράψει μια έκθεση με θέμα: «Έκαστος δημιουργός της τύχης του»... Λέτε η Φρίντα να την έκανε;

ΟΛΑ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ

2009-04-01T17:24:00.002+03:00

Αν ήταν χτες πρωταπριλιά κι ακουγόταν σαν είδηση η απόδραση του Παλαιοκώστα -πέστε μου- δεν θα νομίζατε ότι είναι ένα από τα γνωστά κατ' έθιμο ψέματα και μάλιστα χωρίς να έχει και πολύ - πολύ πρωτοτυπία;

Νομίζω, πως αυτό και μόνο το γεγονός -μια εποχή που όλα είναι πιθανό να συμβούν- φανερώνει το μέγεθος της επιτυχίας του σχεδιασμού, οργάνωσης και δράσης των κακοποιών για την πραγματοποίηση της απόδρασης ή απ' την άλλη το μέγεθος της αποτυχίας του σχεδιασμού, οργάνωσης και αντίδρασης του κρατικού μηχανισμού για την αποτροπή της.

Φτάσαμε να διαπιστώνουμε πως το οργανωμένο έγκλημα, έχει αποχτήσει στις μέρες μας τη δυνατότητα να εκτελεί τόσο πολύπλοκα εγχειρήματα και μάλιστα οποτεδήποτε και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, χωρίς το οργανωμένο -υποτίθεται- κράτος να είναι σε θέση να το αντιμετωπίσει. Με άλλα λόγια, οι κακοποιοί αξιοποιώντας κλεμμένα χρήματα -όπως από ληστείες κι απαγωγές- είναι σε θέση να χρηματοδοτούν ανενόχλητοι τις εγκληματικές τους δραστηριότητες, ενώ απεναντίας το κράτος με τους θεσμούς και τους φορείς του -που χρηματοδοτούνται αδρά από τους φορολογούμενους- αποδεικνύεται ανίκανο να λειτουργήσει αποτελεσματικά απέναντι σε τέτοιου είδους φαινόμενα.

Το κράτος -το μήλον της έριδος των κομμάτων εξουσίας- που άλλοτε το καταγγέλλουν ως υδροκέφαλο ή αναξιόπιστο και άλλοτε το οραματίζονται λιγότερο και στρατηγείο, δεν είναι τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από τον μηχανισμό παραγωγής κι αναδιανομής του εθνικού πλούτου. Banka είναι -κατά το κοινώς λεγόμενο- κι η αντιμετώπισή του εξαρτάται από το ποιο κόμμα βρίσκεται πίσω από το γκισέ, ποιο κάνει ταμείο.

Το τραγικό μ' αυτούς που παριστάνουν τα τελευταία χρόνια τους κρατικούς ταμίες, είναι ότι, διαψεύδουν τραγικά όσους τους πίστεψαν και τους υποστήριξαν. Όλους αυτούς που σεμνά και ταπεινά περίμεναν μ' ανυπομονησία στην ουρά μπρος στο γκισέ μήπως δουν χαΐρι και προκοπή -όπως τους έταζαν δεξιά κι αριστερά- κι αντιθέτως, βλέπουν έκπληκτοι τους ταμίες να έχουν ανοίξει διάπλατα την πόρτα του χρηματοκιβωτίου κι ολημερίς να μπαινοβγαίνουν ανενόχλητοι κάθε λογής κουμπάροι, φίλοι, συγγενείς και παρατρεχάμενοι. Έτσι ακριβώς, όπως μπαινοβγαίνει κι ο Παλαιοκώστας, καλή ώρα.

Τι απογραφές επινόησαν, τι ήπιες προσαρμογές σκαρφίστηκαν, τι δημοσιονομικές σταθερότητες ανακάλυψαν, τι νέους φόρους εφηύραν, ούτε τσακιστό ευρώ δεν κατάφεραν να περισσέψει, έτσι, έστω για τα μάτια του κόσμου. Πάνω που είχε λειώσει πια η καραμέλα πως φταίνε οι προηγούμενοι, ξέσπασε η παγκόσμια «οικονομική κρίση» και την άρπαξαν απ' τα μαλλιά για να συνεχίσουν το παραμύθι. Βλέπεις και στον τόπο μας -μέσα σε ένα μήνα από την ψήφιση του προϋπολογισμού- τραντάχτηκε η βαριά βιομηχανία, ξεθεμελιώθηκε ο παραγωγικός ιστός, κατέρρευσαν οι εξαγωγές, κατρακύλησε το χρηματιστήριο...

Τώρα αναζητούν συναινέσεις και διαλόγους. Είναι προφανές όμως ότι τα μεγάλα λόγια έχουν τελειώσει από καιρό, όπως και τα πρωταπριλιάτικα ψέματα. Το γνωρίζει πολύ καλά ο λαλίστατος κυβερνήτης του τόπου. Εκείνο που μάλλον αναζητά είναι ο κατάλληλος χρόνος, ώστε να οργανώσει με τον καλύτερο τρόπο τη -δεδομένη πλέον- απόδρασή του από την εξουσία. Το ελικόπτερο έχει ανάψει τις μηχανές, όσο όμως την αναβάλει -είναι βέβαιο- ότι τόσο περισσότερος κουρνιαχτός θα σηκώνεται απ' τους έλικές του...

Φωτό: Sophia Douma

ΜΕΤΡό ΧΩΡΙΣ ΜέΤΡΟ

2009-04-01T17:19:00.002+03:00

Έπρεπε να ‘σαι από μια μεριά να μας βλέπεις!... Άλλοι έψαχναν δεξιά κι αριστερά σαν χαμένοι, άλλοι έκαναν δυο βήματα και κοντοστέκονταν για να ρωτήσουν, άλλοι πήγαιναν σαν υπνωτισμένοι προς τα ‘κει που έδειχναν τα χάρτινα βέλη. Πρωί - πρωί ψάχναμε το βηματισμό και τον προσανατολισμό μας σαν να ‘μαστε γκρουπ που πηγαίνει... στις Βερσαλλίες!

Πρώτη μέρα διακοπής των διαδρομών του μετρό προς Αεροδρόμιο χτες κι έγινε το έλα να δεις. Δρόμοι έπηξαν, εργαζόμενοι άργησαν, οδηγοί διαμαρτύρονταν, ραδιόφωνα κατήγγειλαν, τηλεοράσεις ανέλυαν. Οι μόνοι που συνέχισαν κανονικά σαν να μην συμβαίνει τίποτα ήταν όσοι δουλεύουν για να τελειώσουν οι τρεις νέοι σταθμοί του μετρό.

Δεν θα πω έγινε ένα με τον ιστό των προαστίων που συνδέει, αλλά θα πω έγινε o ιστός. Σημείο αναφοράς, όχι μόνο για τις μετακινήσεις και τη συγκοινωνία, αλλά και για τις τοπικές αγορές, τις δραστηριότητες, την ανάπτυξη και τις σχέσεις. Όπου πήγε το μετρό άλλαξε ριζικά τη ζωή των ανθρώπων. Άλλαξε τις συνήθειες, επέβαλε έναν διαφορετικό τρόπο συμπεριφοράς, πρόσφερε ποιότητα, μεταμόρφωσε ολόκληρες γειτονιές και προάστια.

Αν για τον 19^ο αιώνα ο σιδηρόδρομος έφερε τη μεγάλη αλλαγή στην ανάπτυξη της Ελλάδας, το μετρό έφερε την Αθήνα στον 21^ο αιώνα. Την αξία και τη χρησιμότητά του την αισθάνθηκε όλη η πόλη χτες, που χρειάστηκε να διακόψει προσωρινά τα τακτικά δρομολόγιά του. Πάλι όμως δεν έλειψαν οι γρίνιες κι όλες οι καθημερινές μίζερες προσεγγίσεις για το τι και το πώς. Όλα αυτά που συνήθως μας διχάζουν -έχουμε βλέπεις κι επιλεκτική μνήμη- και μας αποθαρρύνουν ήρθαν στο προσκήνιο για να επιβεβαιώσουν και μ' αυτή την ευκαιρία, πως, τελικά, όσα και αν γίνουν σ' αυτό τον τόπο ευχαριστημένοι δεν πρόκειται να είμαστε ποτέ.

Σήμερα το πρωί η κατάσταση ήταν καλύτερη, αν και πάλι το παρκινγκ στο σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας ήταν σχετικά άδειο, γεγονός που σημαίνει ότι και σήμερα οι δρόμοι θα γεμίσουν αυτοκίνητα, καθυστερήσεις, εκνευρισμούς. Έχουμε καλομάθει πολύ ως φαίνεται και αποφεύγουμε την ελάχιστη ταλαιπωρία όπως ο διάολος το λιβάνι! Σιγά μην κουραστούμε να περπατήσουμε ως το λεωφορείο ή μην αργήσουμε 5' λεπτά παραπάνω...

Όλα ανέξοδα τα θέλουμε, στο πιάτο... Μην προσπαθήσουμε, μην ταλαιπωρηθούμε, μην αγχωθούμε, μην χαλάσουμε τη ζαχαρένια και τη βολή μας. Αλλά από την άλλη η κριτική κι η μουρμούρα στην ημερήσια διάταξη. Άντε μετά να μην είμαστε από τους τελευταίους σε αισιοδοξία για το μέλλον, λες και το μέλλον είναι κάτι ουρανοκατέβατο και δεν το φτιάχνουμε εν πολλοίς με τα ίδια μας τα χεράκια...

ΣΤΟ ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ

2009-04-01T17:12:00.001+03:00

Για να μας πάει ο Προκόπης μέχρι το Δάσος στο Χαϊδάρι που έμενε η θεία μου -Κυριακές απομεσήμερα συνήθως- έπαιρνε ένα εικοσάρικο. Δεν ήταν ταξιτζής, ο μπακάλης της γειτονιάς ήτανε, αλλά πού και πού εξυπηρετούσε με το κρεμ OPEL station κάποιους από τους πελάτες στις μετακινήσεις τους. Μεσοτοιχία με την κουμπάρα ήταν το μπακάλικο στη γωνία της Νυμφαίου, είχε και άπλα μπροστά στο πεζοδρόμιο με τις μπουκάλες υγραερίου, εκεί παραδίπλα που -βραδιές του καλοκαιριού- ψήνανε τσίρο με αναμμένη εφημερίδα οι πατεράδες μας για να συνοδέψουν το ουζάκι τους. Μπροστά στο μπακάλικο, καθισμένοι στο πεζούλι, στα τελάρα και μ' ένα άδειο βαρέλι φέτας για τραπέζι, με δυο ελιές, μια σαρδέλα, λίγο κεφαλοτύρι και πολύ διάθεση για κουβέντα, για πειράγματα, για να πάρουν μια ανάσα ξενοιασιάς.

Ο Προκόπης ήταν πολύ ταχτικός και νοικοκύρης στο μαγαζί του -ούτε που θυμάμαι πώς βρέθηκε στη γειτονιά, μα δεν έχει και τόση σημασία- και το είχε πάντα καθαρό και στην εντέλεια. Δίπλα στο πάγκο με το ταμείο δέσποζε το ογκώδες -μάλλον στα μάτια μου- ψυγείο γεμάτο με όλων των λογιών τα σαλάμια και τις μουρταδέλες. Με όλα τα τυριά του κόσμου, άλλα στρογγυλά, άλλα κίτρινα, άλλα άσπρα, άλλα με τρύπες και τα λαχταριστά για μένα τρίγωνα μαλακά τυράκια monte bianco. Τη φέτα για να την πιάσει έκανε μια τεραααααάστια επίκυψη στο πίσω μέρος του ψυγείου κι ύστερα αναδυόταν κρατώντας την με μαστοριά πάνω στο πλακέ μαχαίρι -ποτέ δεν ψώνισε η μάνα μου πάνω από τέταρτο...

Τα όσπρια, τη ζάχαρη και τα ζυμαρικά τα είχε σε βαρελάκια μπροστά από τον πάγκο. Σε κάθε βαρέλι είχε καρφωμένο πάνω σ' ένα ξυλάκι χαρτονάκι -ένα πάτο από κουτί τσιγάρα συνήθως- που έγραφε τις τιμές. Πάνω στα ξύλινα ράφια, που ήταν γεμάτοι γύρω-γύρω οι τοίχοι, είχε τις κονσέρβες, τα μακαρόνια, τα γάλατα, τους μπελτέδες, τα ROL, τις χλωρίνες και τα ΑVΑ κι όλα τα τυποποιημένα προϊόντα της εποχής. Πιο πέρα, σε μια γωνιά, είχε τα τελάρα με τις πορτοκαλάδες και τις μπύρες, τα μεγάλα βαρέλια με το λάδι Καλαμών, τα δοχεία με το πετρέλαιο και το οινόπνευμα. Πάνω στον πάγκο, εκεί δίπλα από τη ζυγαριά είχε και τις σοκολάτες «αμυγδάλου ΙΟΝ» μαζί με το βάζο με τις καραμέλες «τσάρλεστον» -τα ζαχαρωτά λουκουμάκια- που τρέλαιναν τον ουρανίσκο, όσες φορές δεν είχε να μας δώσει ρέστα τις δυο - τρεις δεκάρες ή το πενηνταράκι του λογαριασμού.

Τις καθημερινές οι γυναίκες μπαινοβγαίνανε για ψώνια από νωρίς το πρωί και τα Σαββατόβραδα οι πιο πολλοί άντρες -με το βδομαδιάτικο στην τσέπη- πήγαιναν και τακτοποιούσαν τις εκκρεμότητες, που ο Προκόπης έγραφε στο μπλε τετράδιο που έκρυβε -όπως είχα δει- μέσα σ' ένα συρτάρι. Δεν το μπορούσαν όλοι βέβαια, γιατί για κάποιους άκουγα πως τα χρέη τους έτρεχαν «πιο πολύ από την ταχεία της Πελοποννήσου» και πως ο Προκόπης στεναχωριόταν κι ήθελε να τους «κόψει το βερεσέ». Τα ψώνια γίνονταν σχεδόν κάθε μέρα, γιατί το βαλάντιο δεν επέτρεπε ν' αγοράσεις μεγάλες ποσότητες, αλλά -απ' την άλλη- «το μπακάλικο» αποτελούσε και μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να συναντηθούν οι ασχολούμενες με τα «οικιακά» γειτόνισσες για πρωινό κους κους, ενώ για τις νεότερες και ανύπαντρες ήταν ευκαιρία -γιατί όχι;- να το συνδυάσουν και με το κόρτε στον Προκόπη, που ήταν «ελεύθερος» και «μια χαρά τακτοποιημένο παιδί»...

Δεν μιλούσαν για ακρίβεια τότε. Δεν γκρίνιαζαν για τις ανατιμήσεις ειδών πρώτης ανάγκης. Δεν βαρυγκωμούσαν γιατί ακρίβυναν κι άλλο τα ποτά και τα τσιγάρα. Δεν διαμαρτύρονταν για το αδειανό καλάθι της νοικοκυράς. Όλα είχαν το μέτρο και την αξία τους. Τα προϊόντα, οι αγορές, ο κόσμος, οι άνθρωποι, τα συναισθήματα, ο χρόνος. Καθένας είχε το ρόλο του και τη θέση του. Ο Προκόπης, ο πατέρας, η κουμπάρα, εγώ, η θεία, οι καραμέλες, τα τυριά, οι μπουκάλες υγραερίου.

Ο συνεκτικός κρίκος των ανθρώπων που ζούσαν δίπλα, στο σπίτι, στη γειτονιά, στην πιο κάτω γειτονιά και στον παραπάνω δρόμο -Κομνηνών θαρρώ τον λέγανε- αλλά και στο Δάσος και την Πετρούπολη, ήταν ένας: Η επιβίωση της οικογένειας. Μα, κοινός παρανομαστής για όλους αυτούς τους βιοπαλαιστές, υπαλλήλους, μεροκαματιάρηδες, επαγγελματίες, νοικοκυρές, μοδίστρες και κομμώτριες ήταν ένας: Η ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.

Δεν ξέρω τι απέγινε ο Προκόπης. Το «Δάσος Χαϊδαρίου» έμεινε μόνο στα λόγια. Με την κουμπάρα χαθήκαμε στις μετακινήσεις της κοινωνικής ανέλιξης. Το τετράδιο με τα βερεσέδια το κουβαλάμε μες στο πορτοφόλι. Τα Σάββατα -έγινε συνήθεια πια- βγαίνει σεργιάνι η καταναλωτική μας ψυχοθεραπεία -shopping therapy κατά το κοινώς λεγόμενο- ανάμεσα σε ράφια με κονσέρβες και σαπούνια. Μπερδεύω πια μάρκα μακαρόνια Νο 6 ν' αγοράσω και παρατάω στο ταμείο τα ρέστα των 0,05 ευρώ.

Γκρινιάζουμε για όλα. Διαμαρτυρόμαστε με το παραμικρό. Μας φταίνε πάντα οι άλλοι. Ο δίπλα, ο απέναντι, το κράτος, ο Ολυμπιακός, οι Τούρκοι, η λακκούβα, ο Γιωργάκης, ο Φ.Π.Α. Κατακρίνουμε τους υπουργούς μπροστά στις τηλεοράσεις και τους ξαναψηφίζουμε μπροστά στις κάλπες. Πετάμε τα σκουπίδια μας όπου βρούμε και τις Κυριακές τρέχουμε στις δεντροφυτεύσεις του ΣΚΑΪ. Γίναμε είδωλα και εικόνες ενός κόσμου που φτιάξαμε με τα ίδια μας τα χέρια. Χάθηκε ο μπούσουλας του εαυτού μας, της ζωής μας, της κοινωνίας μας.

Ποιος είναι άραγε ο συνεκτικός κρίκος όλων εκείνων που γεμίζουν βιαστικά κι αχόρταγα τις πλαστικές σακούλες ή αδειάζουν φιλάρεσκα το καρότσι τους μπροστά μου τσεκάροντας αν ξέχασαν κάτι ή αυτών που ψάχνουν στα κατεψυγμένα με το κινητό στ' αυτί, μήπως η επιβίωση της οικογένειας; Αλλά ποιος είναι κι ο κοινός παρανομαστής, για τον πενηντάρη με τη ροδακινί φόρμα που αλωνίζει στα ράφια, για τη γιαγιά με τα τρία πακετάκια στο ταμείο express, για την ταμία, για τον μεταφορέα, για μένα, για την καθαρίστρια, για τον προϊστάμενο, για την κυρία με το λαχανί ταγιέρ και το κατακόκκινο νύχι, για τον παρκαρισμένο πάνω στο κράσπεδο με τα αλάρμ ν' αναβοσβήνουν; Όχι -διαισθάνομαι- η ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο...

ΑΠΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ: Η ΠΕΔΙΑΣ... ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

2009-04-01T17:04:00.002+03:00

Ο γιός μου ο μικρός δε σκαμπάζει και πολλά από γεωγραφία. Ακούει Πρέσπες και νομίζει ότι μιλάμε για καμιά νέα εξωτική συνταγή του Μαμαλάκη. Δευτέρα γυμνασίου πάει. Ο γεωγραφικός του ορίζοντας εκτείνεται από το Mall μέχρι το Allou Fan Park. Εντάξει, δε λέω, ξέρει και τη Θεσσαλονίκη -ας είναι καλά το... Ράδιο Αρβύλα- αλλά και την Ιεράπετρα -που πήγαμε διακοπές το καλοκαίρι- κι έτσι έπαψε να νομίζει το παιδί, πως ήταν αυτή που του έλεγε ότι χρησιμοποιούσε ο παππούς για ν' ανάβει παλιά το τσιγάρο του...

Χτες με κανάκευε όλο τ' απόγευμα διεκδικώντας επιπλέον... επιδότηση κατά 20 ευρώ για ν' αγοράσει λέει χρόνο για το lineage. Πες και πες έφτασε οχτώ το βράδυ. Οι άμυνές μου άρχισαν να καταρρέουν ενόψει των δελτίων -σε αντίθεση με τα μπλόκα των αγροτών που καλά κρατούσαν. Για μια στιγμή -όπως δυνάμωσα την ένταση του ήχου μήπως ξεφύγω- το παιδί έμεινε άφωνο...

«...Κλειστή παραμένει η συνοριακή διάβαση στον Προμαχώνα. Αποκλεισμένο, εξακολουθεί να είναι το τελωνείο στους Κήπους Έβρου. Προσωρινά άνοιξε και το μπλόκο στο Ορμένιο Έβρου. Τα μπλόκα παραμένουν στην Κουλούρα Ημαθίας, στο ύψος των Κερδυλίων και της Χρυσούπολης Καβάλας. Τα τρακτέρ των αγροτών παραμένουν στην είσοδο της πόλης των Γιαννιτσών, του Κιλκίς, αλλά και στον κόμβο της Τρίγλιας. Παραταγμένα στην περιοχή της Κορνοφωλιάς βρίσκονται τα τρακτέρ από τους δήμους Σουφλίου και Ορφέα...».

-Ρε πατέρα, για ποια χώρα μιλάει; Εσύ δεν μου είπες, ότι έφυγαν οι Ισραηλινοί και σταμάτησαν να σκοτώνονται τα παιδιά στη Γάζα;

Αισθάνθηκα μια περηφάνια μέσα μου. «Τουλάχιστον» σκέφτηκα «Διατηρεί ακέραια τ' ανθρώπινα αντανακλαστικά του, γιατί αν περιμένω να μάθει γεωγραφία απ' το σχολείο, σωθήκαμε»...

Ίσως έτσι να ‘ναι καλύτερα... Κάτι θα ξέρουν εκείνοι που ασχολούνται με τα εκπαιδευτικά θέματα και την παιδεία και μοιράζουν πάκα τα βιβλία χάριν της «δωρεάν». Τόμοι ολόκληροι τα περισσότερα, που δεν έχουν να πουν τίποτε περισσότερο από τα προηγούμενα, που με τη σειρά τους -για να πρωτοτυπήσουν κι αυτά έναντι των πιο προηγούμενων- είχαν προσθέσει μύριες όσες λεπτομέρειες και πληροφορίες. Μέχρι και το βιβλίο των μαθηματικών έφτασε να έχει δεκάδες σελίδες Ιστορίας, αλλά όχι τις ιδιότητες των δυνάμεων...

Δημιουργήματα πολυπληθών συντακτικών ομάδων, που αξιολογούνται από πολυπληθείς επιτροπές κι εκτυπώνονται σε εκατομμύρια αντίτυπα για να μοιραστούν στους χιλιάδες μαθητές και να γίνουν χαρτοπόλεμος και μερικές φορές παρανάλωμα του πυρός στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Το φύλλο συκής της «δωρεάν» παιδείας, στην οποία όλα έχουν γίνει πεδιάδα... Ίσωμα.

Ας μιλήσουμε όμως καλύτερα για τις εισαγωγικές εξετάσεις που «πουλάνε» ελπίδες κι αγοράζουν ψήφους. Ας πούμε πιο καλά για τις πιστώσεις που θα πάνε μετά τις εκλογές -πάντα- στην έρευνα, που αφορούν μόνο τους αστέρες των τηλεοπτικών πάνελ. Ας συζητήσουμε για το πανεπιστημιακό άσυλο, που μέχρι να καταλάβουμε πώς ορίζεται, κινδυνεύουμε να κλειστούμε τρελαμένοι μέσα σε κανένα ιδιωτικό...

Χαίρομαι που εδώ και χρόνια οι κουβέντες για το θέμα της παιδείας ξεκινούν από μηδενική βάση, αντικατοπτρίζουν καλύτερα το επίπεδο που βρίσκεται το θέμα. Ακόμα περισσότερο χαίρομαι, όταν ο αρμόδιος υπουργός Παιδείας -και Θρησκευμάτων για να μην ξεχνιόμαστε- δηλώνει, πως προσέρχεται στη συζήτηση ως tabula rasa. Μου προσφέρει -εκτός από τον αισθησιακό τηλεοπτικό του ψίθυρο- μια αίσθηση ασφάλειας και σιγουριάς, πως η διακυβέρνηση του τόπου βρίσκεται σε καλά χέρια... Στα δικά μου!

Επιτέλους, το όνειρό μου να γίνω έστω για μια μόνο μέρα πρωθυπουργός αυτού του τόπου, ήρθε η «εικονική» κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή που το κάνει κάθε μέρα πραγματικότητα...

"ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΑΙΖΕΙ"

2009-04-01T13:32:00.002+03:00

Όλο και περισσότεροι Έλληνες πιστεύουν πια, ότι η διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με πρόεδρο τον Κώστα Καραμανλή έκλεισε οριστικά τον ιστορικό της κύκλο. Δεν είναι μόνο το πολιτικό σκηνικό που καθημερινά επιδεινώνεται εξαιτίας της σκανδαλολογίας, ούτε η οικονομική κρίση που πιέζει ασφυκτικά και την ελληνική οικονομία. Εκείνο που δείχνει να παίζει καθημερινά όλο και καθοριστικότερο ρόλο στη συνείδηση των πολιτών, ώστε να στρέφουν με απογοήτευση οριστικά την πλάτη στο κόμμα που κυβερνά τον τόπο από το Μάρτη του 2004, είναι η αδυναμία να οραματιστεί, να σχεδιάσει και να υλοποιήσει με συνέπεια κι αξιοπιστία το παραμικρό μέτρο, έργο ή πρόγραμμα, που να στοχεύει στην ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών ή απαιτήσεων.
Η πολιτική δεν είναι ηθικολογία ο Καραμανλής πήρε το 2004 το τιμόνι διακυβέρνησης της χώρας έχοντας εξαντλήσει προεκλογικά όλο το οπλοστάσιο ηθικής και ενάρετης συμπεριφοράς. Ενσάρκωσε με πείσμα και πειστικότητα το ρόλο του άμεμπτου κι αδέκαστου ηγέτη και του εγγυητή της σεμνότητας και ταπεινότητας στη διακυβέρνηση της χώρας. Σήμερα, πέντε σχεδόν χρόνια μετά, όχι μόνο έχει διαψεύσει τον εαυτό του, αλλά προπαντός -κι αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο- τις όποιες ελπίδες των πολιτών που τον εμπιστεύτηκαν, ότι η νέα γενιά των πολιτικών που ήρθε στο προσκήνιο με την έλευσή του στην πρωθυπουργία, μπορεί να αλλάξει τους από χρόνια διαμορφωμένους όρους του πολιτικοοικονομικού συστήματος.
Σε επίπεδο κυβερνητικής πολιτικής πολύ δύσκολα ξεχωρίζουν όλα αυτά τα χρόνια κάποιες πρωτοβουλίες που να αλλάζουν, βελτιώνουν, εκσυγχρονίζουν υφιστάμενες δομές ή λειτουργίες. Η εκποίηση δημόσιας περιουσίας και πλούτου για την κάλυψη των δαπανών βαφτίστηκε «μεταρρύθμιση». Η εγκατάλειψη στην τύχη τους κρίσιμων κοινωνικών αγαθών, όπως η παιδεία κι η υγεία, αποκλήθηκε «υλοποίηση προγραμματικών δεσμεύσεων». Η συρρίκνωση και κατάργηση εργασιακών δικαιωμάτων, μισθών και συντάξεων, ονομάστηκε «δημοσιονομική εξυγίανση».
Τα golden boys της Ο.Ν.ΝΕ.Δ., που βρέθηκαν με τα κλειδιά του κρατικού μηχανισμού στο χέρι από το Μάρτη του 2004, πολύ γρήγορα ανακάλυψαν τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που προσφέρει το «4Χ4» όχημα που παρέλαβαν. Γέμισαν και το ρεζερβουάρ «βενζίνη» με το πονηρό τρικ της «απογραφής» και ξεχύθηκαν μ' ενθουσιασμό στις λεωφόρους της αλαζονείας, της αδιαφάνειας, των σκανδάλων και του αμοραλισμού. Κάτι ψέλλισε ο δυστυχής Καραμανλής στου Μπαϊρακτάρη, αλλά ήταν τόσα τα «γκάζια» των δημοσκοπήσεων κι ο θόρυβος της εξουσίας, που -κι όσοι έτυχε να τ' ακούσουν- νόμισαν πως αφορούν μόνο τους «κουμπάρους». Εξάλλου, η βασική κυβερνητική και μιντιακή ατάκα «για όλα φταίει το ΠΑΣΟΚ» καλά κρατούσε, κοιμίζοντας τον κόσμο.
Αυτά τα «παιδιά» -μετά τον πρόσφατο ανασχηματισμό- καλούνται από τον Καραμανλή να «παίξουν» δυνατά το χαρτί της αποφασιστικότητας, της σιγουριάς, της συναίνεσης και του «νέου».Έχοντας αφήσει πίσω του κάποια άλλα «χρυσά» παιδιά ο πρωθυπουργός, μπορεί να πιστεύει ότι έχει ανεξάντλητες ευκαιρίες επικοινωνιακής πολιτικής κι ανέξοδης πολιτικολογίας. Μπορεί να εκτιμά, ότι μ' αυτά τα «παιδιά» μπορεί να φτάσει ως τις επόμενες εκλογές έχοντας περιορίσει στα όρια της μη αυτοδυναμίας το ΠΑΣΟΚ. Μπορεί να νομίζει, ότι οι πολίτες ίσως «παίξουν» Νέα Δημοκρατία και στις επόμενες εκλογές, όπως έπαιξαν -και κάηκαν κυριολεκτικά- στις εκλογές του 2007.
GAME OVER, κύριε Πρωθυπουργέ. Τα παιδιά της κυβέρνησής σας, μετά τις επόμενες εκλογές, το μόνο που θα παίζουν είναι play station... Στα σπίτια τους φυσικά...

ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ

2009-04-01T13:24:00.002+03:00

«-50% & -60%», «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΤΩΣΗ ΤΙΜΩΝ», «ΧΑΡΙΖΟΥΜΕ, ΔΕΝ ΚΕΡΔΙΖΟΥΜΕ». Οι βιτρίνες -μετά τα γιορτινά τους- φόρεσαν τα... εκπτωσιακά τους. Πρώτη μέρα των εκπτώσεων σήμερα, αν κι είναι κοινό μυστικό πως πολλοί καταστηματάρχες στα μουλωχτά και εντελώς σεμνά και ταπεινά είχαν αρχίσει τις προσφορές και το σκόντο ήδη από την περίοδο των γιορτών. Μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου που θα διαρκέσουν οι εκπτώσεις ευελπιστούν οι άνθρωποι να προσελκύσουν το καταναλωτικό κοινό, μπας και κλείσουν καμιά τρύπα από τα έξοδα, ρεφάροντας -όσο το καταφέρουν- κάτι από τα... σπασμένα. Δύσκολοι καιροί για την αγορά...
«ΑΝΟΙΞΑΜΕ ΚΑΙ ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ». Αυτός θα μπορούσε να είναι ο τίτλος του νέου κύκλου επεισοδίων κυβερνητικής πολιτικής, που ως φαίνεται εγκαινιάστηκε μετά τον ανασχηματισμό. Ήδη όλα τα «νέα» κυβερνητικά στελέχη έβγαλαν την πραμάτια τους στη βιτρίνα των τηλεοπτικών εκπομπών, περιμένοντας την εκλογική πελατεία να τα προτιμήσει. Και να, λαχταριστά επιδόματα προσλήψεων, να ελκυστική κατάργηση των εισαγωγικών, να περικοπές σε αμοιβές των golden boys. Με τον τρόπο αυτό η κυβέρνηση ευελπιστεί να καλύψει τη ζημιά από τα σκάνδαλα και τη δυσαρέσκεια και να ρεφάρει στο δρόμο προς τις κάλπες κάτι από τα... σπασμένα των τελευταίων μηνών. Δύσκολοι καιροί για αγοραίες πολιτικές...

Ε, ΡΕ!... ΓΚΙΟΥΛΕΚΑΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ...

2009-04-01T13:21:00.002+03:00

Αυτό ήτανε!
Ο φημολογούμενος από μήνες ανασχηματισμός βρίσκεται προ των πυλών, σε λίγο θα βρίσκεται και προ των μικροφώνων. Το γαϊτανάκι των ονομάτων, των πόστων, των αλλαγών εντός ολίγου επιτέλους ολοκληρώνεται για να δώσει τη θέση του στο άλλο γαϊτανάκι των ονομάτων, των πόστων, των αλλαγών...
Επιτέλους!
Τα προβλήματα της κοινωνίας και τ' αδιέξοδα της κυβερνητικής πολιτικής θ' αποχτήσουν νέο ονοματεπώνυμο κι νέους αποδέχτες. Η λύση τους απλώς -και για μια ακόμα φορά- θα μετατεθεί για μετά τις επόμενες δημοσκοπήσεις. Τι πολιτική κι αυτή, να κυβερνάς δίχως πολιτική, μόνο με τις φήμες και τα παραπολιτικά...
Χαράς ευαγγέλια για τα κανάλια, αφού οι εικόνες με τα κομματιασμένα κορμιά στη Γάζα είχαν αρχίσει να κουράζουν, ενώ η κατάσταση της υγείας του άτυχου φρουρού εξακολουθούσε να είναι σταθερή. Τώρα θ' αρχίσουν να ψάχνουν δυσαρεστημένους, αδικημένους, αναβαθμισμένους, υποβαθμισμένους,..
Όσο κι αν ανακατευτεί αυτή η τράπουλα, είναι σημαδεμένη. Η παρτίδα είναι στημένη. Δεν μπορεί να εμπνεύσει. Δεν μπορεί να πείσει. Δεν μπορεί να κερδίσει. Τέλειωσαν οι άσσοι απ' το μανίκι και το λαγό στο καπέλο τον κάνανε από καιρό στιφάδο.
Ένα είναι σίγουρο, η κοινωνία, ο καθένας μας, θα σπρωχθεί σε ακόμα πιο «ασφαλή» μονοπάτια και σε ακόμα πιο «ελεγχόμενες» διαδρομές. Θα μας «νοικοκυρέψουν» για τα καλά κι αλλοίμονο σ' όσους θελήσουν να' χουν το «κεφάλι έξω» από την ομπρέλα της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας...
Αλήθεια, ο συμπαθής κος Γκιουλέκας πήρε χαρτοφυλάκειο;

"ΜΑΣ ΤΑ 'ΠΑΝ ΑΛΛΟΙ"

2009-04-01T13:15:00.002+03:00

Τα πούλμαν ήταν έτοιμα ν' αναχωρήσουν. «Πούλμαν 1 - ΚΩΝ/ΠΟΛΗ» ενημέρωνε το λευκό χαρτί που ήταν κολλημένο στο παρμπρίζ. Οι βιτρίνες στο φαρμακείο είχαν αποκατασταθεί. «Σας ευχαριστούμε για την υποστήριξη και την κατανόηση. Οι εργαζόμενοι» πληροφορούσαν ευγενικά οι καλαίσθητες πινακίδες στο ολοκαίνουργιο τζάμι του καφεκοπτείου της γωνίας. Η τράπεζα είχε δουλειά ακόμη, η μυρωδιά του καμένου αναδυόταν από τον τεράστιο κάδο μπροστά στον πεζόδρομο. Μια άλλη μυρωδιά πιο κάτω -από το «ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ»- συνόδευε τα πρωινά βήματά μου, αναστατώνοντας τα ρουθούνια με ολόφρεσκες φαντασιώσεις λαχταριστών κρουασάν, ντόνατς, τσουρεκιών και μπισκότων. Βουνό οι κουραμπιέδες και οι δίπλες πίσω από τη στολισμένη με γιρλάντες τζαμαρία. Λιγοστοί άνθρωποι κυκλοφορούν, το είχα διαπιστώσει και στο μετρό. Μια οδοκαθαριστής σαρώνει με σπουδή τα χαρτάκια και τ' αποτσίγαρα από μια λακκούβα ενός -υποτίθεται- δέντρου, έχει στολισμένο το φτυάρι της με άσπρες πλαστικές σακούλες. Λαμπιόνια αναβοσβήνουν νυσταγμένα πίσω απ' τις κρεμασμένες αθλητικές και τα περιοδικά στο περίπτερο. Ένα λεωφορείο -μισοάδειο κι αυτό- σταμάτησε στη στάση κι ένας μελαψός νεαρός ανέβηκε βιαστικά. Ούτε η «κλούβα» της αστυνομίας που συνήθως στάθμευε στην άκρη του δρόμου φαινόταν πουθενά.
Χριστούγεννα σε δυο μέρες κι η πληγωμένη πόλη άρον - άρον φτιασιδώνεται, καμώνεται πως δεν τρέχει τίποτα. Οι περαστικοί πατούν πάνω σε σπασμένα πεζοδρόμια κι αναζητούν την άκρη μιας εικόνας, μιας σκέψης, μιας ελπίδας να πιαστούν για να χωθούν στη θαλπωρή της, να αισθανθούν γιορτινά, να χαμογελάσουν ξένοιαστα.
Όχι, δεν θα ξεφύγω πάλι στον εύκολο δρόμο των παιδικών αναμνήσεων. Δεν θ' αναζητήσω και τώρα καταφύγιο στη γλύκα των τρυφερών χρόνων. Δεν θα παρασυρθώ στην αναπόληση μιας ζωής που φορούσε κοντά παντελόνια κι έλεγε τα κάλαντα για να βγάλει χαρτζιλίκι.
Ο χώρος, ο χρόνος, η πόλη, οι άνθρωποι, το σήμερα, το αύριο ορίζονται από σκέψεις, μορφοποιούνται από επιθυμίες, μετασχηματίζονται από δράσεις. Είμαι παρών, ζω και μπορώ να σκεφτώ, μπορώ να επιθυμήσω, μπορώ να δράσω...
Για να απολαύσω το καλύτερο πρέπει να το σκεφτώ, να το επιθυμήσω, να κάνω κάτι γι' αυτό. Καλές οι ευχές, αλλά μόνο μ' αυτές δεν αλλάζουν ούτε οι άνθρωποι, ούτε ο κόσμος...
Ξέρω, είμαι σίγουρος ότι σκέφτεσαι... «Μας τα ‘παν άλλοι»!...
Να είσαι καλά! Και του χρόνου!...

ΔΕΝ ΘΑ ΕΡΘΟΥΝ ΦΕΤΟΣ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

2009-04-01T13:07:00.001+03:00

Μόνο οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας θα γιορτάσουν φέτος Χριστούγεννα. Είναι οι μόνοι που, μετά τη χτεσινή ομιλία του Πρωθυπουργού, θα έχουν επιτέλους «κάτι να πουν» σαν μπουναμά στους ψηφοφόρους τους, μπας και καταφέρουν να περισωθούν και να περιορίσουν την οργή και την απογοήτευσή τους. Όλοι εμείς οι υπόλοιποι; Χριστούγεννα γιοκ, κατά το κοινώς λεγόμενο.
Παρά τα ενθουσιώδη χειροκροτήματά τους μετά τις εκ βαθέων εξομολογήσεις του Καραμανλή, παρά τα πολύχρωμα εφέ και τα εντυπωσιακά πυροτεχνήματα του Κακλαμάνη, παρά τις γιρλάντες και τα λαμπιόνια στα μπαλκόνια των σπιτιών, κάτι μας κρατά κακόκεφους, κάτι σφίγγει τις καρδιές μας. Παρά τις ομολογουμένως φιλότιμες προσπάθειες του Δήμαρχου της Αθήνας με τη φωταγώγηση του χριστουγεννιάτικου δέντρου στο Σύνταγμα, αλλά και πολλών καταστηματαρχών και συμπολιτών μας που έσπευσαν να στολίσουν τα μαγαζιά και τα σπίτια τους, είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι φέτος δεν θα έρθουν τα Χριστούγεννα.
Κάποιοι πιστεύουν, ότι για όλα φταίει ο Λαζόπουλος, που ξεκατινιάζοντας και κράζοντας τους πάντες και -σχεδόν- τα πάντα ρίχνει το ηθικό μας και δυσφημεί διεθνώς τη χώρα. Κάποιοι άλλοι αποδίδουν τις ευθύνες στους συνταξιούχους που -παρά την καταβολή της σύνταξης- καθυστερούν να κατεβούν στη Βαρβάκειο και στις άλλες λαϊκές αγορές, ενώ κατεβαίνουν προκλητικά μαζί με τα εγγόνια τους σε διαδηλώσεις και πορείες. Ορισμένοι υποστηρίζουν, ότι μέρος των ευθυνών αναλογούν και στους κατεστραμμένους καταστηματάρχες, οι οποίοι κωλυσιεργούν να εισπράξουν τα δεκαχίλιαρα και τα άλλα χαμηλότοκα κυβερνητικά ευεργετήματα για ν' αλλάξουν τα τζάμια. Κάποιοι εξάλλου -οι περισσότερο... πολιτικοποιημένοι- διατείνονται ότι υπεύθυνο για όλα είναι το ΠΑΣΟΚ και ο Γιώργος Παπανδρέου -ποιος άλλος;- προσωπικά, επειδή έχασε τις εκλογές... το Μάρτιο του 2004.
Όπως και να ‘χει το πράγμα, εκείνο για τον οποίο θα πρέπει να είμαστε απολύτως σίγουροι -αφού έτσι μας βεβαιώνουν σχετικά όχι μόνο τα έγκυρα κρατικά κανάλια, αλλά προπαντός ο απολύτως αξιόπιστος κυβερνητικός εκπρόσωπος- είναι πως ο Κώστας Καραμανλής δεν φέρει καμιά απολύτως ευθύνη γι' αυτό. Επί τρεις και πλέον μήνες, από τον περασμένο Σεπτέμβρη όπως κι ο ίδιος ομολόγησε -και αφού οι απόψεις του στο μεταξύ μεταλλασσόταν κι άλλαζαν ανάλογα με τις αποκαλύψεις και τις δημοσκοπήσεις- ήταν φουλ απασχολημένος με το να εκτιμήσει το πραγματικό μέγεθος, το ύψος και το βάθος του σκανδάλου του Βατοπεδίου.
Ας κάνουμε, λοιπόν, υπομονή τρεις-τέσσερις μήνες μέχρι δηλαδή ο κύριος Πρωθυπουργός να αξιολογήσει και να χωνέψει ποιος ευθύνεται και γι' αυτό το σκάνδαλο και τι σημαίνει να μην έρθουν φέτος τα Χριστούγεννα, οπότε κατά το... Πάσχα, ας βγει πάλι στη Βουλή να αναλάβει την αντικειμενική, πολιτική ευθύνη «για κάθε ζήτημα που πληγώνει τους πολίτες», οπότε άνετα τότε κι εμείς θα μπορέσουμε να σουβλίσουμε τον οβελία με την ησυχία μας κάτω από το ολόλαμπρο χριστουγεννιάτικο δέντρο!
Τότε ασφαλώς θα είναι και περισσότερο επίκαιρα τα πυροτεχνήματα και του Πρωθυπουργού και του Δημάρχου...

ΤΟ ΑΣΤΡΟ ΜΟΥ

2009-04-01T13:02:00.001+03:00

Τελικά, υπάρχει ή όχι το άστρο των Χριστουγέννων;
Μικρός, θυμάμαι, ξυπνούσα πολύ νωρίς την παραμονή των Χριστουγέννων για ν' ακούσω τα κάλαντα από το ραδιόφωνο, την ώρα που άρχιζε η μετάδοση του προγράμματος, αφού το βράδυ δεν είχε εκπομπές γιατί οι κρατικοί σταθμοί ήταν κλειστοί. Με την τσίμπλα στο μάτι σκαρφάλωνα και στο παράθυρο πάνω απ' το κρεβάτι των γονιών μου για να κοιτάξω ανάμεσα από τις μισάνοιχτες γρίλιες στον ουρανό να δω το αστέρι των μάγων.
Εκείνη τη μέρα κάθε χρόνο, ήταν απολύτως φυσικό, τόσο μετά τον «τσοπανάκο» -με τα χαρακτηριστικά κουδούνια και κουδουνάκια του- ν' ακουστούν τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα, όσο και το αστέρι να βρίσκεται εκεί ψηλά γαντζωμένο στον ουρανό συνεπές στο ραντεβού του με τα παιδικά μου μάτια. Και ναι -τώρα που το αναφέρω- είχε ένα τόσο βαθύ γαλάζιο χρώμα και μια τόσο φωτεινή καθαρότητα και διαύγεια ο ουρανός, που το αστέρι μου ξεχώριζε ολόλαμπρο ανάμεσα σε χιλιάδες, εκατομμύρια άλλα αστέρια γύρω του. Τέτοιον ουρανό έχω χρόνια να αντικρύσω (Θυμάσαι; Από εκείνο τον Αύγουστό μας στη μικρή παραλία δίπλα στο Λιμένα...)
Δεν έψαχνα το πώς και το γιατί. Πίστευα. Μου αρκούσε που το αστέρι μου ήταν κάθε φορά εκεί. Λαμπερό και ξεχωριστό να φωτίζει ολόκληρο τον ουρανό και το φως του ν' αντανακλά στη γη, να μαγνητίζει το βλέμμα μου για ώρα πολύ, μέχρι που το πρώτο πρωινό φως να το συντροφέψει σιγά - σιγά στον ορίζοντα. Και ναι -τώρα που το αναφέρω- ο ορίζοντας τότε υπήρχε πέρα στο βάθος, πεντακάθαρος μέχρι εκεί που έφτανε η ματιά μου, πάνω απ' την αυλή του κυρ-Μήτσου του πυροσβέστη, το βουστάσιο της κυρα-Κούλας που μας έφερνε το φρέσκο γάλα, της κεραίες της ραδιοφωνίας, την Αθήνα, τον Υμηττό και την Πεντέλη. Τόσο μακριά έχω χρόνια να στείλω τη ματιά μου (Θυμάσαι; Από εκείνο το ηλιοβασίλεμα στην παλιά πόλη της Κυπαρισσίας)
Έχω χρόνια να το αναζητήσω. Δεν θυμάμαι πότε κοίταξα προς τον ουρανό για τελευταία φορά. Με το πέρασμα των χρόνων και μεγαλώνοντας, οι μέρες των Χριστουγέννων έγιναν ντεμοντέ, συμβατικές, αναμενόμενες, προγραμματισμένες. Οι υποχρεώσεις, τα ψώνια, το ρεβεγιόν, τα δώρα των παιδιών, δημιούργησαν άλλες προτεραιότητες, άλλες έννοιες κι ενδιαφέροντα. Και ναι -τώρα που το αναφέρω- τότε οι άνθρωποι είχαν άλλα ενδιαφέροντα. Γιόρταζαν, είχαν σχέσεις, είχαν αυλές, πόρτες ανοιχτές και τα λιγοστά λεφτά τους για δώρα συμπληρώνονταν με πλατιά χαμόγελα και εγκάρδιες ευχές. Τέτοιες ευχές έχω χρόνια ν' ακούσω (Θυμάσαι; Από κείνη την παραμονή Χριστουγέννων στο σπίτι της γιαγιάς Ευθυμίας...)
Φέτος αισθάνομαι την ανάγκη να το ψάξω και πάλι. Να το αναζητήσω ξανά, μα όχι πια εκεί ψηλά, αλλά βαθειά μέσα στην ψυχή μου, εκεί στο σκονισμένο μπαούλο των παιδικών μου αναμνήσεων, δίπλα στο Μολυβένιο Στρατιώτη και το Κοριτσάκι με τα Σπίρτα. Εκεί που νοιώθω πως -με ευλάβεια κλεισμένο- εξακολουθεί να λάμπει και να φωτίζει αδιόρατα και προσεχτικά τα ανθρώπινα βήματά μου. Θ' αφήσω τη λάμψη του να γαληνέψει την καρδιά μου, να φωτίσει τα μάτια μου, να ζεστάνει τα χέρια μου. Και ναι -τώρα που το αναφέρω- πάντα στην αγκαλιά της μάνας μου υπήρχε ένα βελουδένιο χάδι στα μαλλιά μου που μ' έκανε πανευτυχή, πάντα χέρι - χέρι με τον πατέρα μου ένοιωθα παντοδύναμος κι ανίκητος. Τόσο ευτυχισμένος και δυνατός αισθάνομαι δίπλα σου, γι' αυτό θα σου χαρίσω το κρυμμένο χριστουγεννιάτικο αστέρι μου, ό,τι πιο πολύτιμο κουβαλώ στον κόρφο μου από τα τρυφερά μου χρόνια. Εσύ είσαι ό,τι πιο πολύτιμο και λαμπερό υπάρχει πλέον στη ζωή μου.
Τελικά, υπάρχει το αστέρι Χριστουγέννων!... Κι ίσως δεν χρειάζεται να ψάξουμε ψηλά στον αχανή ουρανό για να το βρούμε, τα πραγματικά αστέρια -το πιστεύω πια- βρίσκονται ανάμεσά μας, κάπου δίπλα μας!...